Watch videos with subtitles in your language, upload your videos, create your own subtitles! Click here to learn more on "how to Dotsub"

Annotated captions of Bill Gates on energy: Innovating to zero! in Polish

Last Modified By Time Content
milasota 00:01
00:05

Będę dziś mówił o energii i klimacie.

milasota 00:05
00:07

I może wydać się to zaskakujące,

milasota 00:07
00:12

gdyż moja codzienna praca w fundacji skupia się na szczepionkach i nasionach,

milasota 00:12
00:15

na rzeczach, które trzeba wynaleźć i dostarczyć

milasota 00:15
00:20

by poprawić życie dwóch miliardów najuboższych ludzi.

milasota 00:20
00:25

Ale energia i klimat są dla nich również niezwykle ważne.

milasota 00:25
00:30

W istocie, ważniejsze niż dla pozostałych ludzi.

milasota 00:30
00:35

Pogorszający się klimat oznacza wiele lat nieurodzaju.

milasota 00:35
00:38

Za dużo deszczu -- za mało deszczu.

milasota 00:38
00:40

Dościgną nas przemiany

milasota 00:40
00:44

jakim nie podoła wrażliwe środowisko.

piotrgolofit 00:44
00:49

A to prowadzi do głodu. Do niepewności.Do buntu.

milasota 00:49
00:53

Tak więc zmiany klimatyczne będą dla nich znamienne.

piotrgolofit 00:53
00:56

Również cena energii jest dla nich bardzo ważna.

milasota 00:56
00:59

Jeśli moglibyśmy zmniejszyć cenę tylko jednej rzeczy,

milasota 00:59
01:03

by ukrócić biedę, byłaby nią energia.

milasota 01:03
01:07

Cena energii spadła na przestrzeni lat.

milasota 01:07
01:13

W rzeczywistości postęp cywilizacyjny bazuje na osiągnięciach w generacji energii.

piotrgolofit 01:13
01:17

Gwałtowny rozwój paliw kopalnych napędzał rewolucję przemysłową.

milasota 01:17
01:23

Już na początku XX wieku obserwowaliśmy gwałtowny spadek cen elektryczności.

milasota 01:23
01:26

Dzięki temu mamy lodówki, klimatyzacje,

piotrgolofit 01:26
01:30

możemy produkować nowoczesne materiały i robić tyle innych rzeczy.

piotrgolofit 01:30
01:37

W bogatym świecie mamy więc wspaniałą sytuację z elektrycznością.

piotrgolofit 01:37
01:44

Ale w miarę jak obniżamy jej cenę -- niech będzie o połowę tańsza --

piotrgolofit 01:44
01:46

musimy sprostać kolejnemu ograniczeniu,

milasota 01:46
01:50

które związane jest z dwutlenkiem węgla.

milasota 01:50
01:53

Dwutlenek węgla ogrzewa planetę

milasota 01:53
01:59

i opisuje to bardzo prosta zależność.

milasota 01:59
02:03

Jeśli zsumujemy dwutlenek węgla emitowany do atmosfery,

piotrgolofit 02:03
02:06

to prowadzi do wzrostu temperatury,

milasota 02:06
02:10

który z kolei przynosi bardzo negatywne efekty.

milasota 02:10
02:13

Odzwierciedla się w pogodzie i, co gorsze, pośrednio --

milasota 02:13
02:18

nie pozwalając ekosystemom na dostosowanie się do gwałtownych zmian

milasota 02:18
02:21

i przyczyniając się do ich upadku.

milasota 02:21
02:24

Wskazanie relacji ilościowej

milasota 02:24
02:28

pomiędzy wzrostem CO2 i wzrostem temperatury

milasota 02:28
02:30

oraz wskazanie dodatniego sprzężenia zwrotnego

milasota 02:30
02:33

niesie znamiona niepewności, ale nie do końca.

milasota 02:33
02:36

Również nie łatwo stwierdzić jak szkodliwe będą te efekty.

milasota 02:36
02:39

Z pewnością będą jednak bardzo złe.

milasota 02:39
02:41

Wielokrotnie pytałem najlepszych naukowców,

piotrgolofit 02:41
02:44

czy naprawdę musimy zejść do blisko zera?

milasota 02:44
02:47

Czy nie możemy obciąć emisji w połowie lub ¼?

milasota 02:47
02:51

Odpowiedź brzmi -- dopóki nie zbliżymy się do zera,

milasota 02:51
02:53

temperatura nadal będzie wzrastać.

milasota 02:53
02:55

Jest to więc duże wyzwanie.

milasota 02:55
03:00

Nie jesteśmy 4 metrową ciężarówką, która chce przejechać pod niewiele niższym mostem

milasota 03:00
03:03

i jakoś się przeciśnie.

milasota 03:03
03:07

Tutaj trzeba zejść do zera.

milasota 03:07
03:11

Każdego roku emitujemy dużo dwutlenku węgla --

milasota 03:11
03:13

ponad 26 miliardów ton.

milasota 03:13
03:17

To około 20 ton na jednego Amerykanina.

milasota 03:17
03:20

Poniżej jednej tony na mieszkańca najbiedniejszych krajów.

milasota 03:20
03:24

Średnio jest to 5 ton na jednego mieszkańca planety.

milasota 03:24
03:26

Musimy jednak wprowadzić jakieś zmiany,

milasota 03:26
03:29

które zmniejszą emisję do zera.

milasota 03:29
03:31

Emisji tej towarzyszył nieustający wzrost

milasota 03:31
03:36

i tylko różne przemiany ekonomiczne chwilowo go stopowały.

