Watch videos with subtitles in your language, upload your videos, create your own subtitles! Click here to learn more on "how to Dotsub"

Annotated captions of Stephen Hawking asks big questions about the universe in Albanian

Last Modified By Time Content
meti32 00:02
00:06

Nuk asgjë më të madhe dhe më të vjetër se universi.

goranger22 00:06
00:10

Pyetjeve tuaja që do të doja tju përgjigjem janë:

goranger22 00:10
00:17

Një, nga kemi ardhur?

goranger22 00:17
00:20

Si erdhi deri ne egzistim universit?

meti32 00:20
00:24

A jemi të vetëm ne univers?

meti32 00:24
00:27

A ka jet jashtëtokësore?

meti32 00:27
00:31

Cila është e ardhmja e racës njerzore?

meti32 00:31
00:33

Deri ne vitet e 1920ta.

goranger22 00:33
00:37

të gjithë mendonin se universi është static

meti32 00:37
00:39

dhe i pandryshueshëm në kohë

goranger22 00:39
00:44

Pastaj u zbulua se universi po zgjerohej.

goranger22 00:44
00:47

Galaksitë e largëta po largoheshin nga ne.

goranger22 00:47
00:54

Kjo do te thote se ato duhet të ishin sbashku afër njëra tjetres në të kaluarën.

meti32 00:54
00:56

nëse hulumtojm mbrapa

meti32 00:56
01:00

ne do të gjejmë se ne duhet të ishim të gjithë njeri mbi tjetrin

goranger22 01:00
01:02

afërsisht para 15 bilion viteve

meti32 01:02
01:08

Ky ishte Big Bengu, fillimi i universit.

meti32 01:08
01:11

Por a kishte diçka tjetër para Bing bengut?

meti32 01:11
01:15

Nëse jo, qka e krijoi universin?

goranger22 01:15
01:20

Pse universi u shfaq nga Big Bangu në kete mënyrë?

goranger22 01:20
01:25

Ne jemi mësuar të mendojm se teoria e universit

meti32 01:25
01:27

mund të ndahet në dy pjes.

meti32 01:27
01:30

Së pari, ishin ligjet

meti32 01:30
01:33

si i ekuacioni i Maxwellit dhe ligji i përgjithshëm i relativitetit

meti32 01:33
01:36

te cilët përcaktonin evolucionin e universit,

meti32 01:37
01:40

duke ia dhënë gjëndjen në gjithë hapsirën në të njëjtën kohë.

meti32 01:40
01:43

dhe së dyti, nuk kishte asnjë pyetje

meti32 01:43
01:46

për gjendjen fillestare të universit.

goranger22 01:46
01:51

Kemi bërë një përparim të madh në pjesën e parë,

meti32 01:51
01:54

dhe tash kemi njohuritë e ligjit të evolucionit

goranger22 01:54
01:57

në të gjitha pervec kushtet ekstreme.

meti32 01:57
02:00

por deri para pak kohësh, ne kishim shum pak ide

meti32 02:00
02:03

lidhur me kushtet fillestare të universit.

meti32 02:04
02:09

Sidoqoftë, kjo ndarje në ligjet e zhvillimit dhe gjendjes fillestare

meti32 02:09
02:13

mvaret në kohën dhe hapsiren të ndara dhe të veçanta.

meti32 02:15
02:19

Në kushtet ekstreme, relativiteti i përgjithshem dhe teoria e kuantitetit

meti32 02:19
02:23

i lejojnë kohës sillet si një dimension tjetër i hapsirës

meti32 02:27
02:31

Kjo heq dallimin në mes të kohës dhe hapsirës

meti32 02:31
02:36

dhe dmth që ligji i evolucionit gjithëashtu mundet të përcaktoj gjendjen e tij fillestare.

goranger22 02:39
02:43

Universi mundet të krijoj spontanisht vetveten nga asgjë.

goranger22 02:43
02:51

përmë shumë, ne mundë te kalkulojm nje probabilitet që universi

meti32 02:51
02:53

është krijuar në gjendje të ndryshme.

