Watch videos with subtitles in your language, upload your videos, create your own subtitles! Click here to learn more on "how to Dotsub"

Annotated captions of Bill Gates on energy: Innovating to zero! in Azerbaijani

Last Modified By Time Content
mtaz 00:01
00:05

Bugun enerji və iqlim haqqında danışacağam.

mtaz 00:05
00:07

Bu bir az çaşdırıcı ola bilər

mtaz 00:07
00:12

çünki mənim vakiftaki tam zamanlı işim daha çox peyvəndlər və toxumlar haqqında

mtaz 00:12
00:15

2 milyard yoxsulun daha yaxşı həyatlar yaşamasını təmin etmək üçün

mtaz 00:15
00:20

icad və təslim etməmiz lazım olan şeylər haqqında.

mtaz 00:20
00:25

Amma enerji və iqlim bu insanlar üçün həddindən artıq dərəcədə əhəmiyyətli

mtaz 00:25
00:30

Əslində, bu planetdəki bir çox insan üçün olduğundan daha əhəmiyyətli

mtaz 00:30
00:35

Iqlimin pisləşməsi demək ekinlerinin illərcə büyümeyecek olması demək

mtaz 00:35
00:38

Ya çox çox yağış ya da qeyri-kafi yağış olacaq.

mtaz 00:38
00:40

Hər şey elə dəyişik şəkillərdə dəyişəcək ki onların həssas mühitləri

mtaz 00:40
00:44

bunu açıqca destekleyemeyecek

mtaz 00:44
00:49

Bu aclığa gətirib çıxaracaq. Inamsızlığın və narahatlığa.

mtaz 00:49
00:53

Buna görə iqlim dəyişiklikləri onlar üçün qorxunc olacaq.

mtaz 00:53
00:56

Enerjinin qiyməti də onlar üçün çox əhəmiyyətli.

mtaz 00:56
00:59

Əslində yoxsulluğu azaltmaq üçün yalnız bir şeyin qiymətini salacaq olsaydınız

mtaz 00:59
01:03

qətiliklə enerjini seçerdiniz.

mtaz 01:03
01:07

Enerjinin qiyməti zamanla aşağı düşdü.

mtaz 01:07
01:13

Həqiqətən, inkişaf etmiş mədəniyyətlər enerjideki inkişaflardan qaynaqlanar.

mtaz 01:13
01:17

Kömür inqilabı sənaye inqilabını odladı.

mtaz 01:17
01:23

Və hətta 1900lərin elektrikin qiymətindən ani bir eniş müşahidə etdilər

mtaz 01:23
01:26

elə buna görə buzdolaplarımız, klimalarımız var

mtaz 01:26
01:30

Müasir vəsaitlər və bir çox şey edə bilirik.

mtaz 01:30
01:37

Və beləcə, zəngin dünyada elektriklə möcüzə bir vəziyyətdəyik

mtaz 01:37
01:44

Amma biz elektriki ucuzlaştırdıkça - hətta deyək 2 qat ucuzlaştırdık -

mtaz 01:44
01:46

yeni bir məhdudlaşdırma ilə qarşılaşırıq

mtaz 01:46
01:50

və bu məhdudiyyət tamamilə karbondioksid ilə əlaqədar

mtaz 01:50
01:53

Karbondioksid planeti isidir

mtaz 01:53
01:59

Əslində karbondioksidin tənliyi çox açıq

mtaz 01:59
02:03

Yayılan CO2 ni toplarsanız

mtaz 02:03
02:06

bu bir istilik artımına səbəb olar

mtaz 02:06
02:10

bu istilik artımı da bəzi çox mənfi təsirlərə səbəb olur.

mtaz 02:10
02:13

Hava vəziyyəti üzərindəki bu təsir hətta daha pisi dolayı təsir

mtaz 02:13
02:18

təbii ekosistemlər adaptasiya ola bilməyəcəyi qədər sürətli dəyişikliklərə səbəb olur

mtaz 02:18
02:21

və beləcə ekosistem çöküşə yaşanır.

mtaz 02:21
02:24

Müəyyən bir CO2 artımının eşlenebileceği

mtaz 02:24
02:28

istilik dəyərinin qəti miqdarı

mtaz 02:28
02:30

çox qəti olmamaqla birlikdə

mtaz 02:30
02:33

müsbət geri çevrillərə görə çox çox deyil.

mtaz 02:33
02:36

Bu təsirlərin nə qədər pis olacağı ilə əlaqədar qeyri-müəyyənlik olsa da

mtaz 02:36
02:39

həddindən artıq dərəcə pis olacaqlar.

mtaz 02:39
02:41

Ən üst biliminsanlarına bir çox dəfələr soruşdum,

mtaz 02:41
02:44

həqiqətən də sıfırın yaxınlarına inmemiz lazımdırmı?

mtaz 02:44
02:47

Yəni yarımda və ya dörddəbirdə buraxa bilməz verərik?

mtaz 02:47
02:51

Və cavab belə oldu, biz sıfıra yaxınlaşana qədər

mtaz 02:51
02:53

istilik artmağa davam edəcək.

mtaz 02:53
02:55

Bu, böyük bir problem.

mtaz 02:55
03:00

Bu 3,6 metrlik bir yük maşınının 3 metrlik bir körpünün altında keçməyə çalışıb

mtaz 03:00
03:03

hadi bir az da altdan sıxışar, deməkdən çox fərqli bir şey

mtaz 03:03
03:07

Bu sıfıra enməsi lazım olan bir şey.

mtaz 03:07
03:11

Biz hər il 26 milyard tondan çox

mtaz 03:11
03:13

karbondioksid yayıyoruz.

mtaz 03:13
03:17

Bu hər bir Amerikalı uchun təxminən 20 ton

mtaz 03:17
03:20

Yoxsul ölkələrdə insanlar üçün, 1 tondan az.

mtaz 03:20
03:24

Planetdəki hər kəs üçün ortalama 5 ton.

mtaz 03:24
03:26

Və bir şəkildə bunu sıfıra endirəcək

mtaz 03:26
03:29

bir dəyişiklik etmək məcburiyyətindəyik

mtaz 03:29
03:31

Yayılam miqdarı davamlı olaraq artıştaydı.

mtaz 03:31
03:36

Yalnız müxtəlif iqtisadi dəyişikliklər sabitledi.