milasota 03:36
03:39

Musimy więc sprawić aby w miejsce szybkiego wzrostu

milasota 03:39
03:42

otrzymać spadek emisji CO2 i zmniejszyć ją do zera.

milasota 03:42
03:44

Są cztery składniki tego równania,

milasota 03:44
03:46

które należy przemnożyć.

milasota 03:46
03:49

Po lewej stronie CO2, które chcemy sprowadzić do zera,

milasota 03:49
03:53

na które składa się: liczba ludzi,

milasota 03:53
03:56

usługi z jakich korzystają w uśrednieniu,

milasota 03:56
03:59

średnia energia im towarzysząca

milasota 03:59
04:03

oraz ilość CO2 emitowana na jednostkę energii.

milasota 04:03
04:05

Spójrzmy więc na każdy z elementów

milasota 04:05
04:09

i poszukajmy jak sprowadzić całość do zera.

milasota 04:09
04:13

Prawdopodobnie jedna z tych liczb musi się znacząco zbliżyć do zera.

milasota 04:13
04:16

Jak zresztą wynika ze szkolnej algebry.

milasota 04:16
04:18

Ale spójrzmy.

milasota 04:18
04:20

Na początek -- populacja.

milasota 04:20
04:23

Dziś na świecie żyje 6,8 mld ludzi.

milasota 04:23
04:25

Z perspektywą wzrostu do około 9 miliardów.

milasota 04:25
04:29

Jeśli uda nam się osiągnąć duży sukces z nowymi szczepionkami,

milasota 04:29
04:31

służbą zdrowia i działaniami w sferze urodzeń,

milasota 04:31
04:35

będziemy w stanie obniżyć tę liczbę o 10 do 15 procent.

milasota 04:35
04:39

Ale nawet wtedy populacja wzrośnie o około 1,3 mld.

milasota 04:39
04:42

Kolejny czynnik to usługi i dobra, z których korzystamy.

milasota 04:42
04:44

Tu zawarte jest wszystko:

milasota 04:44
04:48

jedzenie, ubrania, telewizja, ogrzewanie.

milasota 04:48
04:51

Wszystko bardzo dobre rzeczy.

milasota 04:51
04:54

Ucieczka od ubóstwa oznacza dostarczenie tych dóbr

milasota 04:54
04:56

prawie każdej osobie na ziemi.

milasota 04:56
05:00

Jest więc bardzo ważne aby ta liczba się zwiększyła.

piotrgolofit 05:00
05:02

W bogatym świecie, być może miliarda najbogatszych ludzi,

milasota 05:02
05:04

moglibyśmy oszczędzić na tych rzeczach,

milasota 05:04
05:08

ale każdego roku ta liczba będzie rosnąć

milasota 05:08
05:12

i globalnie spowoduje więcej niż podwojenie

milasota 05:12
05:15

dóbr dostarczanych jednej osobie.

milasota 05:15
05:17

Oto jedno z bardziej podstawowych dóbr.

milasota 05:17
05:20

Czy mamy oświetlenie w domu by czytać, uczyć się do szkoły?

milasota 05:20
05:22

W istocie, te dzieci nie mają,

piotrgolofit 05:22
05:26

więc czytają swoją pracę domową w świetle latarni ulicznych.

milasota 05:27
05:31

Wydajność, E - energia wykorzystywana przez wspomniane usługi i dobra.

milasota 05:31
05:33

Wreszcie dobre wieści.

milasota 05:33
05:35

Jest coś co nie idzie w górę.

milasota 05:35
05:38

Dzięki licznym wynalazkom, nowym technologiom oświetleniowym,

milasota 05:38
05:43

różnym typom samochodów, metodom konstrukcji budynków --

milasota 05:43
05:46

jest wiele produktów, gdzie możemy znacząco

milasota 05:46
05:50

obniżyć ilość zużywanej energii.

piotrgolofit 05:50
05:53

Niektóre szczególne produkty zmniejszają zużycie energii nawet o 90 procent.

milasota 05:53
05:56

W innych dziedzinach, jak produkcja nawozów,

milasota 05:56
05:58

czy transport lotniczy,

milasota 05:58
06:02

jest bardzo niewiele miejsca na ulepszenia.

milasota 06:02
06:04

Ostatecznie więc, przy odrobinie optymizmu,

milasota 06:04
06:11

możemy uzyskać trzykrotną, a może nawet sześciokrotną, redukcję.

milasota 06:11
06:14

Jednak uwzględniają wszystkie trzy elementy

milasota 06:14
06:19

obniżymy emisję z 26 mld do 13 mld ton w najlepszym przypadku.

piotrgolofit 06:19
06:21

A to nam nie wystarczy.

milasota 06:21
06:23

Spójrzmy więc na czwarty element --

milasota 06:23
06:25

w tym przypadku kluczowy --

milasota 06:25
06:31

określający ilość CO2 wydzielaną do atmosfery na jednostkę energii.

milasota 06:31
06:35

Czy można sprowadzić ją do zera?

milasota 06:35
06:37

Gdy spalamy węgiel -- nie.

milasota 06:37
06:39

Gdy spalamy naturalne gazy -- też nie.

piotrgolofit 06:39
06:42

Prawie każda z obecnych metod generacji energii,

milasota 06:42
06:48

za wyjątkiem źródeł odnawialnych, wytwarza CO2.

milasota 06:48
06:51

Tak więc będziemy musieli na dużą skalę

milasota 06:51
06:54

stworzyć nowym system.

milasota 06:54
06:56

Potrzebujemy energetycznych cudów.

