Watch videos with subtitles in your language, upload your videos, create your own subtitles! Click here to learn more on "how to Dotsub"

Annotated captions of Bill Gates on energy: Innovating to zero! in Albanian

Last Modified By Time Content
liridonshala 00:01
00:05

Sot do të flas për energjinë dhe karboninë.

robertlokaj 00:05
00:07

Qfar mund t'ju duket paksa e quditëshme është sepse

liridonshala 00:07
00:12

puna ime e plotë tek fondacjoni ëshë shumicen rreth vakcinave dhe sëmundjeve,

liridonshala 00:12
00:15

rreth gjërave që na duhet ti zbulojmë dhe ti shprendajmë

liridonshala 00:15
00:20

t'ju ndihmojmë dy miljardë të varfërve të jetojnë më mirë.

liridonshala 00:20
00:25

Mirpo energjia dhe klima janë dy gjëra shumë të rendësishme për këta njerëz --

liridonshala 00:25
00:30

në faktë, me të rendësishme sesa për secilin njeri tjetër në planet.

robertlokaj 00:30
00:35

përkeqsimet klimaterike në vitet e ardhëshme do të rriten:

liridonshala 00:35
00:38

Do të jetë shumë shi, jo edhe aqë shi,

liridonshala 00:38
00:40

gjërat do të ndryshojnë në menyrë

liridonshala 00:40
00:44

që ambienti i brishtë nuk mund ti përkrah ato.

liridonshala 00:44
00:49

Dhe kjo lejonë sabotimin, pasigurinë dhe paqartësin.

liridonshala 00:49
00:53

Pra ndryshimet klimaterike do të jenë të tmerrueshme për ta.

liridonshala 00:53
00:56

Gjithashtu edhe qmimi i energjis ëshë shumë i rendësishem për ata.

robertlokaj 00:56
00:59

Në fakt nese mund të zgjedhesh vetem një gjë për ta ulur qmimin

liridonshala 00:59
01:03

ose reduktuar varfërin, me shpejt do ta zgjidhshit energjinë.

liridonshala 01:03
01:07

Tani, qmimi i energjis është zvogluar me kohen.

liridonshala 01:07
01:13

Zhvillimi i civilizimit është i bazuar në zhvillimi i energjisë.

liridonshala 01:13
01:17

Revulucjoni i thengjillit e mbushi revulucjonin industrialë,

liridonshala 01:17
01:23

madje edhe në vitet e 1900'a kemi parë zvoglime të dukshme të qmimit të energjisë,

liridonshala 01:23
01:26

dhe mu për këtë kemi frigoriferë, ajër të kondicjonuarë,

liridonshala 01:26
01:30

mund ti ndërtojmë materialet moderne dhe shumë gjëra tjera.

liridonshala 01:30
01:37

Pra jemni në një pozit shumë të mir me energjinë në botën e pasurë.

robertlokaj 01:37
01:44

Mirpo, sa më të lirë qe e bejmë atë --pra le ta bejmë dy herë më të lirë --

liridonshala 01:44
01:46

na duhet ta takojmë një konstante të re,

liridonshala 01:46
01:50

dhe konstantja ka të bejë me CO2-in.

liridonshala 01:50
01:53

CO2 po e ngrohë planetinë,

liridonshala 01:53
01:59

dhe ekuacjoni i CO3-it është shum i drejtpërdrejtë.

liridonshala 01:59
02:03

Nese e mbledhë CO2-in që emitohet,

liridonshala 02:03
02:06

ajo na sjellë tek një rritje e temperaturave,

liridonshala 02:06
02:10

dhe ngritja e temperaturave na qonë tek një efektë shumë negativë:

liridonshala 02:10
02:13

efekti është në motë; ndoshta edhe më keqë, një efekt indirektë,

robertlokaj 02:13
02:18

në atë ecosistemi natyral nuk mund të përshtatet me ato ndryshime,

liridonshala 02:18
02:21

pra kështu kemi një kolapsë të ekosistemit.

liridonshala 02:21
02:24

Tani, sasia e nxierruar në si e hartojmë

liridonshala 02:24
02:28

nga disa rritje të CO2-it deri te temperaturat që do të jenë

liridonshala 02:28
02:30

dhe deri tek vlerësimet pozitive,

liridonshala 02:30
02:33

janë disa pasiguri atje, mirpo jo edhe aq.

liridonshala 02:33
02:36

Dhe sigurisht që ka shumë pasiguri se si këto efekte jo të mira do të jenë,

liridonshala 02:36
02:39

mirpo do të jenë vërtet të këqija.

liridonshala 02:39
02:41

I kam pyetur shkenctarët më me emerë disa herë:

liridonshala 02:41
02:44

A vërtet duhet të mbrrijmë afër zeros?

liridonshala 02:44
02:47

S'mundemi vetem ta përgjysmojmë ose tregjysmojmë?

liridonshala 02:47
02:51

Dhe përgjigjëja është derisa të mbrrimë tek pika zero,

liridonshala 02:51
02:53

temperatura do të vazhdoj të rritet.

liridonshala 02:53
02:55

Pra kjo është një sfid e madhe.

liridonshala 02:55
03:00

Është shumë më ndryshe sesa të thuash " ne jemi një kamion dymbëdhjet metra e gjatë duke u munduar të futet në një urë dhjetë metra të gjatë,

liridonshala 03:00
03:03

dhe ne mund ta zvoglojmë disi."

liridonshala 03:03
03:07

Kjo është diqka që ka për tu ulur në zero.

liridonshala 03:07
03:11

Tani ne nxierrim jashtë shumë dioksid karboni gjdo vitë,

liridonshala 03:11
03:13

mbi 26 miljardë tonë.

liridonshala 03:13
03:17

Për secilin Amerikanë është rreth 20 tonë;

liridonshala 03:17
03:20

për njerëzit në vende të varfëra, është më pakë se një tonë.