mtaz 03:36
03:39

Buna görə belə sürətli artışlardan

mtaz 03:39
03:42

düşməyə də sıfıra qədər düşməyə doğru getməmiz lazım.

mtaz 03:42
03:44

Bu tənliyin 4 komponenti var.

mtaz 03:44
03:46

Birazca vurma əməliyyatı

mtaz 03:46
03:49

İndi burda solda, sıfıra salmaq istədiyiniz CO2 var

mtaz 03:49
03:53

hesablaması, insan sayına

mtaz 03:53
03:56

hər bir insanın istifadə etdiyi ortalama xidmətlərə

mtaz 03:56
03:59

hər bir xidmətin ortalama enerji ehtiyacına

mtaz 03:59
04:03

və hər bir enerji vahidinin yaydığı CO2 ya bağlı

mtaz 04:03
04:05

İndi hər birinə tək-tək baxaq

mtaz 04:05
04:09

və sıfıra nə qədər düşebildiğimizi görək

mtaz 04:09
04:13

Ehtimal ki, bu rəqəmlərdən birinin sıfıra olduqca yaxınlaşması lazım olacaq.

mtaz 04:13
04:16

Bu da lisey cəbr dərsindən qalma.

mtaz 04:16
04:18

amma bir buraya baxın.

mtaz 04:18
04:20

Əvvəl əhali var.

mtaz 04:20
04:23

Dünyada bu gün 6.8 milyard insan var.

mtaz 04:23
04:25

Bunun da 9 milyarda doğru yolu var.

mtaz 04:25
04:29

Əgər peyvəndlər mövzusunda çox yaxşı ilerlersek,

mtaz 04:29
04:31

və sağlamlıq baxımı və artıma ilə əlaqədar sağlamlıq xidmətlərində ...

mtaz 04:31
04:35

bunu bəlkə yüzdə 10-15 qədər sala bilər

mtaz 04:35
04:39

amma burda 1.3 lük bir artım görürük.

mtaz 04:39
04:42

İkinci bileşenimiz, istifadə xidmətlər.

mtaz 04:42
04:44

Bu xidmətlər hər şeyi içinə alır,

mtaz 04:44
04:48

yediyimiz yemək, geydiyimiz paltarlar, izlədiyimiz TV, istilik

mtaz 04:48
04:51

Bunlar çox gözəl şeylər

mtaz 04:51
04:54

və yoxsulluğu silmək demək, bütün bu xidmətləri

mtaz 04:54
04:56

dünyadakı hər kəsə təmin etmək demək.

mtaz 04:56
05:00

Təbii ki, bu komponentin artması üçün də möcüzə bir mühit.

mtaz 05:00
05:02

Zəngin dünyadakı ən yuxarı səviyyədəki 1 milyard insan

mtaz 05:02
05:04

bəlkə məhdudiyyət edə bilər və daha az istifadə

mtaz 05:04
05:08

buna baxmayaraq hər keçən il bu ədədin ortalaması artacaq.

mtaz 05:08
05:12

Beləcə bir insan başına istifadə edilən xidmətlər

mtaz 05:12
05:15

cəmdə 2 qatına çıxacaq.

mtaz 05:15
05:17

Burda çox təməl bir xidmət var.

mtaz 05:17
05:20

Evdə tapşırığınıza oxuya bilmək üçün işığınız varmı?

mtaz 05:20
05:22

Bu uşaqların həqiqətən yox. Ona görə çölə çıxıb

mtaz 05:22
05:26

məktəb tapşırıqlarını küçə lampalarının altında oxuyurlar.

mtaz 05:27
05:31

Məhsuldarlıq, E, hər bir xidmət üçün xərclənən enerji

mtaz 05:31
05:33

işdə sonunda yaxşı xəbərlərə gəldik.

mtaz 05:33
05:35

Artmayan bir bileşenimiz var.

mtaz 05:35
05:38

Müxtəlif icadlar, və yeni işıqlanma üsulları ilə,

mtaz 05:38
05:43

değişil növdə avtomobillər və dəyişik bina inşaat üsulları ilə

mtaz 05:43
05:46

xidmətin enerjisini əsaslı bir şəkildə

mtaz 05:46
05:50

düşürebildiğiniz bir çox xidmət var.

mtaz 05:50
05:53

hətta bəzi fərdi xidmətlər yüzdə 90 salır.

mtaz 05:53
05:56

Təbii bir də gübrələmə şəklimiz

mtaz 05:56
05:58

hava daşımaları kimi inkişaf sahəsi

mtaz 05:58
06:02

çox çox dar olan xidmətlər var.

mtaz 06:02
06:04

Ümumi baxımdan, əgər optimist olsaq,

mtaz 06:04
06:11

3 bəlkə də 6 qat salmağa sahib ola bilərik.

mtaz 06:11
06:14

Amma indi bu ilk 3 komponent üçün

mtaz 06:14
06:19

26 milyarddan ən yaxşı ehtimalla 13 milyard tona endik

mtaz 06:19
06:21

və bu kafi deyil.

mtaz 06:21
06:23

O zaman bu dördüncü komponenti bir baxaq.

mtaz 06:23
06:25

bu kilid bir rol oynayacaq.

mtaz 06:25
06:31

bu hər bir enerji briminden yayılan CO2 miqdarı

mtaz 06:31
06:35

O zaman sual: bu həqiqətən də sıfıra enə bilər bilərsinizmi?

mtaz 06:35
06:37

Əgər kömür yandırsanız, xeyr.

mtaz 06:37
06:39

Əgər təbii qaz yandırsanız, xeyr.

mtaz 06:39
06:42

Bu gün elektriki çıxarma şəkillərindən az qala hamısı

mtaz 06:42
06:48

inkişaf etməkdə olan yenilənə eneri və nüvə xaricində, CO2 yayır

mtaz 06:48
06:51

Buna görə qlobal ölçəkdə etməmiz lazım olan

mtaz 06:51
06:54

yeni bir sistem yaratmaq.

mtaz 06:54
06:56

Bizim enerji möcüzələrinə ehtiyacımız var.

mtaz 06:56
07:00

Möcüzə sözünü istifadə demək, bunun qeyri-mümkün olduğu mənasını vermir.

mtaz 07:00
07:05

Mikroprosessor bir möcüzə. Fərdi kompüter bir möcüzə.

