Watch videos with subtitles in your language, upload your videos, create your own subtitles! Click here to learn more on "how to Dotsub"

Annotated captions of Stephen Hawking asks big questions about the universe in Vietnamese

Last Modified By Time Content
enigmasigma 00:02
00:06

Không có gì lớn hơn hoặc lâu đời hơn vu trụ.

enigmasigma 00:06
00:10

Các câu hỏi mà tôi muốn thảo luận bao gồm:

enigmasigma 00:10
00:17

Một, chúng ta từ đâu tới?

enigmasigma 00:17
00:20

Vũ trụ đã ra đời như thế nào?

enigmasigma 00:20
00:24

Chúng ta có đơn độc trong vũ trụ không?

enigmasigma 00:24
00:27

Có người ngoài hành tinh không?

enigmasigma 00:27
00:31

Tương lai của nhân loại là gì?

enigmasigma 00:31
00:33

Cho tới thập niên 20 của thế kỷ XX,

enigmasigma 00:33
00:37

mọi người đã nghĩ rằng vũ trụ là bất biến

enigmasigma 00:37
00:39

và không thay đổi theo thời gian.

enigmasigma 00:39
00:44

Sau đó thì chúng ta biết được vũ trụ đang mở rộng.

enigmasigma 00:44
00:47

Những dải thiên hà đang chuyển động ra xa chúng ta.

enigmasigma 00:47
00:54

Điều này có nghĩa là trong quá khứ chúng đã nằm gần nhau hơn.

enigmasigma 00:54
00:56

Nếu áp dụng ngoại suy,

enigmasigma 00:56
01:00

chúng ta nhận ra rằng chúng đã từng nằm chồng lên nhau

enigmasigma 01:00
01:02

vào khoảng 15 tỉ năm về trước.

enigmasigma 01:02
01:08

Đó là Big Bang, sự khởi nguồn của vũ trụ.

enigmasigma 01:08
01:11

Nhưng liệu có thứ gì trước Big Bang hay không?

enigmasigma 01:11
01:15

Nếu không, thứ gì đã tạo nên vũ trụ?

enigmasigma 01:15
01:20

Tại sao vũ trụ lại xuất phát từ Big Bang như cái cách nó đã xuất hiện?

enigmasigma 01:20
01:25

Chúng ta từng nghĩ rằng lý thuyết của vũ trụ

enigmasigma 01:25
01:27

có thế được chia thành 2 phần.

enigmasigma 01:27
01:30

Phần đầu, có những quy luật

enigmasigma 01:30
01:33

như phương trình Maxwell và thuyết tương đối

enigmasigma 01:33
01:36

xác định sự tiến hóa của vũ trụ,

enigmasigma 01:37
01:40

dựa vào trạng thái ở khắp mọi nơi của vũ trụ trong cùng một thời điểm.

enigmasigma 01:40
01:43

Thứ hai, chưa có câu hỏi nào

enigmasigma 01:43
01:46

về trạng thái khởi điểm của vũ trụ.

enigmasigma 01:46
01:51

Chúng ta tiến triển tốt phần thứ nhất,

enigmasigma 01:51
01:54

và đã có kiến thức về những quy luật của sự tiến hóa

enigmasigma 01:54
01:57

trong mọi trường hợp trừ điều kiện thái cực.

enigmasigma 01:57
02:00

Nhưng mãi cho tới gần đây, chúng ta có rất in thông tin

enigmasigma 02:00
02:03

về những điều kiện khởi điểm của vũ trụ.

enigmasigma 02:04
02:09

Tuy nhiên, sự phân tách giữa các quy luật tiến hóa và các điều kiện khởi điểm

enigmasigma 02:09
02:13

dựa vào sự phân cách của không gian thời gian.

enigmasigma 02:15
02:19

Trong những điều kiện cực độ, thuyết tương đối và thuyết lượng tử

enigmasigma 02:19
02:23

cho phép thời gian trở thành một chiều khác của không gian.

enigmasigma 02:27
02:31

Điều này loại bỏ sự phân cách không gian thời gian

enigmasigma 02:31
02:36

và có nghĩa là các quy luật tiến hóa có thể quyết định trạng thái khởi điểm.

enigmasigma 02:39
02:43

Vũ trụ có thể đột ngột tự tạo ra nó từ chẳng có gì cả.

enigmasigma 02:43
02:51

Hơn thế nữa, chúng ta có thể tính đến một khả năng rằng vũ trụ

enigmasigma 02:51
02:53

được tạo nên từ các trạng thái khác nhau.