liridonshala 03:20
03:24

Mesatarisht është rreth pesë tonë për secilin njeri në planet.

liridonshala 03:24
03:26

Dhe disi ne duhet ta ndryshojmë.

liridonshala 03:26
03:29

Atë që të mbrrij tek pika zero.

liridonshala 03:29
03:31

Vazhdimisht ishte duke u rritur.

liridonshala 03:31
03:36

Është vetem disa ndryshime ekonomike që e kanë ulur paksa,

liridonshala 03:36
03:39

pra duhet të shkojmë nga ngritja e shpejt

liridonshala 03:39
03:42

tek një zbritje e madhe deri tek pika zero.

liridonshala 03:42
03:44

Ky ekuacjon ka katër faktorë,

liridonshala 03:44
03:46

disa shumzime:

liridonshala 03:46
03:49

Pra keni një gjë në të majtë, CO2-in të cilin dëshironi ta zvogloni në zero,

liridonshala 03:49
03:53

dhe kjo do të jet e bazuar në numrin e njerëzve,

liridonshala 03:53
03:56

shërbimet për seciln përson mesatarisht,

liridonshala 03:56
03:59

energjia mesatare për secilin shërbim,

liridonshala 03:59
04:03

dhe CO2-i i dalur jashtë për secilin njësi të energjisë.

liridonshala 04:03
04:05

Pra le ti shiqojmë secilin prej tyre

liridonshala 04:05
04:09

dhe të shohim se si mund ta arrsim në zero.

liridonshala 04:09
04:13

Ndoshta njëri nga këta numra duhet të mbrrijë afër zeros.

liridonshala 04:13
04:16

Tani duhet të kthehemi tek algjebra e shkollës fillore,

liridonshala 04:16
04:18

mirpo le ti japim një sy.

liridonshala 04:18
04:20

Së pari kemi popullsinë.

liridonshala 04:20
04:23

Bota sot ka 6.8 miljardë njerëz.

liridonshala 04:23
04:25

Që është pothuajse duke u bër 9 miljardë.

liridonshala 04:25
04:29

Tani nëse do bejmë një punë të mir në vakcinat e reja,

liridonshala 04:29
04:31

kujdesi shëndetsor, shëndeti riproduktiv i shërbimeve,

liridonshala 04:31
04:35

ne mund ta ulim atë ndoshta 10 ose 15 përqind,

liridonshala 04:35
04:39

mirpo ne do të shohim një rritje rreth 1.3.

liridonshala 04:39
04:42

Faktori i dytë është shërbimet qe ne përdorim.

liridonshala 04:42
04:44

Kjo përfshin gjdogjë:

liridonshala 04:44
04:48

ushqimin që hamë, veshmbathjen,TV, nxemjen.

liridonshala 04:48
04:51

Këto janë gjëra shumë të mira:

liridonshala 04:51
04:54

heqja qafe e varfëris do të thotë sjllja në jetë e këtyra shërbimeve

liridonshala 04:54
04:56

për secilin njëri në planet.

liridonshala 04:56
05:00

Dhe është gjë shumë e mirë për këtë numer të rritet.

liridonshala 05:00
05:02

Në botën e pasur, ndoshta top 1 miljardi,

liridonshala 05:02
05:04

ndoshta ne duhet ta zvoglojmë dhe të përdorim më pakë,

liridonshala 05:04
05:08

mirpo gjdo vitë ky numër mesatarishtë është duke u rritur,

liridonshala 05:08
05:12

dhe mbi të gjitha do të dyfishohen

liridonshala 05:12
05:15

shërbimet për një përson.

liridonshala 05:15
05:17

Këtu kemi një shërbim bazikë:

liridonshala 05:17
05:20

A keni drita në shtëpin tuaj që te keni mundësi të lexoni detyrat e shtëpis?

liridonshala 05:20
05:22

dhe faktikisht, këta fëmij nuk kanë, pra ata duhet të dalin jashtë

liridonshala 05:22
05:26

dhe ata lexojnë detyrat e shkollës përfundi llapave të qytetit.

liridonshala 05:27
05:31

Tani eficienti E, energjia për secilin shërbim,

liridonshala 05:31
05:33

më në fund kemi disa lajme të mira.

liridonshala 05:33
05:35

Kemi diqka që po rritet.

liridonshala 05:35
05:38

Me disa intervenime dhe me disa menyra për të berë ndriqimin,

liridonshala 05:38
05:43

me disa lloje te ndryshme të makinave, menyra të ndryshme të ndertesave --

liridonshala 05:43
05:46

janë shumë shërbime ku mund ta kthesh

liridonshala 05:46
05:50

energjin për atë shërbim në nivelin minimalë.

liridonshala 05:50
05:53

Pra shërbimet individuale e zvoglojnë deri në 90 përqind.

liridonshala 05:53
05:56

Janë edhe disa shërbime tjera se si i bejmë plehurat,

liridonshala 05:56
05:58

ose si e bejmë transportin ajrorë,

liridonshala 05:58
06:02

ku përmisimet janë shumë të vogla.

liridonshala 06:02
06:04

Pra mbi të gjitha këtu, nëse jemi optimistë,

liridonshala 06:04
06:11

ne mund te kemi një zvoglim të faktorit tre ose ndoshta edhe gjashtë.

liridonshala 06:11
06:14

Mirpo për këta tre faktori tani,

liridonshala 06:14
06:19

kemi kaluar prej 26 miljardve në më të mirën ndoshta 13 miljard tonë,

liridonshala 06:19
06:21

dhe kjo nuk do ta zvoglojë.

liridonshala 06:21
06:23

Pra le ta shikojmë faktorin e katërt --

liridonshala 06:23
06:25

ky do të jetë kryesori --

liridonshala 06:25
06:31

dhe kjo është shumë e CO2-it e hequr për secilën njësi të energjisë.

liridonshala 06:31
06:35

Dhe këtu ekuacjoni është: A mundemi ta zvoglojmë në zero?