mtaz 07:05
07:08

İnternet və təmin etdiyi xidmətlər həmişə möcüzə.

mtaz 07:08
07:13

İnsanlar bir çox möcüzənin yaradılmasına iştirak etdi.

mtaz 07:13
07:15

Bir möcüzəni müəyyən bir tarixdə etməniz lazım

mtaz 07:15
07:17

ümumiyyətlə bir son təslim tarixi yoxdur.

mtaz 07:17
07:21

Ümumiyyətlə yalnız gözləmədə qalarsınız və bəzi möcüzələr gəlir bəziləri gəlməz.

mtaz 07:21
07:25

Bu isə elə bir vəziyyət ki tam qaz irəliləmə lazımlı

mtaz 07:25
07:30

və möcüzəni çox sıxılmış bir zaman dilimində etməliyik.

mtaz 07:30
07:33

İndi düşündüm də bunu necə ifadə etməliyəm?

mtaz 07:33
07:35

İnsanların xəyal gücünü bura çəkmək üçün

mtaz 07:35
07:40

bir növ illüstrasyon bir növ nümayiş vardırmı?

mtaz 07:40
07:44

Bir il əvvəl yanımda ağcaqanadlar gətirmişdim

mtaz 07:44
07:46

və bu bir şəkildə insanların xoşuna gəlmişdi.

mtaz 07:46
07:48

... Gülüşlər ...

mtaz 07:48
07:51

Insanları, ağcaqanadlarla yaşayan insanların varlığı

mtaz 07:51
07:54

fikrinə bu şəkildə gətirmişdim.

mtaz 07:54
07:59

Enerji ilə əlaqədar bütün tapa bildiyiniz isə bu

mtaz 07:59
08:02

Mən də ateşböceklerini salman

mtaz 08:02
08:06

mənim burdaki ətrafa bu ilki katkımın olmasına qərar verdim.

mtaz 08:06
08:09

İşdə burda çox təbii ateşböceklerimiz var.

mtaz 08:09
08:12

Mənə ısırmadıkları və böyük ehtimalla yerdən belə terketmeyecekleri deyildi.

mtaz 08:12
08:15

... Gülüşlər ...

mtaz 08:15
08:20

Bunun kimi bir çox hiyləli həll var işdə,

mtaz 08:20
08:22

amma təəssüf ki, çox bir şey etmirlər.

mtaz 08:22
08:26

Bizim inanılmaz bir ölçəkdə

mtaz 08:26
08:30

və inanılmaz bir güvenilirlikte

mtaz 08:30
08:32

bir və ya birdən çox həll ehtiyacımız var.

mtaz 08:32
08:35

Və hər nə qədər insanların araşdırdığı bir çox yol olsa da

mtaz 08:35
08:39

mən yalnız 5 dənəsinin böyük rəqəmlərə çata biləcəyini görürəm.

mtaz 08:39
08:44

Dalğa, geotermal füzyon və biyoyakıtları katmadım.

mtaz 08:44
08:46

Bunların da bəzi fəaliyyətləri ola bilər.

mtaz 08:46
08:48

Əgər gözlədiyimsən daha iyilerse, daha belə çox ola bilər.

mtaz 08:48
08:50

Amma burdaki əsl kilid nöqtə

mtaz 08:50
08:54

bu 5 dən vardır hər birinin üstündə işimiz,

mtaz 08:54
08:58

və göz qorxuducu görünür deyə imtina etməmiz lazım olduğudur.

mtaz 08:58
09:02

Çünki hər birinin özünə xas çətinlikləri var.

mtaz 09:02
09:04

Hadi əvvəl kömür və ya təbii qaz kimi

mtaz 09:04
09:08

qalıq yanacaqları necə yanır ona baxaq.

mtaz 09:08
09:11

Burda etməniz lazım olan, asan kimi, görünür amma deyil,

mtaz 09:11
09:17

bütün CO2 'ni alıb

mtaz 09:17
09:20

təzyiq altında bir maye meydana gətirmək və bunu bir yerlərə qoymaq

mtaz 09:20
09:22

və orda qalmasını ümid etmək.

mtaz 09:22
09:26

Denemelerle bu üsulda% 60-80 ətrafında müvəffəqiyyət əldə edildi

mtaz 09:26
09:30

Amma 100% e çatmaq o qədər də asan deyil

mtaz 09:30
09:36

hələ bir də bütün CO2-dən hara koyacağınızı düşünsəniz

mtaz 09:36
09:39

yenə də burdaki ən böyük problem bunu uzun dövrlü edə bilmək.

mtaz 09:39
09:41

Kim əmin olacaq yaxşı?

mtaz 09:41
09:45

Nüvə və ya başqa cür bir atıktan sözün tam mənasıyla milyardlarla qatı

mtaz 09:45
09:49

böyüklüyündə bir şeyin kim zəmanətini verə bilər?

mtaz 09:49
09:52

Bu çox böyük bir miqdar

mtaz 09:52
09:54

Ona görə də çox çətin

mtaz 09:54
09:56

Bir sonrakı nüvə olacaq.

mtaz 09:56
09:59

Amma bunun da üç böyük problemi var.

mtaz 09:59
10:03

Xərc, xüsusilə həyatanı çox olduğu ölkələrdə yüksək olacaq.

mtaz 10:03
10:07

Təhlükəsizlik problemi, hər nə qədər insan operatorlarının olsa da,

mtaz 10:07
10:10

heç bir şey pis gitmeyeği və

mtaz 10:10
10:13

yanacağın silahlar üçün istifadə edilməyəcəyi mövzusunda əmin olmaq.

mtaz 10:13
10:15

Bəs sonra atıkla nə edəcəksiniz?

mtaz 10:15
10:18

Tullantıların böyük olmasa da, narahatlıqlar çox çox.

mtaz 10:18
10:20

İnsanların bu mövzuda ni hiss etməyə ehtiyacı var.

mtaz 10:20
10:25

Üzərində çalışılması lazım olan çünki həll edilə biləcək olan

mtaz 10:25
10:27

üç çox çətin problem var.

mtaz 10:27
10:30

BU beşlinin son üçünü bir yerdə grupladım.

mtaz 10:30
10:34

Bunlar insanların daha çox bərpa qaynaqlar baxdıqları.

