Watch videos with subtitles in your language, upload your videos, create your own subtitles! Click here to learn more on "how to Dotsub"

Annotated captions of Bill Gates on energy: Innovating to zero! in Turkish

Last Modified By Time Content
peren 00:01
00:05

Bugun enerji ve iklim hakkında konuşacağım.

peren 00:05
00:07

Bu biraz şaşırtıcı olabilir

peren 00:07
00:12

çünkü benim vakiftaki tam zamanli işim daha cok aşılar ve tohumlar hakkında

peren 00:12
00:15

2 milyar yoksulun daha iyi hayatlar yaşamasini sağlamak için

peren 00:15
00:20

icat ve teslim etmemiz gereken şeyler hakkında.

peren 00:20
00:25

Ama enerji ve iklim bu insanlar icin aşırı derecede önemli

peren 00:25
00:30

Aslında, bu gezegendeki birçok insan için olduğundan daha önemli

peren 00:30
00:35

İklimin kötüleşmesi demek ekinlerinin yıllarca büyümeyecek olması demek

peren 00:35
00:38

Ya çok fazla yağmur ya da yetersiz yağmur olacak.

peren 00:38
00:40

Herşey öyle değişik şekillerde değişecek ki onların hassas ortamları

peren 00:40
00:44

bunu açıkça destekleyemeyecek

peren 00:44
00:49

İşte bu açlığa yol açacak. Belirsizliğe ve huzursuzluğa.

peren 00:49
00:53

Bundan dolayı iklim değişiklikleri onlar için korkunç olacak.

peren 00:53
00:56

Enerjinin fiyatı da onlar için çok önemli.

peren 00:56
00:59

Aslında yoksulluğu azaltmak için sadece birşeyin fiyatını düşürecek olsaydınız

peren 00:59
01:03

kesinlikle enerjiyi seçerdiniz.

peren 01:03
01:07

Enerjinin fiyatı zamanla aşağı düştü.

peren 01:07
01:13

Gerçekten, gelişmiş medeniyetler enerjideki gelişmelerden kaynaklanır.

peren 01:13
01:17

Kömür devrimi endüstri devrimini ateşledi.

peren 01:17
01:23

Ve hatta 1900'lerde elektriğin fiyatında ani bir düşüş gözlemledik

peren 01:23
01:26

işte bu yüzden buzdolaplarımız, klimalarımız var

peren 01:26
01:30

Modern malzemeler ve birçok şey yapabiliyoruz.

peren 01:30
01:37

Ve böylece, zengin dünyada elektrikle harika bir durumdayız

peren 01:37
01:44

Ama biz elektriği ucuzlaştırdıkça --hatta diyelim 2 kat ucuzlaştırdık--

peren 01:44
01:46

yeni bir kısıtlama ile karşılaşıyoruz

peren 01:46
01:50

ve bu kısıtlama tamamen karbondioksit ile ilgili

peren 01:50
01:53

Karbondioksit gezegeni ısıtıyor

peren 01:53
01:59

Aslında karbondioksitin denklemi gayet açık

peren 01:59
02:03

Yayılan CO2 yi toplarsanız

peren 02:03
02:06

bu bir sıcaklık artışına sebep olur

peren 02:06
02:10

bu sıcaklık artışı da bazı çok olumsuz etkilere sebep oluyor.

peren 02:10
02:13

Hava durumu üzerindeki bu etkiler hatta daha kötüsü dolaylı etkiler

peren 02:13
02:18

doğal ekosistemlerin adapte olamayacağı kadar hızlı değişimlere sebep oluyor

peren 02:18
02:21

ve böylece ekosistem çöküşleri yaşanıyor.

peren 02:21
02:24

Belirli bir CO2 artışının eşlenebileceği

peren 02:24
02:28

sıcaklık değerinin kesin miktarı

peren 02:28
02:30

çok kesin olmamakla beraber

peren 02:30
02:33

olumlu geri dönüşlere göre çok fazla değil.

peren 02:33
02:36

Bu etkilerin ne kadar kötü olacağı ile ilgili belirsizlik olsa da

peren 02:36
02:39

aşırı derece kötü olacaklar.

peren 02:39
02:41

En üst biliminsanlarına birçok defalar sordum,

peren 02:41
02:44

gerçekten de sıfırın yakınlarına inmemiz gerekiyor mu?

peren 02:44
02:47

Yani yarımda veya çeyrekte bırakamaz mıyız?

peren 02:47
02:51

Ve cevap şöyle oldu, biz sıfıra yaklaşana kadar

peren 02:51
02:53

sıcaklık artmaya devam edecek.

peren 02:53
02:55

İşte bu büyük bir sorun.

peren 02:55
03:00

Bu 3,6 metrelik bir kamyonun 3 metrelik bir köprünün altndan geçmeye çalışıp

peren 03:00
03:03

hadi biraz da alttan sıkışırız, demekten çok farklı birşey

peren 03:03
03:07

Bu sıfıra inmesi gereken birşey.

peren 03:07
03:11

Biz her yıl 26 milyar tondan fazla

peren 03:11
03:13

karbondioksit yayıyoruz.

peren 03:13
03:17

Bu herbir Amerikalı icin yaklaşık 20 ton

peren 03:17
03:20

Yoksul ülkelerdeki insanlar için, 1 tondan az.

peren 03:20
03:24

Gezegendeki herkes icin ortalama 5 ton.

peren 03:24
03:26

Ve bir şekilde bunu sıfıra indirecek

peren 03:26
03:29

bir değişiklik yapmak zorundayız

peren 03:29
03:31

Yayılım miktarı sürekli olarak artıştaydı.

peren 03:31
03:36

Sadece çeşitli ekonomik değişimler sabitledi.