liridonshala 06:35
06:37

Nese djeg thëngjill, jo.

liridonshala 06:37
06:39

Nese djeg gas natyrorë prap jo.

liridonshala 06:39
06:42

Pothuajse në gjdo menyr që e prodhojmë energjinë sot,

liridonshala 06:42
06:48

përveq energjis së rinovueshme dhe asaj nukleare, nxierrin jasht CO2.

liridonshala 06:48
06:51

Pra qfar do te mund te bejmë në termin globalë,

liridonshala 06:51
06:54

është të krijojmë një sistem të ri.

liridonshala 06:54
06:56

Pra na duhen një mrekulli në energji.

liridonshala 06:56
07:00

Tani kur e përdori termin " mrekulli," nuk mendoj për diqka që është e pamundur.

liridonshala 07:00
07:05

Mikroprocesori është një mrekulli. Kompjuteri përsonal gjithashtu.

liridonshala 07:05
07:08

Interneti dhe shërbimet e tij janë mrekulli.

liridonshala 07:08
07:13

Pra njerëzit këtu që kan participuar në krijimin e gjithë ketyre mrekullive.

liridonshala 07:13
07:15

Zakonisht nuk kemi ndonje afat kohorë,

liridonshala 07:15
07:17

ku duhet ta përfundosh mrekullin me një datë të caktuar.

liridonshala 07:17
07:21

Zakonisht ju qendroni pas, disa prej tyre vinë disa tjera jo.

liridonshala 07:21
07:25

Ky është momenti ku duhet të vozisim me shpejtësin maksimale

liridonshala 07:25
07:30

dhe ta nxierrim mrekullin sa më shpejtë e mundur.

liridonshala 07:30
07:33

Tani mendova, " Si me të vërtet mund ta nxierrim këtë?

liridonshala 07:33
07:35

A ka ndonje ilustrim natyral,

liridonshala 07:35
07:40

ndonje demostrim që do ta nxiste imagjinaten e njerëzit këtu?"

liridonshala 07:40
07:44

Mendova para një viti më parë kur unë sjella miskonjat,

liridonshala 07:44
07:46

dhe disa njerëz e pëlqyen atë.

liridonshala 07:46
07:48

(Qeshen)

liridonshala 07:48
07:51

Me të vërtet u involvuen në iden e

liridonshala 07:51
07:54

e kupton, ka njerëz që jetojnë me miskonja.

liridonshala 07:54
07:59

Pra, me energji, e gjith ajo me qfar mund të vija është.

liridonshala 07:59
08:02

Vendosa lëshimin e xixillonjave

liridonshala 08:02
08:06

do të ishte kontributi im për ambientin këtë vitë.

liridonshala 08:06
08:09

Pra këtu kemi disa xixillonja natyrale.

liridonshala 08:09
08:12

Më është thën, të mos i rrafi, faktikisht ato ndoshta edhe mund të mos e lëshojnë poqë.

liridonshala 08:12
08:15

(Qeshen)

liridonshala 08:15
08:20

Pra ka me mijera zgjidhje të vogla sikurse ajo,

liridonshala 08:20
08:22

mirpo nuk vlen edhe aq shumë.

liridonshala 08:22
08:26

Na duhet zgjithëje -- ndoshta një ose disa --

liridonshala 08:26
08:30

të cilat kanë një përfshirje të madhe

liridonshala 08:30
08:32

dhe besueshmëri poashtu,

liridonshala 08:32
08:35

edhe pse janë disa drejtime njerëzit janë duke kërkuar,

liridonshala 08:35
08:39

Me të vërtet unë i shof presë që mund të arrsin numra të mëdhenjë.

liridonshala 08:39
08:44

E kam anashkaluar ngusht, gjeotermalen, fuzjonin, biodizelin.

liridonshala 08:44
08:46

Këto mund të bejnë ca kontributë,

liridonshala 08:46
08:48

dhe nëse bejnë më mirë sesa unë presë, shumë më shumë,

liridonshala 08:48
08:50

mirpo pika kyqe e imja këtu është

liridonshala 08:50
08:54

që ne duhet të punojmë në secilen prej tyre pesëve,

liridonshala 08:54
08:58

dhe smun ta lë anash njëren prej tyre sepse duke e frikshme,

liridonshala 08:58
09:02

sepse të gjitha kanë një sfid të madhe.

liridonshala 09:02
09:04

Le ti shikojmë së pari djegjen e fosileve,

liridonshala 09:04
09:08

ose djegjen e thëngjillit ose gazit natyrorë.

liridonshala 09:08
09:11

Qfar duhet te bejmë atje, duke të jetë e thjesht, mirpo nuk është,

liridonshala 09:11
09:17

dhe ta nxierrim të gjithë CO2-in, pasi kemi djegur atë,

liridonshala 09:17
09:20

ta presojmë atë, krijojmë një lëng edhe vendim diku,

liridonshala 09:20
09:22

dhe shpresojmë të qëndroj atje.

liridonshala 09:22
09:26

Tani duhet ti vëndosim disa gjëra pilota që e bejnë atë tek niveli 60 deri 80 përqind,

liridonshala 09:26
09:30

mirpo ta rrisim deri në atë përqindje të plotë, ajo do të jetë shumë e vështirë,

liridonshala 09:30
09:36

dhe pajtimi në këto sasit e CO2-it që duhet të jenë jasht duhet të jetë e vështirë,

liridonshala 09:36
09:39

mirpo më e vështira është qështja në termin afatgjatë.

liridonshala 09:39
09:41

Kush do të jetë i sigurtë?

liridonshala 09:41
09:45

Kush do të garantoj diqka që miljarda herë e madhe

liridonshala 09:45
09:49

sesa gjdo gjë tjetër që humbet ju mendoni diqka nukleare apo diqka tjetër?

liridonshala 09:49
09:52

Ky është një volum i madhë.

liridonshala 09:52
09:54

Një vërtet e vështirë.