piotrgolofit 06:56
07:00

Mówiąc "cudo" nie mam na myśli czegoś niemożliwego.

piotrgolofit 07:00
07:05

Cudem jest mikroprocesor, komputer PC.

milasota 07:05
07:08

Internet i usługi, które oferuje to cuda.

milasota 07:08
07:13

Tak więc obecni tutaj brali udział w tworzeniu wielu cudów.

milasota 07:13
07:15

Zwykle termin realizacji nie jest określony.

milasota 07:15
07:17

Aby ukończyć dzieło przed upływem pewnej daty.

milasota 07:17
07:21

Zwykle to życie przynosi te cuda, a nie my za nimi gonimy.

milasota 07:21
07:25

W tym jednak przypadku nasz pełny wysiłek jest konieczny,

milasota 07:25
07:30

aby zrealizować to zadanie w dość krótkim czasie.

milasota 07:30
07:33

Zastanawiałem się jak mógłbym was zainteresować.

milasota 07:33
07:35

Czy jest jakieś odwołanie do natury,

milasota 07:35
07:40

które mogłoby poruszyć ludzką wyobraźnię?

milasota 07:40
07:44

Przypomniałem sobie, że rok temu przyniosłem na TED komary,

milasota 07:44
07:46

co ludziom, nie wiedzieć czemu, się spodobało.

milasota 07:46
07:48

(Śmiech)

milasota 07:48
07:51

Mogli łatwo wczuć się w perspektywę

milasota 07:51
07:54

życia w otoczeniu komarów.

milasota 07:54
07:59

W przypadku energii wymyśliłem to.

milasota 07:59
08:02

Zdecydowałem uwolnić trochę świetlików

milasota 08:02
08:06

jako mój tegoroczny wkład w ochronę środowiska.

milasota 08:06
08:09

Mamy więc trochę prawdziwych świetlików.

milasota 08:09
08:12

Podobno nie gryzą i mogą nawet nie opuścić słoika.

milasota 08:12
08:15

(Śmiech)

milasota 08:15
08:20

Jest wiele sprytnych sposobów tego typu,

milasota 08:20
08:22

które jednak nie dają za dużo dobrego.

milasota 08:22
08:26

Potrzeba rozwiązań -- jednego lub kilku --

milasota 08:26
08:30

na niewiarygodnie dużą skalę

milasota 08:30
08:32

i niesamowicie niezawodnych.

milasota 08:32
08:35

Pomimo, że ludzie szukają w wielu kierunkach,

milasota 08:35
08:39

dla mnie tylko pięć może przynieść konkretne liczby.

milasota 08:39
08:44

Nie będę mówił o energii z pływów wodnych, geotermii, syntezie termojądrowej czy biopaliwach.

milasota 08:44
08:46

One mogą się przyczynić do poprawy sytuacji

milasota 08:46
08:48

i jeśli ich udział będzie większy niż przewiduję -- tym lepiej.

milasota 08:48
08:50

Chodzi mi jednak o to,

milasota 08:50
08:54

że będziemy musieli pracować nad każdym z wspomnianych pięciu kierunków.

milasota 08:54
08:58

i nie możemy się poddawać gdy zadanie jawić się będzie ponad nasze siły.

milasota 08:58
09:02

Istotne wyzwania leżą przed nami wszędzie.

milasota 09:02
09:04

Przyjrzyjmy się spalaniu paliw kopalnych.

milasota 09:04
09:08

Węgiel czy też gaz ziemny.

milasota 09:08
09:11

To co trzeba osiągnąć może wydawać się proste ale takie nie jest.

milasota 09:11
09:17

Należy zebrać wyemitowane w wyniku spalania CO2,

milasota 09:17
09:20

skroplić pod ciśnieniem, odłożyć gdzieś

milasota 09:20
09:22

i mieć nadzieję, że tam pozostanie.

milasota 09:22
09:26

Mamy projekty pilotujące, które osiągają 60-80 procent,

milasota 09:26
09:30

ale zgromadzenie CO2 w całości będzie bardzo kłopotliwe.

milasota 09:30
09:36

Podobnie trudno będzie określić miejsce przechowywania takiej ilości CO2.

milasota 09:36
09:39

Przede wszytkim jest to jednak proces długoterminowy.

milasota 09:39
09:41

Kto będzie miał pewność?

milasota 09:41
09:45

Kto zagwarantuje, że znajdzie się miejsce na odpady, których objętość przewyższa miliardy razy

milasota 09:45
09:49

rozmiar dotychczas magazynowanych odpadów nuklearnych i innych.

milasota 09:49
09:52

To bardzo dużo miejsca.

milasota 09:52
09:54

To trudne zadanie.

milasota 09:54
09:56

Dalej, energia jądrowa.

milasota 09:56
09:59

Tu również są trzy duże problemy.

milasota 09:59
10:03

Koszt, szczególnie w krajach o silnym nadzorze energetyki jądrowej, jest wysoki.

milasota 10:03
10:07

Bezpieczeństwo -- prawdziwe poczucie że nic złego się nie stanie,

milasota 10:07
10:10

że pomimo obecnego czynnika ludzkiego

milasota 10:10
10:13

paliwo nie posłuży do budowy broni.

milasota 10:13
10:15

I wreszcie, co robić z odpadami?

milasota 10:15
10:18

Choć nie jest ich tak dużo, ludzie mają obawy,

milasota 10:18
10:20

chcą odczuwać komfort w tej kwestii.

milasota 10:20
10:25

Mamy więc trzy bardzo trudne, lecz wykonalne, zadania.