mtaz 10:34
10:38

Yanacaq gerektirmemeleri möcüzə olsa da

mtaz 10:38
10:40

bəzi mənfi cəhətləri var.

mtaz 10:40
10:46

Məsələn, bu texnologiyalarla əldə edilən enerjinin sıxlığı

mtaz 10:46
10:48

bir enerji santralininkinden həddindən artıq dərəcədə daha az.

mtaz 10:48
10:52

Bu enerji əkinçiliyi demək, yəni normal bir enerji stansiyasının tələb

mtaz 10:52
10:57

minlərlə qat çox kvadrat metrlik sahə demək.

mtaz 10:57
11:00

Ayrıca bunlar kəsintili qaynaqlar.

mtaz 11:00
11:03

Günəş bütün gün boyunca parlamır, hətta hər gün parlamır.

mtaz 11:03
11:06

Bunun kimi külək də davamlı esmiyor.

mtaz 11:06
11:08

Bu səbəbdən bu qaynaqlara bağımlıysanız,

mtaz 11:08
11:11

mövcud olmadıqları periyodlarda da enerji əldə etmənin

mtaz 11:11
11:14

bir yolunu tapmaq lazımdır.

mtaz 11:14
11:17

Buda xərclər əlaqədar çətinliklər var.

mtaz 11:17
11:19

Çatdırılma zorluklarımız var.

mtaz 11:19
11:22

Məsələn deyək kii enerji qaynağı ölkənizin xaricində,

mtaz 11:22
11:24

yalnız texnologiyaya ehtiyacınız yox

mtaz 11:24
11:29

bir də üstünə enerjinin başqa biryerde gəlmə riski məşğul olmanız lazımdır

mtaz 11:29
11:31

Və son olaraq yığma problemi.

mtaz 11:31
11:34

Bunu boyutlandırabilmek üçün gedib

mtaz 11:34
11:37

indiyə qədər yapılagelmiş bütün batareyaları araşdırdım.

mtaz 11:37
11:41

avtomobillər, bilgisayalar telefonlar, fənərlər hər şey üçün edilmiş batareyaları.

mtaz 11:41
11:46

və bunları dünyanın istifadə etdiyi cəmi elektrik enerjisi ilə karşılaştırdım

mtaz 11:46
11:50

və bu anda etdiyimiz bütün batareyaların

mtaz 11:50
11:54

bu elektrik enerjisinin 10 dəqiqədən daha az bir qisimini depolayabildiğini gördüm.

mtaz 11:54
11:57

Burda böyük bir görüşə ehtiyacımız var.

mtaz 11:57
12:01

bu andakı yaklaşımlarımızdan

mtaz 12:01
12:03

100 qat daha yaxşı bir yanaşmaya.

mtaz 12:03
12:07

Bu qeyri-mümkün deyil amma çox asan bir şey də deyil.

mtaz 12:07
12:11

Istifadə% 20-30 üzərində olmasını istədiyiniz zaman

mtaz 12:11
12:15

kəsintili qaynaqdan belə bir şey ortaya çıxar.

mtaz 12:15
12:17

Əgər% 100 bağımlıysanız bu kəsintili enerji qaynağına,

mtaz 12:17
12:22

o zaman möcüzəvi bir batareyaya ehtiyacınız var.

mtaz 12:23
12:26

İndi bununla necə irəliləyəcəyik: doğru yanaşma nədir?

mtaz 12:26
12:30

Bu bir Manhattan layihəsi mi? Bizi irəliyə daşıyacaq olan nədir?

mtaz 12:30
12:35

Bu mövzuda çalışacaq üzlərdə şirkətə ehtiyacımız var.

mtaz 12:35
12:38

Bu 5 üsulun hər birində yüzlərlə insana ehtiyacımız var.

mtaz 12:38
12:42

Bir çoxu baxıb bunlar dəli deyəcəyəm insanlar. Bu yaxşı.

mtaz 12:42
12:45

Və düşünüyoum da, burda TED qrupunda

mtaz 12:45
12:49

bunun arxasını hazırda qovan birsürü insanımız var.

mtaz 12:49
12:53

Bill Grossun bir çox şirkəti varı bunlardan eSolar məsələn

mtaz 12:53
12:55

solar termal texnologiyalara sahib.

mtaz 12:55
12:59

Vinod Khosla, möcüzə işlər görən

mtaz 12:59
13:03

və maraqlı ehtimalları olan şirkətlərə sərmayə qoyur

mtaz 13:03
13:05

və mən də buna dəstək olacağam.

mtaz 13:05
13:09

Nathan Myhrvold və mən, bəlkə çaşdırıcı olacaq amma

mtaz 13:09
13:13

nüvə yanaşması seçən bir şirkəti dəstəkləyirik.

mtaz 13:13
13:17

Nüvə, rejimilər və mayedə bəzi inovasyonlar var.

mtaz 13:17
13:21

Halbuki uzun bir müddət əvvəl bu sənayedə inovasyonlar dayanmışdı

mtaz 13:21
13:26

buna görə ətrafda bəzi gözəl fikirlərin olması çox da çaşdırıcı deyil.

mtaz 13:26
13:32

Məsələn Terrapower da fikir bu idi:

mtaz 13:32
13:35

uranın% 1lik qisimi olan U235'i deyil də

mtaz 13:35
13:40

% 99 luk qisimi olan U238'i yandırmağa qərar verdik.

mtaz 13:40
13:42

Bu əslində dəli bir fikir.

mtaz 13:42
13:45

Hətta insanlar bu mövzu haqqında uzun müddət danışdılar,

mtaz 13:45
13:49

amma çalışıb çalışmayacağını görmək üçün düz bir simulyasiya edə bilmədilər.

mtaz 13:49
13:52

amma indi inkişaf etmiş süperbilgisayarların sayəsində

mtaz 13:52
13:54

bu simulyasiyası yapabildik və gördük ki, bəli

mtaz 13:54
14:00

doğru material yanaşması ilə çalışacaq kimi görünür.

mtaz 14:00
14:03

% 99 luk qisimini yandırdığım üçün də

mtaz 14:03
14:07

xərclər mövzusunda böyük bir inkişaf oldu.

mtaz 14:07
14:11

Əslində tullantıları bu üsulla yandıra bilərsiniz. Bugünki reaktorlarında bütün tullantıları

mtaz 14:11
14:14

siz yanacaq olaraq yakabileceksiniz.