peren 03:36
03:39

Bu yüzden böyle hızlı artışlardan

peren 03:39
03:42

düşmeye ta sıfıra kadar düşmeye doğru gitmemiz lazım.

peren 03:42
03:44

Bu denklemin 4 bileşeni var.

peren 03:44
03:46

Birazcık çarpım işlemi

peren 03:46
03:49

Şimdi burda solda, sıfıra düşürmek istediğiniz CO2 var

peren 03:49
03:53

hesaplaması, insan sayısına

peren 03:53
03:56

her bir insanın kullandığı ortalama hizmetlere

peren 03:56
03:59

her bir servisin ortalama enerji ihtiyacına

peren 03:59
04:03

ve her bir enerji biriminin yaydığı CO2 ye baglı

peren 04:03
04:05

Şimdi herbirine tek tek bakalım

peren 04:05
04:09

ve sıfıra ne kadar düşebildiğimizi görelim

peren 04:09
04:13

Muhtemelen, bu rakamlardan birinin sıfıra oldukça yaklaşması gerekecek.

peren 04:13
04:16

Bu ta lise cebir dersinden kalma.

peren 04:16
04:18

ama bir şuraya bakın.

peren 04:18
04:20

Önce nüfus var.

peren 04:20
04:23

Dünyada bugün 6.8 milyar insan var.

peren 04:23
04:25

Bunun da 9 milyara doğru yolu var.

peren 04:25
04:29

Eğer aşılar konusunda çok iyi ilerlersek,

peren 04:29
04:31

ve sağlık bakımı ve üreme ile ilgili sağlık hizmetlerinde...

peren 04:31
04:35

bunu belki yüzde 10-15 kadar düşürebiliriz

peren 04:35
04:39

ama burda 1.3 lük bir artış görüyoruz.

peren 04:39
04:42

İkinci bileşenimiz, kullandığımız hizmetler.

peren 04:42
04:44

Bu servisler herşeyi içine alıyor,

peren 04:44
04:48

yediğimiz yemek, giydiğimiz kıyafetler, izlediğimiz TV, ısıtma

peren 04:48
04:51

Bunlar çok güzel şeyler

peren 04:51
04:54

ve yoksulluğu silmek demek, tüm bu hizmetleri

peren 04:54
04:56

dünyadaki hemen herkese sağlamak demek.

peren 04:56
05:00

Tabi bu bileşenin artması için de harika bir ortam.

peren 05:00
05:02

Zengin dünyadaki en yukarı seviyedeki 1 milyar insan

peren 05:02
05:04

belki kısıtlama yapabilir ve daha az kullanilir

peren 05:04
05:08

buna rağmen her geçen sene bu sayının ortalaması artacak.

peren 05:08
05:12

Böylece bir insan başına kullanılan hizmetler

peren 05:12
05:15

toplamda 2 katına çıkacak.

peren 05:15
05:17

Burda çok temel bir hizmet var.

peren 05:17
05:20

Evde ödevinizi okuyabilmek için ışığınız var mı?

peren 05:20
05:22

Bu çocukların gerçekten yok. O yüzden dışarı çıkıp

peren 05:22
05:26

okul ödevlerini sokak lambalarının altında okuyorlar.

peren 05:27
05:31

Verimlilik, E, herbir hizmet için harcanan enerji

peren 05:31
05:33

işte sonunda iyi haberlere geldik.

peren 05:33
05:35

Artmayan bir bileşenimiz var.

peren 05:35
05:38

Çeşitli icatlar, ve yeni aydınlanma yöntemleri ile,

peren 05:38
05:43

değişil türde arabalar ve değişik bina inşaat yöntemleri ile

peren 05:43
05:46

hizmetin enerjisini esaslı bir şekilde

peren 05:46
05:50

düşürebildiğiniz birçok hizmet var.

peren 05:50
05:53

hatta bazı bireysel hizmetler yüzde 90 düşürüyor.

peren 05:53
05:56

Tabi bir de gübreleme şeklimiz

peren 05:56
05:58

hava taşımacılığı gibi gelişme alanı

peren 05:58
06:02

çok çok dar olan hizmetler var.

peren 06:02
06:04

Genel açıdan, eğer iyimser olursak,

peren 06:04
06:11

3 belki de 6 kat düşürmeye sahip olabiliriz.

peren 06:11
06:14

Ama şimdi bu ilk 3 bileşen için

peren 06:14
06:19

26 milyardan en iyi ihtimalle 13 milyar tona indik

peren 06:19
06:21

ve bu yeterli değil.

peren 06:21
06:23

O zaman şu dördüncü bileşene bir bakalım.

peren 06:23
06:25

bu kilit bir rol oynayacak.

peren 06:25
06:31

işte bu her bir enerji briminden yayılan CO2 miktarı

peren 06:31
06:35

O zaman soru: şu gerçekten de sıfıra inebilir misiniz?

peren 06:35
06:37

Eğer kömür yakarsanız, hayır.

peren 06:37
06:39

Eğer doğal gaz yakarsanız, hayır.

peren 06:39
06:42

Bugün elektriği üretme şekillerinden neredeyse hepsi

peren 06:42
06:48

gelişmekte olan yenilenebilir eneri ve nükleer dışında, CO2 yayıyor

peren 06:48
06:51

İşte bu yüzden global ölçekte yapmamız gereken

peren 06:51
06:54

yeni bir sistem oluşturmak.

peren 06:54
06:56

Bizim enerji mucizelerine ihtiyacımız var.

peren 06:56
07:00

Mucize kelimesini kullanmam demek, bunun imkansız olduğu anlamına gelmiyor.

peren 07:00
07:05

Mikroişlemci bir mucize. Kişisel bilgisayar bir mucize.