enigmasigma 02:53
02:56

Những dự đoán này trùng khớp

enigmasigma 02:56
03:00

với những quan sát từ vệ tinh WMAP

enigmasigma 03:00
03:02

về nền sóng siêu vi của vũ trụ,

enigmasigma 03:02
03:06

một dấu ấn từ vũ trụ non trẻ.

enigmasigma 03:06
03:11

Chúng ta cho rằng chúng ta đã tìm ra lời giải cho bí ẩn về sự sáng thế.

enigmasigma 03:12
03:14

Có lẽ chúng ta nên bảo vệ quyền sở hữu vũ trụ

enigmasigma 03:14
03:18

và tính thuế mọi người vì chính sự tồn tại của họ.

enigmasigma 03:21
03:24

Giờ tôi sẽ tập trung vào câu hỏi thứ hai:

enigmasigma 03:24
03:28

Chúng ta có đơn độc không, hay vẫn còn sự sống khác trong vũ trụ?

enigmasigma 03:32
03:35

Chúng ta tin rằng sự sống bắt nguồn tự nhiên trên Trái đất,

enigmasigma 03:35
03:40

nên nó cũng có thể hiện hữu trên những hành tinh thích hợp khác,

enigmasigma 03:40
03:44

có một con số lớn những hành tinh như vậy trong dải ngân hà.

enigmasigma 03:44
03:49

Nhưng chúng ta không biết sự sống bắt nguồn như thế nào.

enigmasigma 03:52
03:55

Chúng ta có hai mẫu bằng chứng quan sát

enigmasigma 03:55
03:58

về xác suất xuất hiện của sự sống.

enigmasigma 04:00
04:03

Thứ nhất là hỏa thạch tảo bẹ

enigmasigma 04:03
04:06

từ 3.5 tỉ năm trước.

enigmasigma 04:07
04:11

Trái đất hình thành từ 4.6 tỷ năm trước

enigmasigma 04:11
04:15

và có lẽ đã quá nóng trong suốt nửa tỷ năm đầu tiên.

enigmasigma 04:21
04:23

Vậy sự sống bắt đầu trên trái đất

enigmasigma 04:23
04:26

trong vòng nửa tỷ năm là có thế,

enigmasigma 04:27
04:30

một khoảng thời gian ngắn so với vòng đời 10 tỷ năm

enigmasigma 04:30
04:32

của một hành tinh dạng như Trái đất.

enigmasigma 04:33
04:38

Điều này cho thấy rằng xác suất xuất hiện sự sống là tương đối cao.

enigmasigma 04:38
04:42

Nếu nó quá nhỏ, có thể sự hình thành sự sống

enigmasigma 04:42
04:46

sẽ chiếm hầu hết 10 tỷ năm.

enigmasigma 04:46
04:51

Mặt khác, chúng ta không có vẻ gì bị người ngoài hành tinh ghé thăm.

enigmasigma 04:52
04:55

Tôi không tính đến các báo cáo về UFO (vật thể bay không xác định)

enigmasigma 04:55
04:59

Tại sao chúng chỉ xuất hiện trước mắt lũ dở hơi lập dị?

enigmasigma 05:02
05:06

Nếu có một âm mưu của chính phủ để ngăn chặn các báo cáo

enigmasigma 05:06
05:11

và giữ riêng các kiến thức khoa học của người ngoài hành tinh,

enigmasigma 05:11
05:15

nó dường như là một chính sách không mấy hiệu quả.

enigmasigma 05:15
05:24

Hơn nữa, mặc dù đã có một cuộc tìm kiếm kéo dài của dự án SETI,

enigmasigma 05:25
05:29

chúng ta vẫn chưa được xem chương trình đố vui ngoài hành tinh nào.

enigmasigma 05:29
05:34

Điều này cho thấy chưa có nền văn minh ngoài hành tinh nào

enigmasigma 05:34
05:36

đạt tới trình độ phát triển của chúng ta

enigmasigma 05:36
05:40

trong bán kính vài trăm năm ánh sáng.

enigmasigma 05:41
05:43

Phát hành chính sách bảo hộ

enigmasigma 05:43
05:47

chống việc bị bắt cóc bởi người ngoài hành tinh là một giải pháp an toàn.

enigmasigma 05:50
05:53

Điều này dẫn tới câu hỏi cuối trong những câu hỏi lớn:

enigmasigma 05:53
05:55

Tương lai nhân loại.

enigmasigma 05:56
06:00

Nếu chúng ta là những sinh vật tinh khôn duy nhất trong thiên hà,

enigmasigma 06:00
06:03

chúng ta cần đảm bảo chúng ta sẽ tiếp tục tồn tại.

