Watch videos with subtitles in your language, upload your videos, create your own subtitles! Click here to learn more on "how to Dotsub"

Annotated captions of Stephen Hawking asks big questions about the universe in Polish

Last Modified By Time Content
snai 00:02
00:06

Nie istnieje nic większego i starszego od wszechświata.

ikarami 00:06
00:10

Wasze pytania na które chciałbym odpowiedzieć to:

snai 00:10
00:17

Pierwsze, skąd przybyliśmy?

snai 00:17
00:20

W jaki sposób powstał wszechświat?

snai 00:20
00:24

Czy jesteśmy sami we wszechświecie?

snai 00:24
00:27

Czy gdzieś tam istnieją obce formy życia?

snai 00:27
00:31

Jaka jest przyszłość ludzkości?

ikarami 00:31
00:33

Aż do lat 20.

snai 00:33
00:37

wszyscy myśleli, że wszechświat był w gruncie rzeczy statyczny

snai 00:37
00:39

i niezmienny w czasie.

snai 00:39
00:44

Potem odkryto, że wszechświat się rozszerzał.

snai 00:44
00:47

Odległe galaktyki oddalały się od nas.

ikarami 00:47
00:54

To oznaczało, że w przeszłości musiały być bliżej siebie.

snai 00:54
00:56

Wnioskując o przeszłości,

ikarami 00:56
01:00

odkrywamy, że kiedyś wszyscy siedzieliśmy sobie na głowach,

ikarami 01:00
01:02

jakieś 15 miliardów lat temu.

snai 01:02
01:08

To był właśnie Wielki Wybuch, początek wszechświata.

snai 01:08
01:11

Ale czy przed Wielkim Wybuchem coś istniało?

snai 01:11
01:15

Jeśli nie, to co stworzyło wszechświat?

snai 01:15
01:20

Czemu wszechświat wyłonił się z Wielkiego Wybuchu w obecnej formie?

snai 01:20
01:25

Kiedyś myśleliśmy, że teoria wszechświata

snai 01:25
01:27

może być podzielona na dwie części.

snai 01:27
01:30

Cześć pierwszą, z prawami takimi

snai 01:30
01:33

jak równania Maxwella, czy ogólna teoria względności

ikarami 01:33
01:36

które określały ewolucję wszechświata

snai 01:37
01:40

na podstawie stanu całej przestrzeni w danym momencie.

snai 01:40
01:43

I drugą, w której zadawaliśmy pytanie

snai 01:43
01:46

o stan początkowy wszechświata.

snai 01:46
01:51

Poczyniliśmy duże postępy z częścią pierwszą,

snai 01:51
01:54

i teraz posiadamy wiedzę o prawach ewolucji

ikarami 01:54
01:57

we wszystkich prócz tych najbardziej ekstremalnych warunkach.

ikarami 01:57
02:00

Jednak do niedawna mało wiedzieliśmy o

ikarami 02:00
02:03

warunkach początkowych panujących we wszechświecie.

snai 02:04
02:09

Jednakże, podział na prawa ewolucji i warunki początkowe

ikarami 02:09
02:13

opiera się na rozróżnieniu i oddzieleniu czasu od przestrzeni.

snai 02:15
02:19

W ekstremalnych warunkach, ogólna teoria względności i mechanika kwantowa

ikarami 02:19
02:23

pozwalają na to by czas zachowywał się jak kolejny wymiar przestrzeni.

ikarami 02:27
02:31

To usuwa rozróżnienie na czas i przestrzeń

snai 02:31
02:36

i oznacza, że prawa ewolucji mogą też określać stan początkowy.

ikarami 02:39
02:43

Wszechświat może spontanicznie stworzyć się z niczego.

snai 02:43
02:51

Co więcej, możemy wyliczyć prawdopodobieństwo, że wszechświat

snai 02:51
02:53

został stworzony w różnych stanach.