milasota 10:25
10:27

Musimy nad nimi pracować.

milasota 10:27
10:30

Pozostałe trzy z omawianej piątki zgrupowałem razem.

milasota 10:30
10:34

Są to czesto tak określane -- źródła odnawialne.

milasota 10:34
10:38

I pomimo, że nie wymagają paliwa,

milasota 10:38
10:40

mają one pewne wady.

milasota 10:40
10:46

Jedną z nich jest fakt, że gęstość energii w nich gromadzona

milasota 10:46
10:48

jest radykalnie mniejsza niż w elektrowni.

milasota 10:48
10:52

Są to farmy energetyczne na obszarach wielu kilometrów kwadratowych,

milasota 10:52
10:57

tysiące razy większych niż zajmuje typowa elektrownia.

milasota 10:57
11:00

Ponadto, źródła te nie są stabiline.

milasota 11:00
11:03

Słońce nie świeci cały dzień, nie każdego dnia.

milasota 11:03
11:06

Podobnie wiatr nie wieje bez przerwy.

milasota 11:06
11:08

Jeśli jesteś uzależniony od tych źródeł,

milasota 11:08
11:11

musisz również mieć możliwość zdobycia energii,

milasota 11:11
11:14

gdy źródła zmniejszają swą efektywność.

milasota 11:14
11:17

Mamy więc duże wyzwania w kwestii wydatków

milasota 11:17
11:19

oraz przesyłu energii.

piotrgolofit 11:19
11:22

Załóżmy, że źródło energii leży poza naszym krajem.

milasota 11:22
11:24

Nie tylko potrzeba technologii,

milasota 11:24
11:29

ale również należy liczyć się z ryzykiem, że energia przypływa z innych miejsc.

milasota 11:29
11:31

I wreszcie, problem z magazynowaniem.

milasota 11:31
11:34

By nadać temu wymiar określiłem pojemność

milasota 11:34
11:37

wszystkich rodzajów wytworzonych baterii.

milasota 11:37
11:41

Samochodowych, komputerowych, w telefonach, latarkach - wszystkich.

milasota 11:41
11:46

Porównałem tę liczbę z energią elektryczną jaka jest zużywana na świecie

milasota 11:46
11:50

i uzyskałem wynik, według którego wszystkie produkowane baterie

milasota 11:50
11:54

mogą zmagazynować w sumie niecałe 10 minut światowego zużycia energii.

milasota 11:54
11:57

Potrzeba nam więc znaczącego wynalazku --

milasota 11:57
12:01

czegoś sto razy lepszego,

milasota 12:01
12:03

niż obecne rozwiązania.

milasota 12:03
12:07

Nie jest to niemożliwe, ale nie jest też łatwe.

milasota 12:07
12:11

Problem ten pojawia się gdy chcemy bazować na niestabilnych źródłach

piotrgolofit 12:11
12:15

w ponad 20-30 procentach zużywanej energii.

milasota 12:15
12:17

Gdybyśmy chcieli dojść do 100 procent,

milasota 12:17
12:22

potrzebny nam cud w dziedzinie magazynowania energii.

piotrgolofit 12:23
12:26

Jak sobie z tym poradzić: jakie jest właściwe podejście?

milasota 12:26
12:30

Nowy projekt Manhattan? (projekt budowy bomby atomowej) Jak osiągnąć cel?

milasota 12:30
12:35

Wiele firm musi się tym zająć -- setki firm.

milasota 12:35
12:38

Potrzeba przynajmniej stu ludzi w każdym z tych pięciu problemów.

milasota 12:38
12:42

Patrząc na wielu z nich powiemy, że są szaleni -- to dobrze.

milasota 12:42
12:45

Sądzę, że tutaj, w gronie TED,

milasota 12:45
12:49

jest wielu już podążających w tym kierunku.

milasota 12:49
12:53

Bill Gross ma kilka firm, włączając eSolar,

milasota 12:53
12:55

które rozwinęły świetne technologie solarno-termalne.

milasota 12:55
12:59

Vinod Khosla inwestuje w bardzo wiele firm

milasota 12:59
13:03

robiących świetne rzeczy, mających ciekawe możliwości

milasota 13:03
13:05

i ja staram się go wspierać.

milasota 13:05
13:09

Właściwie, wraz z Nathanem Myhrvoldem wspieram firmę,

milasota 13:09
13:13

która poszła w stronę energii nuklearnej.

milasota 13:13
13:17

Są również innowacje w energii nuklearnej: modułowa, ciekła.

milasota 13:17
13:21

Już jakiś czas temu skończyły się innowacje w tej branży,

milasota 13:21
13:26

więc fakt istnienia nowych pomysłów nie jest tak zaskakujący.

milasota 13:26
13:32

Terrapower polega na tym, że zamiast spalania części uranu,

milasota 13:32
13:35

jednego procenta, który stanowi U235,

milasota 13:35
13:40

zdecydowaliśmy spalać pozostałe 99 procent -- U238.

milasota 13:40
13:42

Jest to dość szalony pomysł.

milasota 13:42
13:45

Jednak mówiono o tym już przez długi czas,

milasota 13:45
13:49

ale nigdy nie mogliśmy zasymulować skuteczności tego pomysłu.

milasota 13:49
13:52

Tylko dzięki pojawieniu się nowoczesnych superkomputerów

milasota 13:52
13:54

możemy przeprowadzić symulacje i stwierdzić: tak,

milasota 13:54
14:00

przy odpowiednim doborze materiałów idea wydaje się działać.