liridonshala 09:54
09:56

Tjetra do të jetë nuklearë.

liridonshala 09:56
09:59

Janë tri probleme të mëdhaja:

liridonshala 09:59
10:03

Shpenzimet, në veqanti në shtetet e rregulluara, shumë e shtrenjët;

liridonshala 10:03
10:07

qështja e sigurisë, të menduarit mire se asnjë gjë nuk do të shkoi keq,

liridonshala 10:07
10:10

madje edhe pse keni këtu operacjone njerëzore,

liridonshala 10:10
10:13

që karburanti nuk përdoret për armatimë.

liridonshala 10:13
10:15

Dhe atëher qfar beni më mbetjetë?

liridonshala 10:15
10:18

Madje edhe pse nuk është shumë e madhe, ka goxa biseda rreth sajë.

liridonshala 10:18
10:20

Njerëzit duhet të ndihen mirë rreth tijë.

liridonshala 10:20
10:25

Pra tri prej problemeve më të vështira që mund të zgjidhen,

liridonshala 10:25
10:27

dhe kështu, duhet të punojmë në to.

liridonshala 10:27
10:30

Tri të fundit prej pesëve, i kam grupuar së bashku.

liridonshala 10:30
10:34

Këto janë ato që njerëzit shumicën e kohës i referohen si të burime të ripërtrishme.

liridonshala 10:34
10:38

Dha faktikisht -- edhe pse janë të mira nuk kan nevoi për karburantë --

liridonshala 10:38
10:40

pra kanë disa mangësi

liridonshala 10:40
10:46

Njëra prej tyre është densia e energjis së mbledhur në këto teknologji

liridonshala 10:46
10:48

është shum më pak sesa në një termo-centralë.

liridonshala 10:48
10:52

Pra ky është një famacjon i energjis, pra po flasim për shumë metra katrorë,

liridonshala 10:52
10:57

mijera metra më shumë sesa një termo-central normal i energjisë.

liridonshala 10:57
11:00

Gjithashtu ka burime të pazbuluara.

liridonshala 11:00
11:03

Djelli nuk shëndrris gjatë gjithë dites, nuk shëndrris gjdo ditë,

liridonshala 11:03
11:06

sikurse, era nuk fryen gjatë gjithë kohës.

liridonshala 11:06
11:08

Pra nëse vareni plotësisht në njëren prej këtyre burimeve,

liridonshala 11:08
11:11

ather ju keni disa menyra për të përfituar energji

liridonshala 11:11
11:14

gjat ketyre peridhave kohore kjo nuk është e mundshme.

liridonshala 11:14
11:17

Pra, kemi një sfid të madhe të shpenzimeve këtu,

liridonshala 11:17
11:19

kemi sfida të transmisoneve:

liridonshala 11:19
11:22

për shembull, le te themi burimi i energjis është jashtë shtetit tuaj;

liridonshala 11:22
11:24

juve nuk ju duhet vetem teknologjia,

liridonshala 11:24
11:29

mirpo ju duhet te mvarni edhe nga rrëziku i energjis që vjen nga diku tjetër.

liridonshala 11:29
11:31

Dhe përfundimisht, problemi i grumbullimit.

liridonshala 11:31
11:34

Dhe për të demostruar këtë, shkova dhe shiqova

liridonshala 11:34
11:37

të gjitha llojet e baterive të cilat prodhohen --

liridonshala 11:37
11:41

për makinat, për kompjuterit, për telefonet, per bateriat, për gjdogjë --

liridonshala 11:41
11:46

dhe ta krahasojmë atë me shumën e energjis që e gjithë bota përdorë,

liridonshala 11:46
11:50

dhe qfar kam gjetu është se të gjitha bateariat qe ne i prodhojmë tani

liridonshala 11:50
11:54

mund të ruajnë më pak se 10 minuta e të gjithë energjisë.

liridonshala 11:54
11:57

Faktikisht na duhet një vemendje shumë e madhe këtu,

liridonshala 11:57
12:01

diqka që duhet të jetë faktor i 100-të më mirë

liridonshala 12:01
12:03

me atë që e krahasojmë tani.

liridonshala 12:03
12:07

Nuk është e pamundur, mirpo është një gjë jo shumë e lehtë..

liridonshala 12:07
12:11

Tani, kjo shfaqet kur ne provojmë ta përmisojmë burimin

liridonshala 12:11
12:15

të jemi sipër , le të themi 20 deri 30 përqind e asaj që ne e përdorim.

liridonshala 12:15
12:17

Nëse mendoni në të për 100 përqind,

liridonshala 12:17
12:22

ju duhet një bateri e mrekullueshme ( e pamundshme deri me tani).

liridonshala 12:23
12:26

Tani si do të shkojmë përpara në këtë aspekt -- qfar menyra do të provojmë?

liridonshala 12:26
12:30

A është projekti i Manhatenit? Cila është ajo gjë që na dergon neve atje?

liridonshala 12:30
12:35

Mirë, na duhen shumë kompani të punojnë në të, mijra.

liridonshala 12:35
12:38

Në secilin prej këtyra pesë nyjeve, na duhet më së paku qindra njerëz.

liridonshala 12:38
12:42

Dhe shumë prej tyre, ju i shikoni dhe thoni, " janë të qmendur."

liridonshala 12:42
12:45

Dhe mendoni këtu në grupin e TED-it,

liridonshala 12:45
12:49

kemi shumë njerëz të cilet janë duke punuar në të.

liridonshala 12:49
12:53

Bill Gross ka disa kompani, përfshirë njëren të quajtur eSolar

liridonshala 12:53
12:55

e cila ka disa teknologji solare të mrekullueshme.

liridonshala 12:55
12:59

Vinhd Khosla duke invesuar në disa prej kompanive

liridonshala 12:59
13:03

të cilat janë duke berë gjëra të mira dhe kanë mundësi interesante,

liridonshala 13:03
13:05

dhe unë jam duke u munduar t'ju ndihmoj atyre.