mtaz 14:14
14:19

Buna görə bu mövzuda narahat olmağa yerinə sırf buna baxın. Bu möcüzə.

mtaz 14:19
14:23

Dümdüz gedərkən uranı tənəffüs edir. Sanki bir şam kimi.

mtaz 14:23
14:27

Burada gəzən dalğa reaktörün olaraq xatırlanan bir kötük görebilirsniz.

mtaz 14:27
14:31

Yanacaq baxımından baxıldığında, problem həll edilir.

mtaz 14:31
14:34

Burda Kentuckya bir yerin rəsmi var.

mtaz 14:34
14:36

Bu% 99 luk artıq

mtaz 14:36
14:38

indi yandırdıqları qisimi almışlar

mtaz 14:38
14:40

beləcə seyreltilmiş uran qalmış.

mtaz 14:40
14:43

Bununla Birləşmiş dövlətlərə yüzlərlə il enerji verilebilirdi.

mtaz 14:43
14:46

Və yalnız dəniz suyunu ucuz bir müddətlə süzərək

mtaz 14:46
14:51

bu planetin həyatının qalanına çatacaq qədər yanacağa sahib ola bilərsiniz.

mtaz 14:51
14:55

Bilirsiniz ki, bunun qarşısında bir çox maneə var

mtaz 14:55
15:00

amma bu ilerletmemiz lazım olan yüzlərlə hətta minlərlə

mtaz 15:00
15:03

fikirdən yalnız biri.

mtaz 15:03
15:06

Elə isə düşünək özümüzü necə ölçmeliyiz?

mtaz 15:06
15:09

Karnelerimiz nəyə benzemeli?

mtaz 15:09
15:12

Həqiqətən olmamız lazım olan nöqtəyə bir gələk

mtaz 15:12
15:14

və sonra ara məhsula baxaq.

mtaz 15:14
15:19

2050-ci il üçün bir çox insanın bu% 80 lik azaltım haqqında danışdığını eşitmisiniz.

mtaz 15:19
15:23

Bu nöqtəyə çatır olmamız həqiqətən çox əhəmiyyətli.

mtaz 15:23
15:27

Qalan% 20 kasıb ölkələrdə istifadə edilir olacaq.

mtaz 15:27
15:29

hələ əkinçilik hadisəni.

mtaz 15:29
15:33

Ümid edirəm yığışmış bir ormanlığa və çimentoya sahib olarıq.

mtaz 15:33
15:36

% 80-ə çata bilmək üçün

mtaz 15:36
15:40

Çin kimi ölkələrin də daxil olduğu inkişaf etmiş ölkələrin

mtaz 15:40
15:45

həmişə birlikdə elektrik istehsallarına dəyişdirmələri lazımdır.

mtaz 15:45
15:51

Bir başqa mərhələ, biz bu sıfır * yayılam texnologiyasını tətbiq keçirir bilirikmi?

mtaz 15:51
15:53

bütün inkişaf etmiş ölkələrdə tətbiq keçirdik mi?

mtaz 15:53
15:56

və digər hər yerdə də bu texnologiyaya çata biləcək vəziyyətdə verərik?

mtaz 15:56
15:58

Bu həddindən artıq əhəmiyyətli işdə.

mtaz 15:58
16:02

O talona meydana gətirmənin açar elamanı bu.

mtaz 16:02
16:07

Çox yaxşı, 2020-ci ilin talonu nəyə benzemeli?

mtaz 16:07
16:09

Yenə 2 işçisi olmalıdır.

mtaz 16:09
16:13

Enişləri çata bilmək üçün məhsuldarlıq tədbirlərini nəzərdən keçirməliyik.

mtaz 16:13
16:16

Nə qədər az yayılam etsək, CO2-dən cəmi də o qədər az olar,

mtaz 16:16
16:18

bu səbəbdən də istilik daha az olar.

mtaz 16:18
16:21

Amma bəzən bu mərhələyə gələrkən

mtaz 16:21
16:25

çox böyük enişləri verməyən şeylər etmək də

mtaz 16:25
16:29

digərləri ya bərabər edici əhəmiyyətdədir ya da birazca daha ləzzəti və faydası azdır

mtaz 16:29
16:33

ki bu da bütün bu atılımlarda ki inovasyonların bir parçası.

mtaz 16:33
16:36

Bu atılımlarda tam qaz ilermemiz lazım

mtaz 16:36
16:39

və şirkətlər, pilot layihələr və hüquqi aktları

mtaz 16:39
16:42

baxımından da ölçebiliyor olmamız lazım.

mtaz 16:42
16:45

Bu mövzuda yazılmış bir çox möcüzə kitab var.

mtaz 16:45
16:48

Məsələn Al Gorenin kitabı "Bizim Seçimimiz"

mtaz 16:48
16:51

və David McKay'in kitabı "İsti hava olmadan sürdürülebilen enerji"

mtaz 16:51
16:54

Bu kitablar mövzunu yaxşıca araşdırır və bir qaralama təşkil

mtaz 16:54
16:56

və bu çox geniş bir çərçivədə müzakirə

mtaz 16:56
16:59

çünki bu mövzuda möhkəm bir təmələ ehtiyacımız var.

mtaz 16:59
17:01

Bir yerə gəlməsi lazım olan çox şey var.

mtaz 17:01
17:03

Bu səbəbdən bu bir dilək.

mtaz 17:03
17:07

Bu texnologiyanı icad etməmiz, çox konkret bir dilək.

mtaz 17:07
17:10

Əgər önümüzdəki 50 il üçün mənə yalnız bir arzu haqqı tanısaydınız

mtaz 17:10
17:12

Kimin başçı olacağını seçebilirdim

mtaz 17:12
17:15

Bir peyvəndi dileyebilirdim, ki buna heyran idim

mtaz 17:15
17:17

və ya yalnız bunu dileyebilirdim

mtaz 17:17
17:21

"CO2'siz və yarı dəyərinə" texnologiyası icad edilsin €

mtaz 17:21
17:23

işdə bu diləyi seçerdim.

mtaz 17:23
17:25

Ən böyük təsiri olan bu dilək.