milasota 14:00
14:03

I ponieważ spalane jest 99 procent substancji,

milasota 14:03
14:07

znacznie spadają wydatki.

milasota 14:07
14:11

Odpady zostają spalane i w zasadzie paliwem stają się

milasota 14:11
14:14

wszelkie pozostałości po dzisiejszych reaktorach.

milasota 14:14
14:19

Więc zamiast się o nie martwić po prostu je wykorzystamy. Świetne rozwiązanie.

milasota 14:19
14:23

Uran jest spalany wraz z postępem procesu -- trochę jak świeca.

milasota 14:23
14:27

Tak wygląda zapis procesu, często nazywanego reaktorem postępującej fali.

milasota 14:27
14:31

To rozwiązuje problem paliwa.

milasota 14:31
14:34

Mam tu zdjęcie miejsca w Kentucky.

milasota 14:34
14:36

Oto pozostałe odpadki -- te 99 procent,

milasota 14:36
14:38

które przy obecnej technologii można spalić.

milasota 14:38
14:40

Nazywamy je zubożonym uranem.

milasota 14:40
14:43

To wystarczy by zagwarantować energię dla USA na setki lat.

milasota 14:43
14:46

Zwyczajnie, poprzez tanie odfiltrowanie wody morskiej,

piotrgolofit 14:46
14:51

możnaby otrzymać dość paliwa na resztę istnienia całej naszej planety.

milasota 14:51
14:55

Należy sprostać wielu wyzwaniom,

milasota 14:55
15:00

ale jest to przykład tych wielu setek pomysłów,

milasota 15:00
15:03

które musimy popychać do przodu.

milasota 15:03
15:06

Zastanówmy się jaką miarą oceniać nasze działania.

milasota 15:06
15:09

Jak powinien wyglądać raport naszych osiągnięć?

milasota 15:09
15:12

Wyjdźmy od stanu gdzie naprawdę musimy się dostać

milasota 15:12
15:14

i spójrzmy na etap pośredni.

milasota 15:14
15:19

Na rok 2050 wielu ludzi mówi o 80-procentowym zmniejszeniu emisji CO2.

milasota 15:19
15:23

Jest bardzo ważne, aby tego dokonać.

milasota 15:23
15:27

Te pozostałe 20 procent będzie dotyczyło krajów słabo rozwiniętych,

milasota 15:27
15:29

rolniczych.

milasota 15:29
15:33

Miejmy nadzieję, że uda się oczyścić przemysł drzewny, cementowy.

milasota 15:33
15:36

Więc, aby osiągnąć te 80 procent,

milasota 15:36
15:40

kraje rozwinięte, również takie jak Chiny,

milasota 15:40
15:45

będą musiały całkowicie odmienić sposoby generacji elektryczności.

milasota 15:45
15:51

Patrząc z innej strony, czy stosujemy już technologie bezemisyjne?

milasota 15:51
15:53

Czy wszystkie kraje rozwinięte już je wprowadziły?

milasota 15:53
15:56

Czy proces wprowadzania dalej postępuje?

milasota 15:56
15:58

To niezwykle ważne.

milasota 15:58
16:02

Jest to kluczowy element w raporcie osiągnięć.

milasota 16:02
16:07

Cofnijmy się i zastanówmy jak taki raport ma wyglądać na rok 2020.

milasota 16:07
16:09

Znowu, powinien mieć dwa elementy.

milasota 16:09
16:13

Należy postawić na wydajność by osiągnać redukcję emisji.

milasota 16:13
16:16

Mniejsza emisja, to mniej nagromadzonego CO2.

milasota 16:16
16:18

Również temperatura będzie niższa.

milasota 16:18
16:21

W pewien sposób jednak ocena jaką dostaniemy

milasota 16:21
16:25

robiąc rzeczy, które nie prowadzą do znaczących redukcji

milasota 16:25
16:29

jest może nawet mniej ważna niż ta,

milasota 16:29
16:33

którą otrzymamy za wszelkie innowacje i odkrycia.

milasota 16:33
16:36

Odkrycia, które muszą postępować błyskwicznie.

milasota 16:36
16:39

Możemy je mierzyć poprzez liczbę firm,

milasota 16:39
16:42

projektów pilotujących, wprowadzonych zmian i regulacji.

milasota 16:42
16:45

Napisano wiele świetnych książek na ten temat.

milasota 16:45
16:48

"Nasz wybór" Ala Gore'a

milasota 16:48
16:51

i "Energia odnawialna bez gorącego powietrza" Davida McKaya.

milasota 16:51
16:54

Opisują to wszystko i tworzą zarys,

milasota 16:54
16:56

dla dalszej dyskusji w szerokim gronie.

milasota 16:56
16:59

Tu trzeba szerokiego wsparcia.

milasota 16:59
17:01

Wiele rzeczy musi się złożyć.

milasota 17:01
17:03

Jest to więc życzenie.

milasota 17:03
17:07

Bardzo konkretne życzenie -- wynaleźć taką technologię.

milasota 17:07
17:10

Gdybym miał wybrać tylko jedno życzenie na następne 50 lat,

milasota 17:10
17:12

mógłbym wybrać kto zostanie prezydentem,

milasota 17:12
17:15

mógłbym wybrać szczepionkę -- bardzo bym chciał,

milasota 17:15
17:17

mógłbym wybrać wynalazek,

milasota 17:17
17:21

który przyniesie energię za pół ceny i bez CO2.

milasota 17:21
17:23

To właśnie bym wybrał.

milasota 17:23
17:25

To przyniosłoby najkorzystniejsze następstwa.