peren 07:05
07:08

İnternet ve sağladığı hizmetler hep mucize.

peren 07:08
07:13

İnsanlar birçok mucizenin yaratılmasına katkıda bulundu.

peren 07:13
07:15

Bir mucizeyi belirli bir tarihte yapmanız gerektiğinde

peren 07:15
07:17

genelde bir son teslim tarihi yoktur.

peren 07:17
07:21

Genelde sadece beklemede kalırsınız ve bazı mucizeler gelir bazıları gelmez.

peren 07:21
07:25

Bu ise öyle bir durum ki tam gaz ilerlemiz gerekli

peren 07:25
07:30

ve mucizeyi çok sıkışık bir zaman diliminde yapmalıyız.

peren 07:30
07:33

Şimdi düşündüm de bunu nasıl ifade etmeliyim?

peren 07:33
07:35

İnsanların hayal gücünü buraya çekmek için

peren 07:35
07:40

bir tür illüstrasyon bir tür gösteri var mıdır?

peren 07:40
07:44

Bir yıl öncesinde yanımda sivrisinekler getirmiştim

peren 07:44
07:46

ve bu bir şekilde insanların hoşuna gitmişti.

peren 07:46
07:48

...gülüşler...

peren 07:48
07:51

İnsanları, sivrisineklerle yaşayan insanların varlığı

peren 07:51
07:54

fikrine bu şekilde getirmiştim.

peren 07:54
07:59

Enerji ile ilgili tüm bulabildiğim ise bu

peren 07:59
08:02

Ben de ateşböceklerini salmanın

peren 08:02
08:06

benim burdaki çevreye bu seneki katkımın olmasına karar verdim.

peren 08:06
08:09

İşte burda gayet doğal ateşböceklerimiz var.

peren 08:09
08:12

Bana ısırmadıkları ve büyük ihtimalle kavanozu bile terketmeyecekleri söylendi.

peren 08:12
08:15

...gülüşler...

peren 08:15
08:20

Bunun gibi birçok hileli çözüm var işte,

peren 08:20
08:22

ama malesef çok birşey etmiyorlar.

peren 08:22
08:26

Bizim inanılmaz bir ölçekte

peren 08:26
08:30

ve inanılmaz bir güvenilirlikte

peren 08:30
08:32

bir veya birden fazla çözüme ihtiyacımız var.

peren 08:32
08:35

Ve her ne kadar insanların araştırdığı bir çok yol olsa da

peren 08:35
08:39

ben sadece 5 tanesinin büyük rakamlara ulaşabileceğini görüyorum.

peren 08:39
08:44

Dalga, jeotermal füzyon ve biyoyakıtları katmadım.

peren 08:44
08:46

Bunların da bazı katkıları olabilir.

peren 08:46
08:48

Eğer beklediğimden daha iyilerse, daha bile çok olabilir.

peren 08:48
08:50

Ama burdaki asıl kilit nokta

peren 08:50
08:54

bu 5 tanenin herbirinin üstünde çalışmamız,

peren 08:54
08:58

ve göz korkutucu görünüyor diye vazgeçmemiz gerektiğidir.

peren 08:58
09:02

Çünkü herbirinin kendine has zorlukları var.

peren 09:02
09:04

Hadi önce kömür veya doğalgaz gibi

peren 09:04
09:08

fosil yakıtları nasıl yanıyor ona bakalım.

peren 09:08
09:11

Burda yapmanız gereken, kolay gibi, görünüyor ama değil,

peren 09:11
09:17

tüm CO2' yi alıp

peren 09:17
09:20

basınç altında bir sıvı oluşturmak ve bunu bir yerlere koymak

peren 09:20
09:22

ve orda kalmasını umut etmek.

peren 09:22
09:26

Denemelerle bu yöntemde %60-80 civarında başarı elde edildi

peren 09:26
09:30

Ama %100 e ulaşmak pek kolay değil

peren 09:30
09:36

hele bir de tüm CO2'yi nereye koyacağınızı düşünürseniz

peren 09:36
09:39

yine de burdaki en büyük sorun bunu uzun dönemli yapabilmek.

peren 09:39
09:41

Kim emin olacak peki?

peren 09:41
09:45

Nükleer veya başka tür bir atıktan kelimenin tam anlamıyla milyarlarca katı

peren 09:45
09:49

büyüklüğünde birşeyin kim garantisini verebilir?

peren 09:49
09:52

Bu çok büyük bir miktar

peren 09:52
09:54

O yüzden de çok zorlu

peren 09:54
09:56

Bir sonraki nükleer olacak.

peren 09:56
09:59

Ama bunun da üç büyük problemi var.

peren 09:59
10:03

Maliyet, özellikle yasamann çok olduğu ülkelerde yüksek olacak.

peren 10:03
10:07

Emniyet sorunu, her ne kadar insan operatörleriniz olsa da,

peren 10:07
10:10

hiçbirşeyin kötü gitmeyeği ve

peren 10:10
10:13

yakıtın silahlar için kullanılmayacağı konusunda emin olmak.

peren 10:13
10:15

Peki sonra atıkla ne yapacaksınız?

peren 10:15
10:18

Atık büyük olmasa da, endişeler çok fazla.

peren 10:18
10:20

İnsanların bu konuda yi hissetmeye ihtiyacı var.

peren 10:20
10:25

Üzerinde çalışılması gereken çünkü çözülebilecek olan

peren 10:25
10:27

üç çok zor problem var.

peren 10:27
10:30

BU beşlinin son üçünü bir arada grupladım.

peren 10:30
10:34

Bunlar insanların daha çok yenilenebilir kaynaklar baktıkları.