liridonshala 13:05
13:09

Nathan Myhrvold dhe unë faktikisht jemi duke e këthyer një kompani

liridonshala 13:09
13:13

që ndoshta suprizisht, përfshin edhe mundësin nukleare.

liridonshala 13:13
13:17

Janë disa inovime në nuklear: modular të lëngshem.

liridonshala 13:17
13:21

Dhe inovimi në të është ndalur para disa viteve,

liridonshala 13:21
13:26

Pra idej është se rreth saj ka shumë idej të cilat nuk janë të përshtatshme.

liridonshala 13:26
13:32

Idea e TerraPower është që, në vend se ta djegim një pjes të uraniumit --

liridonshala 13:32
13:35

një përqind, i cili është U235 --

liridonshala 13:35
13:40

kemi vendosur, Le ta djegim 99 pëqind, e U238."

liridonshala 13:40
13:42

Ështa paksa ide e qmendur.

liridonshala 13:42
13:45

Njerëzit kal folur për të shumë më herët,

liridonshala 13:45
13:49

mirpo kurr nuk kan mundur ta simulojnë se a do punon apo jo,

liridonshala 13:49
13:52

pra ëshë me përparsit e moderimit të superkompjuterave

liridonshala 13:52
13:54

që tani mund ta simuloni dhe të shihni që, po mund te behet,

liridonshala 13:54
14:00

me materialin e duhur, kjo duket se do funksionoi.

liridonshala 14:00
14:03

Dhe sepse ju jeni duke e djegur 99 përqindshinë,

liridonshala 14:03
14:07

ju keni përmisuar për të mirë profilin e shpenzimeve

liridonshala 14:07
14:11

Ju faktikisht keni djegur mbetjet, dhe keni përdorur ato si karburant

liridonshala 14:11
14:14

të gjitha ato mbetjet nga reaktorët e sotem.

liridonshala 14:14
14:19

Pra në vend se të brengosimi rreth tyre, ju vetem përdorni atë. Pra është një gjë e mirë.

liridonshala 14:19
14:23

E thithë këtë uranium duke shkuar posht, është një lloje qiri.

liridonshala 14:23
14:27

Ju mund ta shihni është e kyqur atje, shpeshë herë referohet ti udhëtuesi reaktorë.

liridonshala 14:27
14:31

Në krahasim më karburantin, ky vërtet e zgjidh problemin.

liridonshala 14:31
14:34

Kam një fotografi këtuë të një vendi në Kentucky.

liridonshala 14:34
14:36

Ky është krahu i majtë, 99 përqindshi,

liridonshala 14:36
14:38

ku e kan hequr pjesen të cilen e djegin tani,

liridonshala 14:38
14:40

pra quhet uranjumi i varfëruar.

liridonshala 14:40
14:43

I cili do ta furnizonte Shtetet e Bashkuara për njëqindë vite.

liridonshala 14:43
14:46

Dhe thjesht duke e filtruar ujinë e detit me një procesë të lirë,

liridonshala 14:46
14:51

ju keni karburant të mjaftueshem për të gjith peridhen kohore të planetit.

liridonshala 14:51
14:55

Pra e kuptoni, ka shumë sfida përpara,

liridonshala 14:55
15:00

mirpo është një shembull prej qindra dhe mijera ideja

liridonshala 15:00
15:03

që na duhen për të ecur përpara.

liridonshala 15:03
15:06

Pra le të mendojmë: Si mund të masim vetveten ?

liridonshala 15:06
15:09

Si duhet të duket karta e raportit?

liridonshala 15:09
15:12

Mirë, le të dalim dhe të shiqojmë se qfar na duhet te bejmë,

liridonshala 15:12
15:14

dhe pastaj të analizojmë mesinë.

liridonshala 15:14
15:19

Deri 2050, ju keni dëgjuar shumë njerëz të flasin për zvoglimin deri në 80 përqind

liridonshala 15:19
15:23

Ajo është shumë me rëndesi të arrijm deri atje.

liridonshala 15:23
15:27

Dhe ky 20 përqindsh do të përodret për gjërat që prodhohen në shtetet e varfëra,

liridonshala 15:27
15:29

akoma disa agrikultura,

liridonshala 15:29
15:33

fatmirësisht te kemi pastruar pyjet.

liridonshala 15:33
15:36

Pra të arrijmë tek ai 80 përqindsh,

liridonshala 15:36
15:40

për shtetet e zhvilluar, duke përfshir shtetet si Kina,

liridonshala 15:40
15:45

ne duhet ti ndalim furnizimet me energji elektrike së bashku.

liridonshala 15:45
15:51

Pra notimi tjetër është: A jemi duke e zhvilluar teknologjin e emitimit të gazrave zero,

liridonshala 15:51
15:53

e kemi zhvilluarë atë në shtetet e zhvilluara

liridonshala 15:53
15:56

dhe a jemi në proces të zhvillimit diku tjetër?

liridonshala 15:56
15:58

Kjo është supër e rëndësishme.

liridonshala 15:58
16:02

Ky është elementi kyqë në krijimin e kartes se raportit.

liridonshala 16:02
16:07

Pra të kthehemi pas nga atje, si do duhet të duket raporti në vitin 2020?

liridonshala 16:07
16:09

Mirë , prap duhet ti ketë dy elemente.

liridonshala 16:09
16:13

Ne duhet të kalojmë nepër këta matës eficient nese dojmë të reduktojmë emitimet

liridonshala 16:13
16:16

Sa më pak që emitojmë, aq më e vogël do të jetë shuma e CO2-it

liridonshala 16:16
16:18

dhe kushtu, më pak temperatura.

liridonshala 16:18
16:21

Mirpo në disa menyra, notimi që ne marrim atje,

liridonshala 16:21
16:25

duke berë gjëra të cilat nuk na dergojnë neve direkt tek reduktimi i madhë,

liridonshala 16:25
16:29

është vetem barazi, ose ndoshta pak më pak, e rendësishme sesa tjerat.