snai 02:53
02:56

Te przewidywania doskonale się zgadzają

snai 02:56
03:00

z obserwacjami satelity WMAP dotyczącymi

snai 03:00
03:02

mikrofalowego promieniowania tła,

snai 03:02
03:06

które jest odciskiem bardzo wczesnego wszechświata.

snai 03:06
03:11

Sądzimy, że rozwiązaliśmy tajemnicę stworzenia.

snai 03:12
03:14

Może powinniśmy opatentować wszechświat

ikarami 03:14
03:18

i otrzymywać od wszystkich tantiemy za istnienie.

ikarami 03:21
03:24

Zajmę się teraz drugim ważnym pytaniem:

snai 03:24
03:28

Czy jesteśmy sami, czy we wszechświecie istnieją inne formy życia?

ikarami 03:32
03:35

Sądzimy, że życie na Ziemi powstało spontanicznie.

ikarami 03:35
03:40

więc musi to też być możliwe na innych, odpowiednich planetach,

ikarami 03:40
03:44

których zdaje się nie brakować w naszej Galaktyce.

ikarami 03:44
03:49

Lecz nie wiemy w jaki sposób życie się pojawiło.

snai 03:52
03:55

Mamy dwa dowody empiryczne dotyczące

snai 03:55
03:58

prawdopodobieństwa powstania życia.

snai 04:00
04:03

Pierwszym jest odnalezienie skamieniałych alg

ikarami 04:03
04:06

sprzed 3,5 miliarda lat.

ikarami 04:07
04:11

Ziemia utworzyła się 4,6 miliarda lat temu

ikarami 04:11
04:15

i prawdopodobnie przez około pół miliarda lat była zbyt gorąca.

ikarami 04:21
04:23

Życie na Ziemi powstało

ikarami 04:23
04:26

w ciągu pół miliarda lat od kiedy stało się to możliwe,

snai 04:27
04:30

co jest krótkim okresem w porównianiu z dziesięcioma miliardami lat

snai 04:30
04:32

życia planety typu ziemskiego.

ikarami 04:33
04:38

To sugeruje, że prawdopodobieństwo pojawienia się życia jest dość wysokie.

ikarami 04:38
04:42

Gdyby było bardzo niskie, można by się spodziewać,

snai 04:42
04:46

że zajęłoby to większość z dostępnych dziesięciu miliardów lat.

ikarami 04:46
04:51

Z drugiej strony, nie wydaje się by odwiedzali nas kosmici.

ikarami 04:52
04:55

Sceptycznie traktuję raporty o UFO.

snai 04:55
04:59

Czemu pokazywałyby się tylko lunatykom i dziwakom?

snai 05:02
05:06

Jeśli istnieje spisek rządowy mający na celu zatajanie raportów

snai 05:06
05:11

i zatrzymywanie dla siebie całej wiedzy naukowej istot pozaziemskich,

snai 05:11
05:15

to wydaje się, że była to wyjątkowo nieskuteczna strategia.

snai 05:15
05:24

Co więcej, mimo szeroko zakrojonych poszukiwań projektu SETI

snai 05:25
05:29

nie słyszeliśmy jeszcze o żadnych pozaziemskich teleturniejach.

ikarami 05:29
05:34

Prawdopodobnie nie istnieją zatem obce cywilizacje

snai 05:34
05:36

na naszym poziomie rozwoju

ikarami 05:36
05:40

w promieniu kilkuset lat świetlnych.

snai 05:41
05:43

Sprzedaż polis ubezpieczeniowych

snai 05:43
05:47

na wypadek porwania przez kosmitów wydaje się być niezłym interesem.

snai 05:50
05:53

Co sprowadza mnie do ostatniego z wielkich pytań:

ikarami 05:53
05:55

Jaka jest przyszłość rasy ludzkiej?

ikarami 05:56
06:00

Jeśli jesteśmy jedynymi inteligentnymi istotami w naszej Galaktyce,

snai 06:00
06:03

musimy dopilnować byśmy przetrwali.

ikarami 06:07
06:11

Ale wkraczamy w coraz trudniejszy okres historii.