mtaz 17:25
17:27

Əgər bu dilək reallaşmazsa

mtaz 17:27
17:31

Qısa dövr və uzun dövr düşünən insanlar arasındakı ayrı-seçkilik qorxunc olacaq

mtaz 17:31
17:34

A.B.D. və Çin arasında, kasıb ölkələr və zəngin ölkələr arasında

mtaz 17:34
17:39

və bəhs etdiyim o 2 milyard insanın çoxunun həyatı daha pis olacaq.

mtaz 17:39
17:41

O zaman nə etməmiz lazımdır?

mtaz 17:41
17:46

Sizə bir addım atıb irəliləməniz üçün seslendiğim şey nədir?

mtaz 17:46
17:49

Araşdırmalar üçün daha çox fond yaratmamız lazımdır.

mtaz 17:49
17:51

Kopenhagen kimi yerlərdə ölkələr bir yerə gəldikləri zaman

mtaz 17:51
17:54

yalnız CO2-dən tartışmamalılar.

mtaz 17:54
17:56

Isə innovasiyadır gündəmini tartışmalılar

mtaz 17:56
18:01

Isə innovasiyadır yaklaşımlarına xərclənən saçmasapan aşağı büdcəni

mtaz 18:01
18:03

eşitsəniz dəhşətə düşerdiniz.

mtaz 18:03
18:07

Bazarda təşviqi ehtiyacımız var. CO2 vergisi, tavan və ticarət

mtaz 18:07
18:10

qiymətlə əlaqədar siqnalı verəcək bir şeyə ehtiyacımız var

mtaz 18:10
18:12

Mesajı çölə çıxarmamız lazımdır.

mtaz 18:12
18:15

Bu dialoqu daha razılaşar daha şüurlu qılmaq lazım,

mtaz 18:15
18:18

dövlətin də atdığı addımları nəzərə alaraq.

mtaz 18:18
18:22

Bu əhəmiyyətli bir dilək, amma əldə edə düşündüyüm bir dilək.

mtaz 18:22
18:24

Təşəkkür edirəm.

mtaz 18:24
18:35

... Alqışlar ...

mtaz 18:35
18:37

Təşəkkürlər

mtaz 18:37
18:39

Təşəkkürlər. Təşəkkürlər

mtaz 18:39
18:44

... Alqışlar ...

mtaz 18:44
18:50

Təşəkkürlər. İndi terrapowerdan bir az daha anlar hala gəldim.

mtaz 18:50
18:55

Demək istəyirəm ki, bu nə dərəcədə bir investisiya olacaq, bir fikir verə bilərsinizmi?

mtaz 18:55
18:59

Super kompüterlər ilə proqramı gerçək mənada edə bilmək üçün

mtaz 18:59
19:01

ən yaxşı biliminsanlarını tutmaq lazım, ki biz bunu etdik

mtaz 19:01
19:04

bu yalnız onlarla milyon

mtaz 19:04
19:07

hətta bir dəfə malzemelerimizi doğru çalışdıqlarından əmin olmaq üçün

mtaz 19:07
19:11

bir Rus reaktörünün üzərində test etdik,

mtaz 19:11
19:13

bununla işdə yüzlərlə milyona çıxmış olarsınız.

mtaz 19:13
19:16

Çətin olan bir reaktörün inşa etmək

mtaz 19:16
19:21

milyardlar tapmaq, tənzimləyicisi tapmaq, yeri tapmaq

mtaz 19:21
19:23

ancaq bunlar olsa ilk reaktörün inşa edə bilərik.

mtaz 19:23
19:27

Ilkini inşa etdiyinizdə, əgər reklamındakı kimi çalışsa

mtaz 19:27
19:31

o zaman gün kimi aşkar olucak, çünki iqtisadiyyatı, enerji sıxlığı

mtaz 19:31
19:33

və sairə nüvə bildiyimiz halından çox fərqli.

mtaz 19:33
19:37

O zaman, doğru anlamaq üçün, bu bunu da ehtiva edər deyilmi,

mtaz 19:37
19:41

yerin dərinlərə doğru enən, uranın xərclənən qisimindən ibarət olan

mtaz 19:41
19:43

bir nüvə yanacaq sütunu inşa etmək

mtaz 19:43
19:46

sonra əməliyyat təpədə başlayıb aşağı doğru enəcək

mtaz 19:46
19:49

Doğru. Bu gün, reaktor həmişə yenidən yanacaq edirsiniz,

mtaz 19:49
19:52

buna görə səhvə yol səbəb ola biləcək bir çox insan və nəzarət var

mtaz 19:52
19:55

reaktörün açarkən, və bir şeyi içəri çölə hərəkət etdirərkən

mtaz 19:55
19:57

Bu da yaxşı deyil.

mtaz 19:57
20:02

Buna görə, əgər reaktörün içinə 60 illik qoya biləcəyiniz ucuz bir yanacağının varsa

mtaz 20:02
20:04

bunu bir blok kimi düşünün

mtaz 20:04
20:07

yerinə daxil edin və bütün qarışıqlıqdan xilas olun.

mtaz 20:07
20:12

O blok orda dayanar və 60 il boyunca yanar sonra da bitər.

mtaz 20:12
20:16

Bu öz tullantı məhv həllini edən bir nüvə enerji stansiyası

mtaz 20:16
20:18

Bəli. Yəni, tullantıya nə olur desən

mtaz 20:18
20:23

orda buraxa bilərik ki, bu yanaşma çox daha az tullantı olar

mtaz 20:23
20:25

və sonra onu çıxara

mtaz 20:25
20:28

və başqa birinin içinə qoyub yaxa bilər.

mtaz 20:28
20:32

Əslində biz də bu gün bu şəkildə var olan tullantıları alırıq

mtaz 20:32
20:36

Hanı bu serinletme hovuzlarından və ya reaktorlarında quru varillerinde olanlar

mtaz 20:36
20:38

Bunlar bizim başlanğıc yakıtlarımız

mtaz 20:38
20:41

O raktörler üçün problem yaradan şey

mtaz 20:41
20:43

bzimkileri bəsləməyə yarayır

mtaz 20:43
20:46

və bu proses boyunca, tullantı miqdarını çox ciddi bir şəkildə

mtaz 20:46
20:48

düşürüyorsunuz.