milasota 17:25
17:27

Jeśli nie spełnimy tego życzenia,

milasota 17:27
17:31

podział między krótko- i długoterminowym myśleniem będzie znamienny.

milasota 17:31
17:34

Pomiędzy USA i Chinami, biednymi i bogatymi krajami.

milasota 17:34
17:39

Przede wszystkim, życie tych dwóch najbiedniejszych milionów będzie o wiele gorsze.

milasota 17:39
17:41

Co więc trzeba zrobić?

milasota 17:41
17:46

Do czego was namawiam i proszę o wsparcie?

milasota 17:46
17:49

Musimy zwiększyć wsparcie finansowe badań naukowych.

milasota 17:49
17:51

Gdy narody zbierają się w miejscach jak Kopenhaga

milasota 17:51
17:54

nie powinny tylko dyskutować o CO2.

piotrgolofit 17:54
17:56

Powinni omawiać programy dotyczące innowacji.

milasota 17:56
18:01

Bylibyście zdumieni jak śmiesznie małe wydatki są planowane

milasota 18:01
18:03

na tego typu innowacje.

piotrgolofit 18:03
18:07

Potrzeba stymulacji ze strony rynku, podatku na CO2, handlu poziomami emisji,

milasota 18:07
18:10

czegoś co cenowo skłoni do działania.

milasota 18:10
18:12

Musimy upowszechnić ten problem.

milasota 18:12
18:15

Ten dialog musi stać się bardziej racjonalny, bardziej zrozumiały.

milasota 18:15
18:18

Włączając w to działania podejmowane przez rządy.

milasota 18:18
18:22

To ważne życzenie, ale sądze, że możliwe do osiągnięcia.

milasota 18:22
18:24

Dziękuję.

milasota 18:24
18:35

(Brawa)

milasota 18:35
18:37

Dziękuję.

milasota 18:37
18:39

Chris Anderson: Dziękuję.

milasota 18:39
18:44

(Brawa)

milasota 18:44
18:50

Dziękuję. Chciałbym trochę uściślić odnośnie Terrapower.

milasota 18:50
18:55

Mógłbyś w jakiś sposób nakreślić skalę tej inwestycji?

milasota 18:55
18:59

Napisać program i uruchomić go na superkomputerze,

milasota 18:59
19:01

zatrudnić świetnych naukowców -- to już zrobiliśmy --

milasota 19:01
19:04

to tylko kilkadziesiąt milionów dolarów

milasota 19:04
19:07

i nawet gdy już przetestujemy materiały na rosyjskim reaktorze,

milasota 19:07
19:11

by upewnić się, że wszystko działa prawidłowo,

piotrgolofit 19:11
19:13

wtedy osiągniemy koszt tylko kilkuset milionów.

milasota 19:13
19:16

Trudnym zadaniem będzie budowa reaktora pilotowego,

milasota 19:16
19:21

zgromadzenie kilku miliardów, nadzór nad obiektem, lokalizację

milasota 19:21
19:23

odpowiednią dla zbudowania takiego reaktora.

milasota 19:23
19:27

Gdy już postawimy pierwszy, i będzie on dział zgodnie z planem,

milasota 19:27
19:31

jest jasne jak słońce, że z uwagi na względy ekonomiczne, gęstość energii --

milasota 19:31
19:33

są one dużo lepsze od tych, które znamy obecnie.

milasota 19:33
19:37

By dobrze zrozumieć, to wymaga budowy głęboko pod ziemią

milasota 19:37
19:41

swoistej pionowej kolumny nuklearnego paliwa

milasota 19:41
19:43

zbudowanej ze zużytego uranu.

milasota 19:43
19:46

Proces rozpocznie się od góry i będzie postępował w dół?

milasota 19:46
19:49

Zgadza się. W dzisiejszych czasach trzeba napełniać reaktor,

milasota 19:49
19:52

jest więc wiele czynników, które mogą przyczynić sie do błędu,

milasota 19:52
19:55

sytuacje, w których otwierasz reaktor i przemieszczasz zawartość.

milasota 19:55
19:57

To nie jest dobre.

piotrgolofit 19:57
20:02

Jeśli zatem jest tanie paliwo, które można zakopać na 60 lat --

milasota 20:02
20:04

jak żarzącą się kłodę --

milasota 20:04
20:07

i pozostawić bez dodatkowych złożonych zabiegów.

milasota 20:07
20:12

Paliwo pozostaje w ziemi i spala się przez 60 lat po czym proces się kończy.

milasota 20:12
20:16

Jest to więc elektrownia atomowa, która sama likwiduje własne odpady.

milasota 20:16
20:18

Co dzieje się z odpadami:

milasota 20:18
20:23

można je tam pozostawić -- dużo mnie odpadów powstaje w tym procesie --

milasota 20:23
20:25

można je również zebrać

milasota 20:25
20:28

i spalić w innej elektrowni.

milasota 20:28
20:32

Rozpoczynamy wykorzystując obecne odpady nuklearne,

milasota 20:32
20:36

spoczywające w basenach chłodzących i kontenerach do suchego przechowywania.

milasota 20:36
20:38

Od tego paliwa zaczynamy.

milasota 20:38
20:41

To co było niekorzystnym produktem starych reaktorów

milasota 20:41
20:43

zasila nasze nowe elektrownie

milasota 20:43
20:46

i znacznej redukcji ulega ilość odpadów

milasota 20:46
20:48

gdy proces postępuje.

milasota 20:48
20:50

Rozmawiałeś z wieloma ludźmi na świecie

milasota 20:50
20:52

o możliwościach jakie to stwarza.