meti32 02:53
02:56

Këto parashikime janë pajtueshmëri te shkëlqyeshme

meti32 02:56
03:00

me vrojtimet nga sateliti WMAP

meti32 03:00
03:02

të prapavis mikrovalore kozmike,

meti32 03:02
03:06

e cila është një përftyrim i universit të hershëm

meti32 03:06
03:11

Ne mendojm se kemi zgjidhur misterin e krijimit

meti32 03:12
03:14

Ndoshta ne do duhej të patentojm universin

meti32 03:14
03:18

dhe të kërkojm qira nga të tjerët për egzistencën e tyre.

meti32 03:21
03:24

Tani do t'i kthehem pyetjes së dytë të madhe

meti32 03:24
03:28

a jemi të vetëm, apo egziston edhe ndonjë jet tjetër në univers?

meti32 03:32
03:35

Ne besojm që jeta në tokë u ngrit spontanisht

meti32 03:35
03:40

prandaj është e mundur që jeta të paraqitet edhe në planetët tjerë të përshtatshëm,

meti32 03:40
03:44

të cilët duket të jenë në numër të madh në galaksi.

meti32 03:44
03:49

Por ne nuk e dim se si u paraqit jeta për her të parë

goranger22 03:52
03:55

Ne kemi dy copa evidence qe mund te shikojme

meti32 03:55
03:58

në gjasën e paraqitjes së jetës.

meti32 04:00
04:03

E para është se kemi fosilet e algave

meti32 04:03
04:06

të vjetra 3.5 bilion vjet.

meti32 04:07
04:11

Toka u formua para 4.6 bilion vitesh

meti32 04:11
04:15

dhe ka qenë shum e nxet gjat gjysmës së bilion viteve të para.

meti32 04:21
04:23

Pra jeta në tok u shfaq

meti32 04:23
04:26

të mundusuara gjat gjysmës se bilion viteve të para

meti32 04:27
04:30

që është koh e shkurt krahasuar me jetëgjatësin e saj prej 10 bilion vitesh

meti32 04:30
04:32

të një planeti siq është toka.

meti32 04:33
04:38

Kjo na sugjeron se gjasat e paraqitjes së jetës janë arsyeshmerisht të mdha

goranger22 04:38
04:42

Nëse ishte shumë e ulët, dikush do të kishte pritur

meti32 04:42
04:46

të merr shumicën e dhjet bilion vjetëve që i ka në dispozicion

meti32 04:46
04:51

Në anën tjetër, spo duket të kemi qen të vizituar nga jashtëtoksorët.

meti32 04:52
04:55

Unë jam tu i diskutu raportet e UFO-ve.

meti32 04:55
04:59

Pse ata do të i paraqiteshin vetëm njerzve të fiksuar dhe të çuditshëm

goranger22 05:02
05:06

Nëse është një konsipiracion i qeverisë ti shtyp raportet

meti32 05:06
05:11

dhe ti mbaj për vete diturin shkencore që sjellin jashtokësoret,

goranger22 05:11
05:15

siç po duket ka qen një politik jo efektive.

meti32 05:15
05:24

Gjithëashtu, pavarsisht nga hulumitimet intenzive e projektik SETI,

meti32 05:25
05:29

ne nuk kemi ndëgjuar asnje emision kuiz televiziv nga jashtëtoksorët

meti32 05:29
05:34

Kjo sipas gjitha gjasave tregon se nuk ka civilizime jashtëtokësore

meti32 05:34
05:36

të nivelit tonë të zhvillimit

meti32 05:36
05:40

në rreze prej qindra vite dritë.

meti32 05:41
05:43

lëshimin e një polise sigurimi

meti32 05:43
05:47

kundër rrëmbimit prej jashtëtokësorve duket të jetë një bast i sigurt

meti32 05:50
05:53

Kjo me sjell tek pyetja e fundit e madhe:

meti32 05:53
05:55

E ardhmja e racës njerzore.

meti32 05:56
06:00

Nëse jemi ne gjallesat e vetme intelegjente në galaksi,

meti32 06:00
06:03

atëher ne duhet të sigurohemi që do të mbijetojmë dhe të vazhdojm.

meti32 06:07
06:11

Por ne po hyjm në një periudh të historis tonë me rrezikshmëri në ngritje.