snai 06:11
06:20

Nasza populacja i zużycie nieodnawialnych bogactw naturalnych

snai 06:21
06:25

wzrastają wykładniczo, razem z technologicznymi zdolnościami

snai 06:25
06:28

do pozytywnego lub negatywnego wpływania na nasze środowisko.

snai 06:32
06:34

Ale nasz kod genetyczny

snai 06:34
06:37

nadal przechowuje egoistyczne i agresywne instynkty,

snai 06:37
06:40

które w przeszłości dawały nam przewagę w walce o przetrwanie.

snai 06:40
06:47

Wystarczająco trudno będzie uniknąć katastrofy

ikarami 06:48
06:49

w ciągu następnych stu lat,

snai 06:49
06:52

nie mówiąc o tysiącach czy milionach.

ikarami 06:56
06:59

Na dłuższą metę, naszą jedyną szansą na przetrwanie

ikarami 06:59
07:03

nie jest skupianie się na Ziemi

snai 07:03
07:05

ale ekspansja w kosmos.

snai 07:05
07:10

Odpowiedzi na te ważne pytania

snai 07:10
07:15

pokazują, że poczyniliśmy znaczące postępy w ciągu ostatnich stu lat.

snai 07:15
07:20

Ale jeśli chcemy przetrwać więcej niż następne sto lat,

snai 07:20
07:22

nasza przyszłość jest w kosmosie.

ikarami 07:22
07:26

Dlatego popieram załogowe misje kosmiczne,

ikarami 07:27
07:30

dla poprawności dodam, ludzi obu płci.

snai 07:30
07:40

Przez całe życie starałem się zrozumieć wszechświat

snai 07:40
07:42

i odnaleźć odpowiedzi na te pytania.

snai 07:42
07:45

Miałem szczęście,

snai 07:45
07:49

że moje inwalidztwo nie było poważnym utrudnieniem;

ikarami 07:49
07:54

w istocie, prawdopodobnie dało mi więcej czasu niż ma większość ludzi,

snai 07:54
07:56

który mogłem poświęcić na poszerzanie wiedzy.

ikarami 07:56
08:03

Ostatecznym celem jest kompletna teoria wszechświata

snai 08:04
08:06

i czynimy znaczne postępy.

snai 08:06
08:11

Dziękuję za uwagę.

ikarami 08:14
08:17

Chris Anderson: Panie Profesorze, gdyby musiał Pan zgadywać

snai 08:17
08:21

czy wierzy Pan, że bardziej prawdopodobne jest to,

snai 08:21
08:24

że jesteśmy sami w Drodze Mlecznej,

ikarami 08:24
08:29

jako cywilizacja na naszym lub wyższym poziomie inteligencji?

ikarami 08:45
08:51

Ta odpowiedź zajęła siedem minut i zaoferowała mi zrozumienie

snai 08:51
08:56

tego jak niesamowitym aktem wielkoduszności dla TED była ta przemowa.

snai 09:06
09:11

Stephen Hawking: Myślę, że to całkiem możliwe, że jesteśmy jedyną cywilizacją

ikarami 09:11
09:13

w promieniu kilkuset lat świetlnych;

snai 09:14
09:17

inaczej usłyszelibyśmy fale radiowe.

snai 09:17
09:24

Alternatywą jest to, że cywilizacje nie trwają bardzo długo,

snai 09:25
09:26

ale się niszczą.

snai 09:26
09:31

CA: Profesorze Hawking, dziękuję za odpowiedź.

snai 09:32
09:34

Sądzę, że zinterpretujemy ją jako pouczającą przestrogę

ikarami 09:34
09:37

na pozostałą część konferencji w tym tygodniu.

snai 09:38
09:42

Panie Profesorze, wszyscy dziękujemy za nadzwyczany wysiłek jaki Pan włożył

snai 09:42
09:45

by podzielić się dziś z nami Pańskimi pytaniami.

snai 09:45
09:46

Bardzo Panu dziękujemy.

snai 09:46
09:54

(Oklaski)