peren 10:34
10:38

Yakıt gerektirmemeleri harika olsa da

peren 10:38
10:40

bazı dezavantajları var.

peren 10:40
10:46

Mesela, bu teknolojilerle elde edilen enerjinin yoğunluğu

peren 10:46
10:48

bir enerji santralininkinden aşırı derecede daha az.

peren 10:48
10:52

Bu enerji tarımı demek, yani normal bir enerji santralinin gerektirdiğinden

peren 10:52
10:57

binlerce kat fazla metrekarelik alan demek.

peren 10:57
11:00

Ayrıca bunlar kesintili kaynaklar.

peren 11:00
11:03

Güneş tüm gün boyunca parlamıyor, hatta hergün parlamıyor.

peren 11:03
11:06

Bunun gibi rüzgar da sürekli esmiyor.

peren 11:06
11:08

Dolayısıyla bu kaynaklara bağımlıysanız,

peren 11:08
11:11

mevcut olmadıkları periyodlarda da enerji elde etmenin

peren 11:11
11:14

bir yolunu bulmanız gerekir.

peren 11:14
11:17

Buda maliyetler ilgili zorluklar var.

peren 11:17
11:19

İletim zorluklarımız var.

peren 11:19
11:22

Mesela diyelim kii enerji kaynağı ülkenizin dışında,

peren 11:22
11:24

sadece teknolojiye ihtiyacınız yok

peren 11:24
11:29

bir de üstüne enerjinin başka biryerden gelme riskiyle uğraşmanız gerekir

peren 11:29
11:31

Ve son olarak depolama problemi.

peren 11:31
11:34

Bunu boyutlandırabilmek için gidip

peren 11:34
11:37

şimdiye kadar yapılagelmiş tüm pilleri inceledim.

peren 11:37
11:41

arabalar, bilgisayalar telefonlar, fenerler herşey için yapılmış pilleri.

peren 11:41
11:46

ve bunları dünyanın kullandığı toplam elektrik enerjisi ile karşılaştırdım

peren 11:46
11:50

ve şu anda yaptığımız tüm pillerin

peren 11:50
11:54

bu elektrik enerjisinin 10 dakikadan daha az bir kısmını depolayabildiğini gördüm.

peren 11:54
11:57

Burda büyük bir buluşa ihtiyacımız var.

peren 11:57
12:01

şu andaki yaklaşımlarımızdan

peren 12:01
12:03

100 kat daha iyi bir yaklaşıma.

peren 12:03
12:07

Bu imkansız değil ama çok kolay birşey de değil.

peren 12:07
12:11

Kullandığınızın %20-30 üzerinde olmasını istediğiniz zaman

peren 12:11
12:15

kesintili kaynaktan böyle birşey ortaya çıkar.

peren 12:15
12:17

Eğer %100 bağımlıysanız bu kesintili enerji kaynağına,

peren 12:17
12:22

o zaman mucizevi bir pile ihtiyacınız var.

peren 12:23
12:26

Şimdi bununla nasıi ilerleyeceğiz: doğru yaklaşım nedir?

peren 12:26
12:30

Bu bir Manhattan projesi mi? Bizi ileriye taşıyacak olan nedir?

peren 12:30
12:35

Bu konuda çalışacak yüzlerde şirkete ihtiyacımız var.

peren 12:35
12:38

Bu 5 yöntemin her birinde yüzlerce insana ihtiyacımız var.

peren 12:38
12:42

Bir çoğu bakıp bunlar çılgın diyeceğiniz insanlar. Bu iyi.

peren 12:42
12:45

Ve düşünüyoum da, burda TED grubunda

peren 12:45
12:49

bunun peşini halihazırda kovalayan birsürü insanımız var.

peren 12:49
12:53

Bill Gross'un birçok şirketi vari bunlardan eSolar mesela

peren 12:53
12:55

solar termal teknolojilere sahip.

peren 12:55
12:59

Vinod Khosla, harika işler yapan

peren 12:59
13:03

ve ilginç olasılıkları olan şirketlere yatırım yapıyor

peren 13:03
13:05

ve ben de buna destek olacağım.

peren 13:05
13:09

Nathan Myhrvold ve ben, belki şaşırtıcı olacak ama

peren 13:09
13:13

nükleer yaklaşımı seçen bir şirketi destekliyoruz.

peren 13:13
13:17

Nükleer, modüler ve sıvıda bazı inovasyonlar var.

peren 13:17
13:21

Halbuki uzun bir süre önce bu endüstride inovasyonlar durmuştu

peren 13:21
13:26

bu yüzden etrafta bazı güzel fikirlerin olması çok da şaşırtıcı değil.

peren 13:26
13:32

Mesela Terrapower da fikir şuydu:

peren 13:32
13:35

uranyumun %1lik kısmı olan U235'i değil de

peren 13:35
13:40

%99 luk kısmı olan U238'i yakmaya karar verdik.

peren 13:40
13:42

Bu aslında çılgın bir fikir.

peren 13:42
13:45

Hatta insanlar bu konu hakkında uzunca bir süre konuştular,

peren 13:45
13:49

ama çalışıp çalışmayacağını görmek için düzgün bir simülasyon yapamadılar.

peren 13:49
13:52

ama şimdi gelişmiş süperbilgisayarların sayesinde

peren 13:52
13:54

bu simülasyonu yapabildik ve gördük ki; evet

peren 13:54
14:00

doğru materyal yaklaşımı ile çalışacak gibi görünüyor.

peren 14:00
14:03

%99 luk kısmını yaktığınız için de

peren 14:03
14:07

maliyetler konusunda büyük bir gelişme oldu.

peren 14:07
14:11

Aslında atıkları bu yöntemle yakabilirsiniz. Bugünkü reaktörlerin tüm atıklarını

peren 14:11
14:14

siz yakıt olarak yakabileceksiniz.