meti32 06:11
06:20

Popullata jonë dhe shfrytëzimi i resurseve të kufizuara të tokës

meti32 06:21
06:25

janë duke u rritur eksponencialisht, sbashku me aftësit tona teknologjike

meti32 06:25
06:28

që të ndrrojm rrethinën për të mirë apo të keq.

meti32 06:32
06:34

Por kodi gjenetik

meti32 06:34
06:37

ende bart instiktet vetjake dhe agresive

meti32 06:37
06:40

të cilat ishin përparsit e mbijetesës në të kaluarën

goranger22 06:40
06:47

Do të jet mjaft vështir për tu larguar katastrofës

meti32 06:48
06:49

në njëqind vitet e ardhëshme,

goranger22 06:49
06:52

edhe me e veshite per njëmij apo milion e ardhshëm.

meti32 06:56
06:59

Shanci i vetëm i mbijeteses tonë afatëgjate

goranger22 06:59
07:03

është të mos rrim duke përgjuar nga planeti tokë,

meti32 07:03
07:05

por të shpërndahemi nëpër gjithësi.

meti32 07:05
07:10

Përgjigjëjet në këto pyetje të mdha

meti32 07:10
07:15

tregojn se ne kemi bërë një progres të dukshëm në njëqind vitet e fundit.

meti32 07:15
07:20

Por nëse dëshirojm te vazhdojm në njëqind vitet e ardhëshme,

meti32 07:20
07:22

e ardhëmja jonë është në gjithësi.

meti32 07:22
07:26

Kjo është pse une jam ne favor te drejtimit

meti32 07:27
07:30

apo më mirë te them, i mishëruar me fluturimin në gjithësi

goranger22 07:30
07:40

Gjithë jetën time kam kërkuar për të kuptuar universin

meti32 07:40
07:42

dhe për të gjetur përgjigjëjet të këtyre pyetjeve

meti32 07:42
07:45

Unë kam qenë shumë me fat

meti32 07:45
07:49

që pa aftësia ime nuk ka qen hendikep serioz

meti32 07:49
07:54

të vërtetë, ajo ndoshta më ka dhënë më shumë kohë se sa shumica e njerëzve

meti32 07:54
07:56

për të ndjekur kërkesën për njohuri.

meti32 07:56
08:03

Caku i fundit është teoria komplete e universit

meti32 08:04
08:06

dhe ne jemi duke bërë përparim të mirë

meti32 08:06
08:11

Ju falemnderit që më ndëgjuat.

meti32 08:14
08:17

Chris Anderson: Profesor, po të duhej të jepnit mendimin sidoqoft,

meti32 08:17
08:21

tani a besoni se ka më shumë gjasa për po se sa për jo

meti32 08:21
08:24

që ne jemi të vetëm në Rrugën e Qumshtit

meti32 08:24
08:29

si civilizim i nivelit tonë të intelegjencës apo më të lart?

meti32 08:45
08:51

Kjo përgjigjëje mori vetëm shtatë minuta, dhe vërtet më dha një pasqyrë

meti32 08:51
08:56

në një akt të bujarisë e tëra kjo ligjërat ishte për TED

meti32 09:06
09:11

Stephen Hawking: Unë mendoj se është mjaft e mundshme që ne jemi të qytetërimit vetëm

meti32 09:11
09:13

në disa qindra vite drite;

meti32 09:14
09:17

përndryshe ne do të dëgjonim radio valët

meti32 09:17
09:24

Alternativ tjetër është se civilizimet nuk jetojn gjat.

meti32 09:25
09:26

po e shkatërrojn vetveten.

meti32 09:26
09:31

CA: Profesor Hawking, ju falemderës për përgjigjejet tuaja.

meti32 09:32
09:34

Ne do ta marrim këtë si një paralajmërim të dobishëm, mendoj,

meti32 09:34
09:37

për pjesën e mbetur te konferencës son gjatë kësaj jave

meti32 09:38
09:42

Profesor, ne ju falemnderojmë për mundin e jashtëzakonshëm që keni bërë

meti32 09:42
09:45

që ti ndarë pyetjet tuaja me ne sot.

meti32 09:45
09:46

Ju falemnderës shumë.

meti32 09:46
09:54

(Duartrokitjet)