liridonshala 16:29
16:33

Të cilat mund të jenë pjes të inovacjonin në këto fusha.

liridonshala 16:33
16:36

Këto superfuqi që ne duhet ti lëvizim me shpejtësin maksimale,

liridonshala 16:36
16:39

dhe ne mund ti matim ato në ato kompanië,

liridonshala 16:39
16:42

projektet pilote, gjërat e rregullativit të cilat kanë ndryshuar.

liridonshala 16:42
16:45

Ka shumë libra të mira që janë shkruar për këtë gjë.

liridonshala 16:45
16:48

Libri i Al Gore-së "Zgjidhja jonë"

liridonshala 16:48
16:51

dhe Libri i David McKay, " Energjia e qëndrushme pa ajër të nxehet."

liridonshala 16:51
16:54

Ata me të vërtet kaluan rrethë saj dhe krijuan një kornizë

liridonshala 16:54
16:56

që kjo të diskutohet në përgjethsi,

liridonshala 16:56
16:59

sepse na duhet përkrahje e gjerë për këtë.

liridonshala 16:59
17:01

Ka shumë gjëra që duhet të vinë së bashku.

liridonshala 17:01
17:03

Pra kjo është një dëshirë.

liridonshala 17:03
17:07

Është me të vërtet dëshir konkreta që ta zbulojmë këtë teknologji.

liridonshala 17:07
17:10

Nese më jepni vetem një dëshir për 50 vitet e ardhëshme --

liridonshala 17:10
17:12

Do të zgjidhja kush është president,

liridonshala 17:12
17:15

Do të zgjidhja një vakcië, diqka që e dua,

liridonshala 17:15
17:17

ose do zgjidhëja këtë gjë

liridonshala 17:17
17:21

që gjysma e shpenzimeve me CO2 të zbulohet --

liridonshala 17:21
17:23

kjo do të ishte dëshira që do zgjidhja.

liridonshala 17:23
17:25

Kjo do të ishte njëra me rëndësin më të madhe.

liridonshala 17:25
17:27

Nese nuk e pranojmë këtë dëshirë,

liridonshala 17:27
17:31

divizjoni në mes të njerëzve që mendojnë në afate të shkurta dhe atyre në të gjatë do të jetë e brishtë

liridonshala 17:31
17:34

në mes të SHBA-ve dhe Kinës, në mes të shteteve të varfëra dhe atyre të pasura,

liridonshala 17:34
17:39

dhe shumica e ketyra jetesave të dy miljardve do të jetë shumë më keqë.

liridonshala 17:39
17:41

Pra, qfar duhet të bejmë?

liridonshala 17:41
17:46

Qfar po u them juve është të beni një hapë përpara dhe të vozisni?

liridonshala 17:46
17:49

Ne duhet të japin shumë më teper fonde për kërkime.

liridonshala 17:49
17:51

Kur shtetet mbildhen së bashku në vende si Kopenhagu,

liridonshala 17:51
17:54

ata duhet të diskutojnë për CO2-in.

liridonshala 17:54
17:56

Ata duhet të diskutojnë agjenden e inovimit,

liridonshala 17:56
18:01

dhe duhet të qëndrojnë në nivelinë më të vogël të shpenzimeve

liridonshala 18:01
18:03

ne këto vendime inovative.

liridonshala 18:03
18:07

Na duhet ta funksionalizojmë tregun -- taksat e CO2-it, tragtinë --

liridonshala 18:07
18:10

diqka që e dërgon sinjalin e qmimit atje.

liridonshala 18:10
18:12

Ne duhet ta dergojmë mesazhin.

liridonshala 18:12
18:15

Ne duhet që ky dialog të jetë më racionalë, dialog më i kuptushem,

liridonshala 18:15
18:18

përfshir edhe hapat që qeveria merrë.

liridonshala 18:18
18:22

Kjo është një dëshirë e rëndësishme, mirp unë mendoj se mund ta arrisim.

liridonshala 18:22
18:24

Faliminderit.

liridonshala 18:24
18:35

(Duartrokitje)

liridonshala 18:35
18:37

Faliminderit.

liridonshala 18:37
18:39

Chris Anderson: Faliminderit. Faliminderit.

liridonshala 18:39
18:44

(Duartrokitje)

liridonshala 18:44
18:50

Faliminderit. Pra për të kuptuar më teper rreth TerraPower, mirë --

liridonshala 18:50
18:55

Mendoj, së pari, ju me jepni një sensë se qfar madhësia investimi do të jetë?

liridonshala 18:55
18:59

Bill Gates: Faktikisht të ndërtosh programin, blesh supër kompjuterët,

liridonshala 18:59
19:01

të punsosh shkenctarët më të mirë, të cilen e kemi berë,

liridonshala 19:01
19:04

kjo është vetem dhjetra miljona,

liridonshala 19:04
19:07

dhe madje pasi të testojmë materialet tona jashtë në ndonje reaktor Rusë

liridonshala 19:07
19:11

të jemi të sigurt që materialet do funksionojnë mirë,

liridonshala 19:11
19:13

pastaj ju do të keni një ngritje prej disa milonesh.

liridonshala 19:13
19:16

Gjëja e ligjeruar është ndërtimi i reaktorve pilotë;

liridonshala 19:16
19:21

gjetja e disa miljardave, gjetja e rregullatorëve, vendet

liridonshala 19:21
19:23

të cilat do të ndërtohen të parët e ketyre.

liridonshala 19:23
19:27

Posa të keni ndërtuar të parët, nëse do funksionon siq është reklamuar,

liridonshala 19:27
19:31

pastaj do të jetë e kuptushme, sepse ekonomia, densiteti energjetikë,

liridonshala 19:31
19:33

janë aqë të ndryshme sesa nukleari siq ne e njohim.