peren 14:14
14:19

Bu yüzden bu konuda endişelenmek yerine sırf buna bakın. Bu harika.

peren 14:19
14:23

Dümdüz giderken uranyumu soluyor. Sanki bir mum gibi.

peren 14:23
14:27

Burada dolaşan dalga reaktörü olarak anılan bir kütük görebilirsniz.

peren 14:27
14:31

Yakıt açısından bakıldığında, sorun çözülüyor.

peren 14:31
14:34

Burda Kentucky'de bir yerin resmi var.

peren 14:34
14:36

İşte bu %99 luk artık

peren 14:36
14:38

şimdi yaktıkları kısmı almışlar

peren 14:38
14:40

böylece seyreltilmiş uranyum kalmış.

peren 14:40
14:43

Bununla Birleşik Devletlere yüzlerce yıl enerji verilebilirdi.

peren 14:43
14:46

Ve sadece deniz suyunu ucuz bir süreçle süzerek

peren 14:46
14:51

bu gezegenin yaşamının kalanına yetecek kadar yakıta sahip olabilirsiniz.

peren 14:51
14:55

Biliyorsunuz ki bunun önünde birçok engel var

peren 14:55
15:00

ama bu ilerletmemiz gereken yüzlerce hatta binlerce

peren 15:00
15:03

fikirden sadece biri.

peren 15:03
15:06

Öyleyse düşünelim kendimizi nasıl ölçmeliyiz?

peren 15:06
15:09

Karnelerimiz neye benzemeli?

peren 15:09
15:12

Gerçekten olmamız gereken noktaya bir gelelim

peren 15:12
15:14

ve sonra ara ürüne bakalım.

peren 15:14
15:19

2050 yılı için birçok insanın bu %80 lik azaltım hakkında konuştuğunu duymuşsunuzdur.

peren 15:19
15:23

Bu noktaya ulaşıyor olmamız gerçekten çok önemli.

peren 15:23
15:27

Kalan %20 fakir ülkelerde kullanılıyor olacak.

peren 15:27
15:29

hala tarım olayı.

peren 15:29
15:33

Umarım toparlanmış bir ormanlığa ve çimentoya sahip oluruz.

peren 15:33
15:36

%80'e ulaşabilmek için

peren 15:36
15:40

Çin gibi ülkelerin de dahil olduğu gelişmiş ülkelerin

peren 15:40
15:45

hep beraber elektrik üretimlerini değiştirmeleri gerekmektedir.

peren 15:45
15:51

Bir diğer aşama, biz bu sıfır*yayılım teknolojisini uygulamaya geçiriyor muyuz?

peren 15:51
15:53

bütün gelişmiş ülkelerde uygulamaya geçirdik mi?

peren 15:53
15:56

ve diğer heryerde de bu teknolojiye ulaşabilecek durumda mıyız?

peren 15:56
15:58

Bu aşırı önemli işte.

peren 15:58
16:02

O karneyi oluşturmanın anahtar elamanı bu.

peren 16:02
16:07

Pekala, 2020 yılının karnesi neye benzemeli?

peren 16:07
16:09

Yine 2 elemanı olmalı.

peren 16:09
16:13

Düşüşlere ulaşabilmek için verimlilik tedbirlerini gözden geçirmeliyiz.

peren 16:13
16:16

Ne kadar az yayılım yaparsak, CO2'nin toplamı da o kadar az olur,

peren 16:16
16:18

dolayısıyla da sıcaklık daha az olur.

peren 16:18
16:21

Ama bazen bu aşamaya gelirken

peren 16:21
16:25

çok büyük düşüşleri sağlamayan şeyler yapmak da

peren 16:25
16:29

diğerleriyle ya eşit önemdedir ya da birazcık daha önemsizdir

peren 16:29
16:33

ki bu da tüm bu atılımlarda ki inovasyonların bir parçası.

peren 16:33
16:36

Bu atılımlarda tam gaz ilermemiz lazım

peren 16:36
16:39

ve şirketler, pilot projeler ve yasal düzenlemeler

peren 16:39
16:42

açısından da ölçebiliyor olmamız lazım.

peren 16:42
16:45

Bu konuda yazılmış bir çok harika kitap var.

peren 16:45
16:48

Mesela Al Gore'un kitabı "Bizim Seçimimiz"

peren 16:48
16:51

ve David McKay'in kitabı "Sıcak hava olmadan sürdürülebilen enerji"

peren 16:51
16:54

Bu kitaplar konuyu iyice inceliyor ve bir taslak oluşturuyor

peren 16:54
16:56

ve bu çok geniş bir çerçevede tartışılabilir

peren 16:56
16:59

çünkü bu konuda sağlam bir temele ihtiyacımız var.

peren 16:59
17:01

Biraraya gelmesi gereken çok şey var.

peren 17:01
17:03

Dolayısıyla bu bir dilek.

peren 17:03
17:07

Bu teknolojiyi icat etmemiz, çok somut bir dilek.

peren 17:07
17:10

Eğer önümüzdeki 50 yıl için bana sadece bir dilek hakkı tanısaydınız

peren 17:10
17:12

Kimin başkan olacağını seçebilirdim

peren 17:12
17:15

Bir aşıyı dileyebilirdim, ki buna bayılırdım

peren 17:15
17:17

veya sadece şunu dileyebilirdim

peren 17:17
17:21

"CO2'siz ve yarı maliyetine" teknolojisi icat edilsin€

peren 17:21
17:23

işte bu dileği seçerdim.

peren 17:23
17:25

En büyük etkisi olan bu dilek.