enigmasigma 06:07
06:11

Nhưng chúng ra đang bước vào một giai đoạn nguy hiểm trong lịch sử loài người.

enigmasigma 06:11
06:20

Dân số và sự lạm dụng các tài nguyên giới hạn của Trái đất

enigmasigma 06:21
06:25

đang phát triển theo cấp số nhân, cùng với các năng lực kỹ thuật

enigmasigma 06:25
06:28

để thay đổi môi trường thành tốt hoặc xấu.

enigmasigma 06:32
06:34

Nhưng mã di truyền của chúng ta

enigmasigma 06:34
06:37

vẫn có những bản năng ích kỷ và hung hăng

enigmasigma 06:37
06:40

mà đã giúp chúng ta tồn tại trong quá khứ.

enigmasigma 06:40
06:47

Khó có thể tránh được thảm họa

enigmasigma 06:48
06:49

trong vài trăm năm tới,

enigmasigma 06:49
06:52

chưa kể tới vài nghìn hoặc vài triệu.

enigmasigma 06:56
06:59

Cơ hội duy nhất của chúng ta để tồn tại lâu dài

enigmasigma 06:59
07:03

là không chỉ núp mình trên trái đất,

enigmasigma 07:03
07:05

mà là vươn ra không gian.

enigmasigma 07:05
07:10

Những câu trả lời cho những câu hỏi lớn

enigmasigma 07:10
07:15

cho thấy chúng ta đã có những bước tiến đáng kể trong vài trăm năm qua.

enigmasigma 07:15
07:20

Nhưng nếu chúng ta muốn tiếp tục tồn tại trong hơn vài trăm năm tới,

enigmasigma 07:20
07:22

tương lai của ta nằm trong không gian.

enigmasigma 07:22
07:26

Vì vậy tôi ủng hộ

enigmasigma 07:27
07:30

những chuyến bay cá nhân vào không gian.

enigmasigma 07:30
07:40

Cả đời tôi đã dành để cố gắng nắm bắt vũ trụ

enigmasigma 07:40
07:42

và tìm những câu trả lời cho những câu hỏi này.

enigmasigma 07:42
07:45

Tôi rất may mắn

enigmasigma 07:45
07:49

vì khuyết tật của tôi không qua nghiêm trọng;

enigmasigma 07:49
07:54

quả thât, nó đã cho tôi nhiều thời gian hơn hầu hết mọi người

enigmasigma 07:54
07:56

để theo đuổi tri thức.

enigmasigma 07:56
08:03

Đích đến cuối cùng là một lý thuyết tổng thể về vũ trụ,

enigmasigma 08:04
08:06

và chúng ta đang tiến triển tốt.

enigmasigma 08:06
08:11

Cảm ơn đã lắng nghe.

enigmasigma 08:14
08:17

Chris Anderson: Giáo sư, nếu ông phải đoán,

enigmasigma 08:17
08:21

hiện giờ ông có tin là

enigmasigma 08:21
08:24

chúng ta đang đơn độc trong dải Ngân Hà,

enigmasigma 08:24
08:29

như một nền văn minh với trình độ bằng hoặc hơn chúng ta?

enigmasigma 08:45
08:51

Câu trả lời dài bảy phút và thực sự đã cho tôi một cái nhìn

enigmasigma 08:51
08:56

về một cử chỉ rộng lượng khó tin rằng toàn bộ buổi nói chuyện là dành cho TED.

enigmasigma 09:06
09:11

Stephen Hawking: Tôi nghĩ rằng gần như chúng ta là nền văn minh duy nhất

enigmasigma 09:11
09:13

trong vòng vài trăm năm ánh sáng;

enigmasigma 09:14
09:17

nếu không chúng ta đã phải nghe thấy những sóng vô tuyến điện.

enigmasigma 09:17
09:24

Một khả năng khác là các nền văn minh không tồn tại lâu,

enigmasigma 09:25
09:26

mà thường tự hủy hoại mình.

enigmasigma 09:26
09:31

CA: Giáo su Hawking, cảm ơn ông về câu trả lời.

enigmasigma 09:32
09:34

Chúng tôi sẽ đón nhận lời cảnh cáo này,

enigmasigma 09:34
09:37

cho phần còn lại của tuần hội thảo này.

enigmasigma 09:38
09:42

Giáo sư, chúng tôi thực sự cảm kích vì những nỗ lực phi thường

enigmasigma 09:42
09:45

để chia sẻ các câu hỏi của ông với chúng tôi ngày hôm nay.

enigmasigma 09:45
09:46

Thật sự cảm ơn ông.

enigmasigma 09:46
09:54

(Vỗ tay)