liridonshala 19:33
19:37

CA: dhe gjithashtu për ta kuptuar atë mirë, kjo përfshin ndërtimi i tyre thellë nën tokë

liridonshala 19:37
19:41

pothuajse si një kolonë vërtikel e një karburanti nuklearë,

liridonshala 19:41
19:43

një loje uranjumi i shpenzuarë,

liridonshala 19:43
19:46

dhe procesi fillonë në krye dhe pastaj funksionon poshtë.

liridonshala 19:46
19:49

BG: Mirë. Sot, ju gjithmonë po i ri-furnizoni reaktorët,

liridonshala 19:49
19:52

pra ju keni shumë njerëz dhe shumë kontrollime të cilat mund të ecin gabim:

liridonshala 19:52
19:55

atë gjën atje që po e hapni atje duke lëvizur gjërat posht e lartë,

liridonshala 19:55
19:57

ajo nuk është gjë e mirë.

liridonshala 19:57
20:02

Pra, nese keni një karburant shumë të lirë që mund ta vendsni për 60 vite --

liridonshala 20:02
20:04

vetem mendo për të sa gjatë --

liridonshala 20:04
20:07

vendose posht dhe mos ke këto lloje kompleksitetesh.

liridonshala 20:07
20:12

do të jetë aty dhe do të digjet për 60 vite,dhe pastaj është i mbaruar.

liridonshala 20:12
20:16

CA: Është termocentrali nuklearë i cili posedon mbetjet e shfaquar.

liridonshala 20:16
20:18

BG: Po, qfar ndodh me mbetjetë,

liridonshala 20:18
20:23

ju mund ti lini aty -- ka shumë më pak humbje me këtë proces --

liridonshala 20:23
20:25

dhe pastaj mund ta merresh atë,

liridonshala 20:25
20:28

dhe ta vëndosesh në një tjetër dhe ta digjësh pastaj.

liridonshala 20:28
20:32

Dhe faktikisht ne filluam duke e marruar humbjet qe kemi tani,

liridonshala 20:32
20:36

të ulemi në këta ftohësa --

liridonshala 20:36
20:38

ai është karburanti për të filluar.

liridonshala 20:38
20:41

Pra gjëja që ka qen një problem me këta reaktorë

liridonshala 20:41
20:43

ëshë faktikisht ajo që ushqehemi ne,

liridonshala 20:43
20:46

dhe ju jeni duke e reduktuar volumin e humbjeve dramatikisht

liridonshala 20:46
20:48

duke shkuar nepër këtë procesë.

liridonshala 20:48
20:50

CA: Mendojë, ju po i flisni njerëzve të ndryshem rreth botës

liridonshala 20:50
20:52

rreth mundësive këtu.

liridonshala 20:52
20:55

Ku është atje më shum i interesuar të bejnë gjëra të tilla me këtë?

liridonshala 20:55
20:58

BG: mirë, nuk kemi zgjedhur ndonje vend të veqantë,

liridonshala 20:58
21:06

dhe është një gjë interesante rreth gjdogjëje që tuajtur "nuklearë,"

liridonshala 21:06
21:08

pra kemi shumë interesë,

liridonshala 21:08
21:12

që njerëzit prej kompanive që kanë qenë në Rusi, Indi, Kinë -

liridonshala 21:12
21:14

Atje e kam parë sekretarin e energjisë,

liridonshala 21:14
21:18

kemi folur se si mund ta përshtatemi në agjenden e energjisë.

liridonshala 21:18
21:21

Pra jam optimist, e kuptoni, Francezët dhe Japonezët kanë berë ca punë.

liridonshala 21:21
21:25

Ky është një variant në diqka që është berë.

liridonshala 21:25
21:29

Është një përparim i avancuar, mirpo është si një lloje reaktori i shpejtë,

liridonshala 21:29
21:31

dhe shumë shtete i kanë ndërtuar ato,

liridonshala 21:31
21:36

pra gjdokush që ka ndërtuar një reaktorë të shpejtë është një kandidat për ta marrur dhe ndërtuar atë.

liridonshala 21:36
21:41

CA: Pra afati kohorë dhe mundësia

liridonshala 21:41
21:44

e berjes diqka sikurse kjo live?

liridonshala 21:44
21:49

BG: Mirë, na duhen -- për njëren prej tyre të lartave, një gjë generual elektrikishtë

liridonshala 21:49
21:51

që është e lirë,

liridonshala 21:51
21:55

ne kemi 20 vite për ti zbuluar dhe 20 vite për ti shpalosurë.

liridonshala 21:55
22:00

Është një lloje afati i modeleve të ambientit

liridonshala 22:00
22:02

na ka treguar neve se ne duhet ta përcaktojmë.

liridonshala 22:02
22:07

Dhe e dini, TerraPower, nëse gjërat shkojnë mirë -- për të cilen shpresojmë shumë --

liridonshala 22:07
22:09

plotësisht mund të arrijë atë.

liridonshala 22:09
22:12

Dhe tani fatmirësisht janë goxa shumë kompani --

liridonshala 22:12
22:14

mirpo na duhen të jenë me mijera --

liridonshala 22:14
22:16

kush tjetër, nese shkencëtaret ecin mirë,

liridonshala 22:16
22:19

nese fondet për planin e pilotit shkojnë mirë,

liridonshala 22:19
22:21

që ata të mund ta krahasojnë me këtë.

liridonshala 22:21
22:23

Dhë ky do të jetë suksesi më i mirë i shumëzuar,

liridonshala 22:23
22:26

sepse ateher do të përoreshin një mori gjërash të përziera.

liridonshala 22:26
22:28

Ne me të vërtet na duhet që një të ket suksesë.

liridonshala 22:28
22:31

CA: Në krahasimi me mundësin e sfidës së madhe,

liridonshala 22:31
22:34

ëshë më e madhja që kemi dëshuar të jetë ndërtuar.

liridonshala 22:34
22:38

BG: Një energji i përtrishme do të ishte gjëja më e rëndësishme.