peren 17:25
17:27

Eğer bu dilek gerçekleşmezse

peren 17:27
17:31

Kısa dönem ve uzun dönem düşünen insanlar arasındaki ayrım korkunç olacak

peren 17:31
17:34

A.B.D. ve Çin arasında, fakir ülkeler ve zengin ülkeler arasında

peren 17:34
17:39

ve bahsettiğim o 2 milyar insanın çoğunun hayatı daha kötü olacak.

peren 17:39
17:41

O zaman ne yapmamız gerekiyor?

peren 17:41
17:46

Size bir adım atıp ilerlemeniz için seslendiğim şey nedir?

peren 17:46
17:49

Araştırmalar için daha çok fon yaratmamız gerekiyor.

peren 17:49
17:51

Kopenhag gibi yerlerde ülkeler biraraya geldikleri zaman

peren 17:51
17:54

sadece CO2'yi tartışmamalılar.

peren 17:54
17:56

İnovasyon gündemini tartışmalılar

peren 17:56
18:01

İnovasyon yaklaşımlarına harcanan saçmasapan düşük bütçeyi

peren 18:01
18:03

duysanız dehşete düşerdiniz.

peren 18:03
18:07

Piyasada teşvike ihtiyacımız var. CO2 vergisi, tavan ve ticaret

peren 18:07
18:10

fiyatla ilgili sinyali verecek birşeye ihtiyacımız var

peren 18:10
18:12

Mesajı dışarıya çıkarmamız lazım.

peren 18:12
18:15

Bu diyaloğu daha anlaşır daha rasyonel kılmamız lazım,

peren 18:15
18:18

devletin de attığı adımları hesaba katarak.

peren 18:18
18:22

Bu önemli bir dilek, ama elde edebileceğimizi düşündüğüm bir dilek.

peren 18:22
18:24

Teşekkür ederim.

peren 18:24
18:35

...alkışlar...

peren 18:35
18:37

Teşekkürler

peren 18:37
18:39

Teşekkürler. Teşekkürler

peren 18:39
18:44

...alkışlar...

peren 18:44
18:50

Teşekkürler. Şimdi terrapowerdan biraz daha anlar hale geldim.

peren 18:50
18:55

Demek istiyorum ki, bu ne ölçüde bir yatırım olucak, bir fikir verebilir misiniz?

peren 18:55
18:59

Süper bilgisayarlar ile yazılımı gerçek anlamda yapabilmek için

peren 18:59
19:01

en iyi biliminsanlarını tutmak lazım, ki biz bunu yaptık

peren 19:01
19:04

bu sadece onlarca milyon

peren 19:04
19:07

hatta bir keresinde malzemelerimizi doğru çalıştıklarından emin olmak için

peren 19:07
19:11

bir Rus reaktörünün üzerinde test yaptık,

peren 19:11
19:13

bununla işte yüzlerce milyona çıkmış olursunuz.

peren 19:13
19:16

Zorlu olan bir reaktörü inşa etmek

peren 19:16
19:21

milyarları bulmak, regülatörü bulmak, yeri bulmak

peren 19:21
19:23

ancak bunlar olursa ilk reaktörü inşa edebiliriz.

peren 19:23
19:27

İlkini inşaa ettiğinizde, eğer reklamındaki gibi çalışırsa

peren 19:27
19:31

o zaman gün gibi aşikar olucak, çünkü ekonomisi, enerji yoğunluğu

peren 19:31
19:33

vesaire nükleerin bildiğimiz halinden çok farklı.

peren 19:33
19:37

O zaman, doğru anlamak adına, bu şunu da içerir değil mi,

peren 19:37
19:41

yerin derinlerin doğru inen, uranyumun harcanan kısmından oluşan

peren 19:41
19:43

bir nükleer yakıt sütunu inşa etmek

peren 19:43
19:46

sonra işlem tepede başlayıp aşağı doğru inecek

peren 19:46
19:49

Doğru. Bugün, reaktöre hep yeniden yakıt ikmali yapıyorsunuz,

peren 19:49
19:52

bu yüzden hataya sebep olabilecek bir çok insan ve kontrol var

peren 19:52
19:55

reaktörü açarken, ve birşeyleri içeri dışarı hareket ettirirken

peren 19:55
19:57

Bu da iyi değil.

peren 19:57
20:02

Bu yüzden, eğer reaktörün içine 60 yıllık koyabileceğiniz ucuz bir yakıtınız varsa

peren 20:02
20:04

bunu bir blok gibi düşünün

peren 20:04
20:07

yerine yerleştirin ve tüm karmaşadan kurtulun.

peren 20:07
20:12

O blok orda durur ve 60 yıl boyunca yanar sonra da biter.

peren 20:12
20:16

Bu kendi atık imha çözümünü yapan bir nükleer enerji santrali

peren 20:16
20:18

Evet. Yani, atığa ne oluyor dersen

peren 20:18
20:23

orda bırakabilirsin, ki bu yaklaşımla çok daha az atık olur

peren 20:23
20:25

ve sonra onu çıkarabilir

peren 20:25
20:28

ve başka birinin içine koyup yakabilirsin.

peren 20:28
20:32

Aslında biz de bugün bu şekilde var olan atıkları alıyoruz

peren 20:32
20:36

hani şu serinletme havuzlarında veya reaktörlerin kuru varillerinde olanlar

peren 20:36
20:38

Bunlar bizim başlangıç yakıtlarımız

peren 20:38
20:41

O raktörler için sorun yaratan şey

peren 20:41
20:43

bzimkileri beslemeye yarıyor

peren 20:43
20:46

ve bu proses boyunca, atık miktarını çok ciddi bir şekilde

peren 20:46
20:48

düşürüyorsunuz.