milasota 20:52
20:55

Gdzie spotkało się to z największym zainteresowaniem?

milasota 20:55
20:58

Nie wybraliśmy jeszcze konkretnego miejsca

milasota 20:58
21:06

i jest wiele ciekawych zasad upubliczniania wszystkiego co nazywa się "nuklearne".

milasota 21:06
21:08

Nasze prace przyciągają zainteresowanie,

milasota 21:08
21:12

nasi przedstawiciele byli w Rosji, Indiach, Chinach.

milasota 21:12
21:14

Ja sam rozmawiałem z ministrem energetyki USA

milasota 21:14
21:18

na temat włączenia tego projektu do jego agendy.

milasota 21:18
21:21

Jestem pełen optymizmu. Francuzi i Japończycy też wykonali pewne prace.

milasota 21:21
21:25

Jest to wariant tego co już zostało zrobione.

milasota 21:25
21:29

Znaczy krok naprzód, ale jest to rodzaj szybkiego reaktora,

milasota 21:29
21:31

które wiele krajów już zbudowało.

milasota 21:31
21:36

Więc każdy kto już ma szybki reaktor jest potencjalnym kandydatem do zbudowania tego pierwszego w nowym wariancie.

milasota 21:36
21:41

Jakie są według Ciebie ramy czasowe i szanse,

milasota 21:41
21:44

że coś takiego ujrzy światło dzienne?

milasota 21:44
21:49

Odnosząc się do wynalazku na duża skalę w dziedzienie generacji energii --

milasota 21:49
21:51

to jest bardzo tanie,

milasota 21:51
21:55

20 lat aby wynaleźć i jeszcze 20 lat na wdrożenie.

milasota 21:55
22:00

Tego rodzaju termin ostateczny wynika z modeli

milasota 22:00
22:02

i musimy przed nim zdążyć.

milasota 22:02
22:07

Odnośnie Terrapower -- jeśli wszystko pójdzie dobrze, a to może nie być łatwe --

milasota 22:07
22:09

powinien sprostać temu z łatwością.

milasota 22:09
22:12

Jest już kilkadziesiąt firm,

milasota 22:12
22:14

choć potrzeba ich kilkaset,

milasota 22:14
22:16

które w podobny sposób, przy sukcesach naukowych

milasota 22:16
22:19

i środkach na projekty pilotowe,

milasota 22:19
22:21

będą w stanie rywalizować w tej walce.

milasota 22:21
22:23

Najlepiej będzie gdy wielu z nich się uda,

milasota 22:23
22:26

ponieważ wtedy będzie można porównać i wybrać najlepsze rozwiązania.

milasota 22:26
22:28

Oczywiście wystarczy sukces jednego projektu.

milasota 22:28
22:31

Mówiąc o wielkich przemianach w naszym życiu,

milasota 22:31
22:34

sądzisz, że ta byłaby tą najistotniejszą?

milasota 22:34
22:38

Wynalazek w dziedzinie energii będzie najważniejszym odkryciem.

milasota 22:38
22:40

Byłby takim nawet gdyby nie ograniczenia środowiskowe,

milasota 22:40
22:45

które tym bardziej zwiększają jego rangę.

milasota 22:45
22:48

Są też inni innowatorzy w dziedzinie energii atomowej.

milasota 22:48
22:51

Nie znamy ich prac tak dobrze jak ten projekt,

milasota 22:51
22:54

ale podejście modularne to już coś innego.

milasota 22:54
22:58

Jest też reaktor ciekły, na pozór dość trudny,

milasota 22:58
23:00

ale może oni mówią to samo o nas.

milasota 23:00
23:03

Jest więc wiele pomysłów,

milasota 23:03
23:06

ale piękno wszystkiego leży w cząsteczne uranu,

milasota 23:06
23:10

która ma milion razy tyle energii co na przykład węgiel.

milasota 23:10
23:13

Jeśli więc możemy sprostać problemom,

milasota 23:13
23:16

jak w tym wypadku promieniowanie,

milasota 23:16
23:19

pozostałości i cena -- potencjał

milasota 23:19
23:21

związany z wpływem na ziemię i inne rzeczy

milasota 23:21
23:25

jest niezrównany.

milasota 23:25
23:29

Jeśli to nie zadziała, co wtedy?

milasota 23:29
23:33

Czy będziemy musieli użyć środków awaryjnych

milasota 23:33
23:36

i próbować utrzymać stabilną temperaturę na ziemi?

milasota 23:36
23:38

W takiej sytuacji

milasota 23:38
23:43

to jak atak serca w wyniku przejedzenia.

milasota 23:43
23:47

Co wtedy poradzić? Operować serce, coś w tym stylu?

milasota 23:47
23:51

Istnieje kierunek badań zwany geoinżynierią.

milasota 23:51
23:54

Są to pewne techniki umożliwiające opóźnienie grzania,

milasota 23:54
23:57

które mogą nam kupić 20, 30 lat abyśmy zdążyli.

milasota 23:57
23:59

Jest to jednak swoiste ubezpieczenie.

milasota 23:59
24:01

Mamy nadzieję, że nie będzie konieczne.

milasota 24:01
24:03

Niektórzy mówią, że nie powinniśmy nad tym pracować,

milasota 24:03
24:05

bo ubezpieczenie takie nas rozleniwi

milasota 24:05
24:09

i będziemy jeść wiedząc, że operacja serca nas uratuje.

milasota 24:09
24:12

To chyba nie jest mądre zważywszy na wagę problemu.