mtaz 20:48
20:50

Dünyanın ətrafından dəyişik insanlarla bu olasıklıklar

mtaz 20:50
20:52

haqqında danışdığınızda

mtaz 20:52
20:55

bir şey etmək mənasında ən çox marağı nə çəkir?

mtaz 20:55
20:58

Əslində müəyyən bir sahə seçemedik

mtaz 20:58
21:06

tabe bir də nüvə deyilən hər hansı bir şey əlaqədar maraqlı ifşaat qaydaları var

mtaz 21:06
21:08

buna görə çox maraq görürük

mtaz 21:08
21:12

şirkətdə insanlar Rusiya, Hindistan və Çində də etdilər, onların izah etdiklərinə görə.

mtaz 21:12
21:14

Burda enerji naziri ilə bir görüşmərəm oldu

mtaz 21:14
21:18

ona bütün bunların necə də enerji ajandasına uyğun gəldiyini izah etdim.

mtaz 21:18
21:21

Yəni mən iyimserim. Bilirsən Fransızlar və Yaponlar da bəzi işlər etdilər.

mtaz 21:21
21:25

Bu daha əvvəl edilmiş bir şey üzərindəki bir dəyişən.

mtaz 21:25
21:29

Bu əhəmiyyətli bir irəliləmənin, amma bu sürətli bir reaktor kimi

mtaz 21:29
21:31

və bir çox ölkə bunlardan inşa etdi.

mtaz 21:31
21:36

bu səbəbdən sürətli bir reaktor edən hər hansı bir kimsə, ilki inşa etməyə də namizəddir.

mtaz 21:36
21:41

Sənə görə, belə bir şeyi həyata keçirmənin

mtaz 21:41
21:44

zamanı və ehtimalı nədir?

mtaz 21:44
21:49

Bizim yüksək ölçülü, elektron istehsal şeylərindən ehtiyacımız var bir dənə

mtaz 21:49
21:51

o çox ucuz

mtaz 21:51
21:55

20 illik bir icad və üstünə 20 illik bir tətbiqə keçirmə müddəti.

mtaz 21:55
22:00

Bu bir cür ekoloji modellərin önümüzə qoyduğu

mtaz 22:00
22:02

hədəf tarix kimi.

mtaz 22:02
22:07

Və bilirsən, əgər hər şey yolunda gedərsə, ki bu çox şey ümid etmək olar,

mtaz 22:07
22:09

Terrapower bunu edə bilər.

mtaz 22:09
22:12

Şansımıza bu anda düjünlər tərəfindən şirkət var

mtaz 22:12
22:14

bunun yüzlərlə olması lazımdır

mtaz 22:14
22:16

bu şirkətlərin elm işləri yaxşı gedərsə

mtaz 22:16
22:19

pilot müəssisələri üçün fond bulabilirlerse

mtaz 22:19
22:21

bu mövzuda rəqabət edə bilərlər.

mtaz 22:21
22:23

Əgər bir çoxu müvəffəqiyyətli olsa, bu ən yaxşı,

mtaz 22:23
22:26

çünki onların qarışığını istifadə edə bilərsiniz.

mtaz 22:26
22:28

Birinin müvəffəqiyyətli olmasına ehtiyacımız var.

mtaz 22:28
22:31

Böyük ölçüdə ola biləcək oyun dəyişikliklərini nəzərə alsaq

mtaz 22:31
22:34

bu bildiyiniz ən böyük olanı vardırmı?

mtaz 22:34
22:38

Bir enerji atılımı ən əhəmiyyətli şeydir.

mtaz 22:38
22:40

Ekoloji məhdudlaşdırar olmasaydı belə ən əhəmiyyətli o olardı,

mtaz 22:40
22:45

amma ekoloji məhdudlaşdırar bunu çox daha böyük hala gətirir.

mtaz 22:45
22:48

Nüvə sahədə başqa qabaqcıllar də var.

mtaz 22:48
22:51

Onların işini, bunu bildiyimiz qədər yaxşı bilmirik,

mtaz 22:51
22:54

amma rejimilər insanlar, bu fərqli bir yanaşma.

mtaz 22:54
22:58

Bu maye bir tipdə reaktor, bir az da çətin görünür

mtaz 22:58
23:00

amma bəlkə onlarda bizim üçün belə diyordur.

mtaz 23:00
23:03

Və işdə fərqli olanlar var

mtaz 23:03
23:06

amma bunun gözəl yanı, bir uran molekulunun

mtaz 23:06
23:10

deyək ki bir kömür molekulundan milyon dəfə çox enerjisi vardır,

mtaz 23:10
23:13

buna görə olumsuzlarla başedebilirsen,

mtaz 23:13
23:16

bunlar əsasən radiasiya,

mtaz 23:16
23:19

örtdüyü alan, və potensialı,

mtaz 23:19
23:21

torpaq və dəyişik şeylər üzərindəki təsiri baxımından,

mtaz 23:21
23:25

öz başına bir sinifdə qiymətləndirilə bilər.

mtaz 23:25
23:29

Bu çalışmazsa, o zaman nə olacaq?

mtaz 23:29
23:33

Dünyanın istiliyini sabit tuta bilmək üçün

mtaz 23:33
23:36

Təcili əhəmiyyətləri almağa ifadələr lazımdırmı?

mtaz 23:36
23:38

Əgər o vəziyyətə gəlmisinizsə sadəcə olaraq brauzerin

mtaz 23:38
23:43

çox yemək yiyormış da infarkt keçirmək üzereymişsin kimi olar.

mtaz 23:43
23:47

O zaman hara gedirsən? Ürək əməliyyatına filan ehtiyacın ola bilər.

mtaz 23:47
23:51

Jeomühendislik deyilən bir budaqda bizə 20-30 il kazandırabilecek

mtaz 23:51
23:54

istiləşməni geciktirip, bizə özümüzü toplamamız üçün 20-30 il

mtaz 23:54
23:57

qazandıracaq dəyişik texnikalar mövzusunda çalışırlar.

mtaz 23:57
23:59

Bu yalnız bir sığorta vekseli.

mtaz 23:59
24:01

Ümid edirəm bunu etməmizə gərək qalmaz.

mtaz 24:01
24:03

Bəzi insanlar, sığorta vekseli üzərində etdirməmək belə lazımdır, deyir

mtaz 24:03
24:05

çünki bu sizi tembelleştirebilir,

mtaz 24:05
24:09

ürək əməliyyatının sizə qurtaracağına inansanız yeməyə davam edərsiniz.