peren 20:48
20:50

Dünyanın etrafından değişik insanlarla bu olasıklıklar

peren 20:50
20:52

hakkında konuştuğunuzda

peren 20:52
20:55

birşeyler yapmak anlamında en çok ilgiyi ne çekiyor?

peren 20:55
20:58

Aslında belirli bir alan seçemedik

peren 20:58
21:06

tabi bir de nükleer denen herhangi birşeyler ilgili enteresan ifşaat kuralları var

peren 21:06
21:08

bu yüzden çok ilgi görüyoruz

peren 21:08
21:12

şirkette insanlar Rusya, Hindistan ve Çinde de bulundular, onların anlattıklarına göre.

peren 21:12
21:14

Burda enerji bakanı ile bir görüşmem oldu

peren 21:14
21:18

ona tüm bunların nasıl da enerji ajandasına uyduğunu anlattım.

peren 21:18
21:21

Yani ben iyimserim. Biliyorsun Fransızlar ve Japonlar da bazı çalışmalar yaptılar.

peren 21:21
21:25

Bu daha önce yapılmış birşey üzerindeki bir değişken.

peren 21:25
21:29

Bu önemli bir ilerlemedir, ama bu hızlı bir reaktör gibi

peren 21:29
21:31

ve bir çok ülke bunlardan inşa etti.

peren 21:31
21:36

dolayısıyla hızlı bir reaktör yapan herhangi bir kimse, ilki inşa etmeye de adaydır.

peren 21:36
21:41

Sana göre, böyle birşeyi hayata geçirmenin

peren 21:41
21:44

zamanı ve olasılığı nedir?

peren 21:44
21:49

Bizim yüksek ölçekli, elektronik üretim şeylerinden ihtiyacımız var bir tane

peren 21:49
21:51

o çok ucuz

peren 21:51
21:55

20 yıllık bir icat ve üstüne 20 yıllık bir uygulamaya geçirme süresi.

peren 21:55
22:00

Bu bir nevi çevresel modellerin önümüze koyduğu

peren 22:00
22:02

hedef tarih gibi.

peren 22:02
22:07

Ve biliyorsun, eğer herşey yolunda giderse, ki bu çok şey ummak olur,

peren 22:07
22:09

Terrapower bunu yapabilir.

peren 22:09
22:12

Şansımıza şu anda düzinelerce şirket var

peren 22:12
22:14

bunun yüzlerce olması gerekiyor

peren 22:14
22:16

bu şirketlerin bilim çalışmaları iyi giderse

peren 22:16
22:19

pilot tesisleri için fon bulabilirlerse

peren 22:19
22:21

bu konuda rekabet edebilirler.

peren 22:21
22:23

Eğer birçoğu başarılı olursa, bu en iyi,

peren 22:23
22:26

çünkü onların karışımını kullanabilirsiniz.

peren 22:26
22:28

Birisinin başarılı olmasına ihtiyacımız var.

peren 22:28
22:31

Büyük ölçekte olası oyun değişikliklerini göz önüne alırsak

peren 22:31
22:34

bu bildiğiniz en büyük olanı mıdır?

peren 22:34
22:38

Bir enerji atılımı en önemli şeydir.

peren 22:38
22:40

Çevresel kısıtlar olmasaydı bile en önemli o olurdu,

peren 22:40
22:45

ama çevresel kısıtlar bunu çok daha büyük hale getiriyor.

peren 22:45
22:48

Nükleer alanda başka öncüler de var.

peren 22:48
22:51

Onların işini, bunu bildiğimiz kadar iyi bilmiyoruz,

peren 22:51
22:54

ama modüler insanlar, işte bu farklı bir yaklaşım.

peren 22:54
22:58

Bu likit bir tipte reaktör, biraz da zorlu gözüküyor

peren 22:58
23:00

ama belki onlarda bizim için böyle diyordur.

peren 23:00
23:03

Ve işte farklı olanlar var

peren 23:03
23:06

ama bunun güzel yanı,bir uranyum molekülünün

peren 23:06
23:10

diyelim ki bir kömür molekülünden milyon kere fazla enerjisi vardır,

peren 23:10
23:13

bu yüzden olumsuzlarla başedebilirsen,

peren 23:13
23:16

bunlar esasen radyasyon,

peren 23:16
23:19

kapladığı alan, ve potansiyeli,

peren 23:19
23:21

toprak ve değişik şeyler üzerindeki etkisi açısından,

peren 23:21
23:25

kendi başına bir sınıfta değerlendirilebilir.

peren 23:25
23:29

Bu çalışmazsa, o zaman ne olacak?

peren 23:29
23:33

Dünyanın sıcaklığını sabit tutabilmek için

peren 23:33
23:36

Acil durum önemleri almaya başlamamız gerekiyor mu?

peren 23:36
23:38

Eğer o duruma geldiysen,

peren 23:38
23:43

çok yemek yiyormış da kalp krizi geçirmek üzereymişsin gibi olur.

peren 23:43
23:47

O zaman nereye gidersin? Kalp ameliyatına falan ihtiyacın olabilir.

peren 23:47
23:51

Jeomühendislik denen bir dalda bize 20-30 yıl kazandırabilecek

peren 23:51
23:54

ısınmayı geciktirip, bize kendimizi toplamamız için 20-30 yıl

peren 23:54
23:57

kazandıracak değişik teknikler konusunda çalışıyorlar.

peren 23:57
23:59

Bu sadece bir sigorta poliçesi.

peren 23:59
24:01

Umarım bunu yapmamıza gerek kalmaz.

peren 24:01
24:03

Bazı insanlar, sigorta poliçesi üzerinde çalışmamanız bile gerekir, diyor

peren 24:03
24:05

çünkü bu sizi tembelleştirebilir,

peren 24:05
24:09

kalp ameliyatının size kurtaracağına inanırsanız yemeye devam edersiniz.