milasota 24:12
24:16

Ludzie spekulują jednak czy powinniśmy liczyć na ratunek

milasota 24:16
24:20

ze strony geoinżynierii, gdyby sytuacja rozwijała się szybciej

milasota 24:20
24:23

lub innowacje nie postępowały dość szybko.

milasota 24:25
24:30

Klimatyczni sceptycy -- co byś im powiedział w jednym lub dwóch zdaniach?

milasota 24:30
24:34

Jakbyś ich przekonał, że się mylą?

milasota 24:35
24:39

Niestety oni też między sobą mają różne poglądy.

milasota 24:39
24:43

Niewielu przytacza naukowe argumenty.

milasota 24:43
24:46

Mówią, że jest negatywne sprzężenie zwrotne od chmur,

milasota 24:46
24:48

które daje odwrotny efekt.

milasota 24:48
24:51

Mają bardzo mało do powiedzienia i szansa jest

milasota 24:51
24:54

jeden na milion że mogą mieć rację.

milasota 24:54
24:57

Główny nasz problem jest podobny do AIDS.

milasota 24:57
25:01

Zrobisz mały błąd teraz i płacisz za niego dużo później.

milasota 25:01
25:05

Więc gdy masz wiele różnych nagłych problemów,

milasota 25:05
25:08

przyjąć na siebie ból, który później przyniesie korzyści --

milasota 25:08
25:11

też nie do końca wiadomo co to za ból.

milasota 25:11
25:17

Raport IPCC (Międzyrządowy zespół ds. zmian klimatu) mówi o nie najczarniejszym scenariuszu.

milasota 25:17
25:19

Ludzie w krajach rozwiniętych, którzy śledzą te raporty

milasota 25:19
25:23

mówią, w porządku, problem nie jest tak poważny.

milasota 25:23
25:27

Właśnia ta niepewność powinna jednak nas mobilizować.

milasota 25:27
25:30

Moje marzenie jest takie: jeśli zdołamy osiągnąć rozsądne wyniki finansowe

milasota 25:30
25:32

i sprostamy ograniczeniom emisji CO2,

milasota 25:32
25:34

wtedy również sceptycy się zgodzą.

milasota 25:34
25:36

"Nie obchodzi mnie, że nie emituje CO2"

milasota 25:36
25:38

"Nawet mogłoby sobie emitować"

milasota 25:38
25:42

"Ale mogę to zaakceptować bo jest tańsze, niż poprzednie rozwiązania"

milasota 25:42
25:46

(Brawa)

milasota 25:46
25:50

W ten sposób odpierasz argument Bjorna Lomborga,

milasota 25:50
25:54

że cała energia przeznaczona na rozwiązanie problemu CO2

milasota 25:54
25:56

odbierze możliwości realizowania pozostałych celów:

milasota 25:56
25:59

oczyszczenia świata z biedy, malarii i innych,

milasota 25:59
26:03

że jest to głupie marnowanie ziemskich zasobów w przypadku,

milasota 26:03
26:05

gdy są lepsze rzeczy do robienia.

milasota 26:05
26:08

Właściwe wydatki na badania i rozwój w tym temacie --

milasota 26:08
26:12

dla USA byłoby to 10 mld $ rocznie więcej niż obecnie --

milasota 26:12
26:14

nie są aż tak dramatyczne.

milasota 26:14
26:16

Nie powinny odebrać środków na inne rzeczy.

milasota 26:16
26:19

Zaczynamy mówić o dużych sumach -- tutaj rozsądni ludzie mogą się sprzeciwiać --

milasota 26:19
26:22

kiedy staramy się finansować coś co nie gwarantuje ekonomicznych sukcesów.

milasota 26:22
26:25

Dla mnie to w dużej mierze jest strata.

milasota 26:25
26:28

Chyba, że jesteśmy bardzo blisko i płacimy na poczet dalszej nauki.

milasota 26:28
26:30

Sukces wtedy przyniesie bardzo tanią energię.

milasota 26:30
26:34

Wierzę, że powinniśmy próbować rzeczy, które mają potencjał

milasota 26:34
26:36

na duże obniżenie kosztów.

milasota 26:36
26:41

Jeśli z drugiej strony zaproponujemy energię bardzo drogą --

milasota 26:41
26:43

bogaci będą mogli sobie na nią pozwolić.

milasota 26:43
26:46

Wszyscy z nas obecnych mogliby płacić pięciokrotnie więcej za energię

milasota 26:46
26:48

bez konieczności zmiany stylu życia.

milasota 26:48
26:50

Katastrofa nadeszłaby dla tych dwóch milionów.

milasota 26:50
26:52

Nawet Lomborg się zmienił.

milasota 26:52
26:57

Teraz mówi już: "Czemu tak mało opowiada się o badaniach i rozwoju?"

milasota 26:57
26:59

Z powodu wcześniejszych wypowiedzi

milasota 26:59
27:01

jest kojarzony z obozem sceptyków,

milasota 27:01
27:04

ale uświadomił sobie, że ten obóz jest dość samotny,

milasota 27:04
27:07

więc zmienił swoje podejście.

milasota 27:07
27:12

Mówi więc o czymś z czym się zgodzę.

milasota 27:12
27:15

Niewiarygodne jak mało środków inwestuje się w badania i rozwój.

milasota 27:15
27:18

Bill, podejrzewam, że mówię w imieniu większości osób na sali:

milasota 27:18
27:21

Mam szczerą nadzieję, że to życzenie się spełni. Dziękuję bardzo.

milasota 27:21
27:23

Dziękuję.

milasota 27:23
27:26

(Brawa)