mtaz 24:09
24:12

Problemin əhəmiyyətinə baxınca bunun çox bilgece olduğunu düşünmürəm.

mtaz 24:12
24:16

amma indi bu jeomühendislik mübahisə davam edir,

mtaz 24:16
24:20

əgər hadisələr sürətli inkişaf deyə ya da bu görüş gözlədiyimizdən

mtaz 24:20
24:23

daha yavaş giderser deyə bunu arxa cibdə mi tutmalı?

mtaz 24:25
24:30

İqlim şüphecilerine söyləyəcəyiniz 1-2 cümlə olsaydı

mtaz 24:30
24:34

onları səhv olduqlarına dair necə razı edərdiniz?

mtaz 24:35
24:39

Malesef, Şübhəçilər müxtəlif tərəflərə gəlir.

mtaz 24:39
24:43

Elmi argümanlarda olanlar çox az.

mtaz 24:43
24:46

Buludların kompensasiya etdiyi mənfi geri çevrilmə

mtaz 24:46
24:48

təsirləri varmı deyirlər?

mtaz 24:48
24:51

Söyleyebilecekleri o qədər az şey var ki

mtaz 24:51
24:54

hər birinin də yalnız milyonda bir ehtimalı var.

mtaz 24:54
24:57

Burda əsl porblemimiz AIDS kimi olması.

mtaz 24:57
25:01

Səhvi indi edərsiniz amma əvəzini çox sonra ödəyərsiniz.

mtaz 25:01
25:05

Bütün bu təcili problemləriniz varkən,

mtaz 25:05
25:08

daha sonrakı bir qazanc üçün indidən ağrıya dözmək,

mtaz 25:08
25:11

naməlum bir acı kimi.

mtaz 25:11
25:17

Əslində, IPCC hesabatları,

mtaz 25:17
25:19

və zəngin dünyada bir çox insan bu IPCC ya Axtarıram

mtaz 25:19
25:23

haydı deyək bu çox da əhəmiyyətli deyil.

mtaz 25:23
25:27

Şübhəsiz ki, o naməlum olan qismini bizi bu yol boyunca aparması lazım.

mtaz 25:27
25:30

Amma mənim xəyalım, əgər bunu iqtisadi edə bilsə

mtaz 25:30
25:32

və CO2 kısıtlarını karşılayabilirseniz

mtaz 25:32
25:34

o zaman Şübhəçilər də ox deyərlər

mtaz 25:34
25:36

CO2 yaymaması vecimə deyil

mtaz 25:36
25:38

hətta istersim ki CO2 yaysın

mtaz 25:38
25:42

amma sanaram bunu qəbul etməm gərəcək çünki bir əvvəlkindən daha ucuz.

mtaz 25:42
25:46

... Alqışlar ...

mtaz 25:46
25:50

O zaman Bjorn Lomborg'un arqumentinə cavabınız bu olacaq, demişdi ki;

mtaz 25:50
25:54

sadəcə bütün bu enerjisi CO2 problemini həll etməyə xərcləsəniz

mtaz 25:54
25:56

sizin dünyanı kasıblıqdan sıtmadan vesaireden qurtarma

mtaz 25:56
25:59

məqsədlərinizi önünə keçəcək

mtaz 25:59
26:03

daha yaxşı edə biləcəyimiz şeylər varkən, pul koyabileceğimiz dünyanın

mtaz 26:03
26:05

qaynaqlarının axmaqca bir ziyanı bu.

mtaz 26:05
26:08

ArGe üçün edilən gerçək xərcləmə

mtaz 26:08
26:12

deyək ABŞ bu anda xərclədiyindən illik 10 milyard dollar daha çox xərcləyir.

mtaz 26:12
26:14

Bu çox dramatik deyil.

mtaz 26:14
26:16

Digər şeylərdən çalır olmamalıdır.

mtaz 26:16
26:19

Gerçeten iqtisadi olmayan və fond tapmağa çalışdığınız

mtaz 26:19
26:22

və çox pul yatırdğınız bir şey varsa məntiqli insanlar bununla eyni fikirdə olmağa bilər

mtaz 26:22
26:25

Bu məncə əksəriyyətlə ziyandır.

mtaz 26:25
26:28

Əgər çox yaxın deyilsinizsə, və öyrənmə eğrisini fonlamıyorsanız

mtaz 26:28
26:30

və çox ucuz olmayacaqsa

mtaz 26:30
26:34

Məncə çox daha az bahalı olma potensialı olan

mtaz 26:34
26:36

daha çox şey denemeliyiz.

mtaz 26:36
26:41

Əgər bu işə girmək üçün ticarət tarazlıq nöqtə, haydı enerjini super bahalı yapalımsa

mtaz 26:41
26:43

o zaman buna zənginlərin gücü yetər.

mtaz 26:43
26:46

Burda hamımızın həyat stilimizi dəyişdirmədən enerjimiz üçün

mtaz 26:46
26:48

5 qat çox pul ödəyə biləcəyindən deyirəm.

mtaz 26:48
26:50

Fəlakət 2 milyard insanın başında.

mtaz 26:50
26:52

Lomborg belə dəyişdi.

mtaz 26:52
26:57

İndiki dalaveresi, niyə ArGe daha çox tartışılmıyor üzərinə

mtaz 26:57
26:59

Əvvəlki işlərindən ötəri

mtaz 26:59
27:01

hələ şübhəçi tayfası ilə bağlı

mtaz 27:01
27:04

amma fərqinə vardı ki Şübhəçilər tayfası bəyə tək bir tayfa

mtaz 27:04
27:07

ona görə indi bu ArGe mövzusunu çıxardı.

mtaz 27:07
27:12

Burda əlaqədar olduğunu düşündüyümüz bir iplik var.

mtaz 27:12
27:15

ArGe, bu qədər az fond ayrılması çox dəlicə.

mtaz 27:15
27:18

Bill, sanaram burdaki çoxu insanın adına danışıram

mtaz 27:18
27:21

Həqiqətən diləyinin reallaşmasını ümid edirəm. Çox təşəkkürlər.

mtaz 27:21
27:23

Təşəkkürlər

mtaz 27:23
27:26

... Alqışlar ...