peren 24:09
24:12

Problemin önemine bakınca bunun çok bilgece olduğunu düşünmüyorum.

peren 24:12
24:16

ama işte şimdi bu jeomühendislik tartışması sürüyor,

peren 24:16
24:20

eğer olaylar hızlı gelişirse diye ya da bu buluş beklediğimizden

peren 24:20
24:23

daha yavaş giderser diye bunu arka cepte mi tutmalı?

peren 24:25
24:30

İklim şüphecilerine söyleyeceğiniz 1-2 cümle olsaydı

peren 24:30
24:34

onları yanlış olduklarına dair nasıl ikna ederdiniz?

peren 24:35
24:39

Malesef, şüpheciler değişik yönlerden geliyor.

peren 24:39
24:43

Bilimsel argümanlarda bulunanlar çok az.

peren 24:43
24:46

Bulutların telafi ettiği negatif geri dönüşüm

peren 24:46
24:48

etkileri var mı diyorlar?

peren 24:48
24:51

Söyleyebilecekleri o kadar az şey var ki

peren 24:51
24:54

her birinin de sadece milyonda bir ihtimali var.

peren 24:54
24:57

Burda asıl porblemimiz AIDS gibi olması.

peren 24:57
25:01

Hatayı şimdi yaparsınız ama bedelini çok sonra ödersiniz.

peren 25:01
25:05

Tüm bu acil problemleriniz varken,

peren 25:05
25:08

daha sonraki bir kazanç için şimdiden acıya katlanmak,

peren 25:08
25:11

belirsiz bir acı gibi.

peren 25:11
25:17

Aslında, IPCC raporları,

peren 25:17
25:19

ve zengin dünyada birçok insan bu IPCC ye bakıyor

peren 25:19
25:23

hadi diyelim bu çok da önemli değil.

peren 25:23
25:27

Gerçek şu ki, o belirsiz olan kısmını bizi bu yol boyunca götürmesi gerekli.

peren 25:27
25:30

Ama benim hayalim, eğer bunu ekonomik yapabilirsniz

peren 25:30
25:32

ve CO2 kısıtlarını karşılayabilirseniz

peren 25:32
25:34

o zaman süpheciler de ok derler

peren 25:34
25:36

CO2 yaymaması umrumda değil

peren 25:36
25:38

hatta istersim ki CO2 yaysın

peren 25:38
25:42

ama sanırım bunu kabul etmem gerecek cünkü bir öncekinden daha ucuz.

peren 25:42
25:46

...alkışlar...

peren 25:46
25:50

O zaman Bjorn Lomborg'un argümanına cevabınız bu olacak, demişti ki;

peren 25:50
25:54

basitçe tüm bu enerjisi CO2 sorununu çözmeye harcarsanız

peren 25:54
25:56

sizin dünyayı fakirlikten sıtmadan vesaireden kurtarma

peren 25:56
25:59

amaçlarınızın önüne geçecek

peren 25:59
26:03

daha iyi yapabileceğimiz şeyler varken, para koyabileceğimiz dünyanın

peren 26:03
26:05

kaynaklarının aptalca bir ziyanı bu.

peren 26:05
26:08

ArGe için yapılan gerçek harcama

peren 26:08
26:12

diyelim ABD şu anda harcadığından senelik 10 milyar dolar daha fazla harcıyor.

peren 26:12
26:14

Bu çok dramatik değil.

peren 26:14
26:16

Diğer şeylerden çalıyor olmamalı.

peren 26:16
26:19

Gerçeten ekonomik olmayan ve fon bulmaya çalıştığınız

peren 26:19
26:22

ve çok para yatırdğınız birşey varsa mantıklı insanlar bununla aynı fikirde olmayabilir

peren 26:22
26:25

Bu bence çoğunlukla ziyandır.

peren 26:25
26:28

Eğer çok yakın değilseniz, ve öğrenme eğrisini fonlamıyorsanız

peren 26:28
26:30

ve çok ucuz olmayacaksa

peren 26:30
26:34

Bence çok daha az pahalı olma potansiyeli olan

peren 26:34
26:36

daha çok şey denemeliyiz.

peren 26:36
26:41

Eğer bu işe girmek için ticari denge noktan, hadi enerjiyi süper pahalı yapalımsa

peren 26:41
26:43

o zaman buna zenginlerin gücü yeter.

peren 26:43
26:46

Burda hepimizin hayat stilimizi değiştirmeden enerjimiz için

peren 26:46
26:48

5 kat fazla para ödeyebileceğini söylüyorum.

peren 26:48
26:50

Felaket 2 milyar insanın başında.

peren 26:50
26:52

Lomborg bile değişti.

peren 26:52
26:57

Şimdiki dalaveresi, neden ArGe daha çok tartışılmıyor üzerine

peren 26:57
26:59

Önceki işlerinden dolayı

peren 26:59
27:01

hala şüpheci tayfası ile bağlı

peren 27:01
27:04

ama farketti ki şüpheciler tayfası baya yalnız bir tayfa

peren 27:04
27:07

o yüzden şimdi bu ArGe konusunu çıkardı.

peren 27:07
27:12

Burda alakadar olduğunu düşündüğümüz bir iplik var.

peren 27:12
27:15

ArGe, bu kadar az fon ayrılması çok çılgınca.

peren 27:15
27:18

Bill, sanırım burdaki çoğu insanın adına konuşuyorum

peren 27:18
27:21

Gerçekten dileğinin gerçekleşmesini umuyorum. Çok teşekkürler.

peren 27:21
27:23

Teşekkürler

peren 27:23
27:26

...Alkışlar...