liridonshala 22:38
22:40

Do ti ishte , madje edhe pa pëlqimin e ambientit,

liridonshala 22:40
22:45

mirpo detyrimet tona ndaj ambientit janë shumë të mdha.

liridonshala 22:45
22:48

Në hapsira nukleare, nuk ka shumë inovatorë.

liridonshala 22:48
22:51

E kuptoni, ne nuk e dim punen e tyre si e dimë tonën,

liridonshala 22:51
22:54

mirpo njerëzit modular, ata janë qasje të ndryshme.

liridonshala 22:54
22:58

Është një lloje i lëngshem i rekatorve, i cili duket të jetë më i vështirë,

liridonshala 22:58
23:00

mirpo ndoshta edhe ata thonë për neve.

liridonshala 23:00
23:03

Dhe kështu ka lloje të ndryshme,

liridonshala 23:03
23:06

mirpo bukuria e kësaj është se janë uranjume molekulare

liridonshala 23:06
23:10

ka një miljonë herë më shumë energji sesa ato le të themi, thëngjilli,

liridonshala 23:10
23:13

e kështu, nese mund të mirresh me negativët,

liridonshala 23:13
23:16

të cilat esencjalisht janë radioaktive --

liridonshala 23:16
23:19

lëvizjet dhe shpenzimet potencjale,

liridonshala 23:19
23:21

në krahasim me efektin në tokë dhe gjëra të ngjashme,

liridonshala 23:21
23:25

është pothuajse një lloje i veqantë.

liridonshala 23:25
23:29

CA: Nëse kjo nuk funksionon, atëher qfar?

liridonshala 23:29
23:33

A duhet të fillojm të marrim masa emergjente

liridonshala 23:33
23:36

për të provuar të mbajme temperaturat stabile në tokë?

liridonshala 23:36
23:38

BG: Nese ju hyni në atë situatë,

liridonshala 23:38
23:43

është sikurse kur ke ngrën teper, dhe ju jeni duke pasur një atak në zemër:

liridonshala 23:43
23:47

Atëher ku shkoni? ju ndosht ju duhet një operues zemrash apo diqka e ngjashme.

liridonshala 23:47
23:51

Është një linjë e kërkimit në të quajturen gjeoingjinjeria,m

liridonshala 23:51
23:54

të cilat janë disa llojë teknikash që kanë të bejnë me nxehtësin

liridonshala 23:54
23:57

për të na blerë neve 20 oaw 3o vite deri të arrijm atje.

liridonshala 23:57
23:59

Tani, kjo është vetem një politik sigurie.

liridonshala 23:59
24:01

Shpresojm të mos ju nevoitet ta beni atë.

liridonshala 24:01
24:03

Disa njerëz thonë se juve madje ju duhet të punoni në politika të sigurisë

liridonshala 24:03
24:05

sepse mund t'ju bejë përtac,

liridonshala 24:05
24:09

ajo do t'ju mbaj juve duke ngrën sepse ju e dini që operacioni i zemrës do të jetë atje për t'ju shpetuar juve.

liridonshala 24:09
24:12

Unë nuk jam shumë i sigurt se kjo është e menqur duke dhën rëndësin e problemit,

liridonshala 24:12
24:16

mirpo tani është edhe biseda rreth gjeoingjinjerisë

liridonshala 24:16
24:20

se a duhet të jetë ajo si masë mbrojtëse në rast se gjërat ndodhin shpejtë,

liridonshala 24:20
24:23

apo ky inovacjonë shkon shumë më ngadal sesa që ne presim?

liridonshala 24:25
24:30

CA: Skeptiket klimaterik: Nëse ke një fjali apo dy për tua then atyre,

liridonshala 24:30
24:34

si mund ti bindësh ata se e kanë gabim?

liridonshala 24:35
24:39

BG: Mirë, fatkeqësishtë, skeptikët vin në forma të ndryshme.

liridonshala 24:39
24:43

Ata që japin argumente shkencore janë të pakët.

liridonshala 24:43
24:46

A janë duke then se ka një vlerësim të efektit negative

liridonshala 24:46
24:48

që kanë të bejnë me retë që i ndalin gjërat?

liridonshala 24:48
24:51

Janë shumë,shumë, pakë gjëra të cilat ata mund të thonë

liridonshala 24:51
24:54

ka një shancë në një miljonë të ketyre gjërave.

liridonshala 24:54
24:57

Problemi kryesorë që kemi këtu është sikurse HIVI.

liridonshala 24:57
25:01

Ju beni gabimin tani, ndërsa e paguani shumë më vonë.

liridonshala 25:01
25:05

Dhe kështu, kur keni të gjitha llojet e problemeve urgjente,

liridonshala 25:05
25:08

ideja e të marrit dhimbje tani për gjërat që do ti përjetojmë më vonë,

liridonshala 25:08
25:11

dhe disi një dhimbje e pasigurtë --

liridonshala 25:11
25:17

faktikisht, raporti i IPCC-së që nuk është rasti më i keqë,

liridonshala 25:17
25:19

dhe ka njerëz në botën e pasurë që i shiqojnë raportet e IPCC-së

liridonshala 25:19
25:23

dhe thonë, "Në rregullë a është ndonje problem i madhë."

liridonshala 25:23
25:27

Fakti është se disa pjes të saj janë ato që duhet të na dergojnë neve përpara në këtë.

liridonshala 25:27
25:30

Mirpo ëndrra ime këtu është, nëse ju mund ta beni ekonomike,

liridonshala 25:30
25:32

dhe ta takosh pikën e CO2-it,

liridonshala 25:32
25:34

atëher skeptikët thonë, "Në rregull,

liridonshala 25:34
25:36

Nuk brengosem se nuk dëperton kurfar CO2-i,

liridonshala 25:36
25:38

Do kisha dëshiruar të kishte pak CO2, jashtë

liridonshala 25:38
25:42

mirpo do ta pranojë sepse është më lirë sesa vinte më përpara."

liridonshala 25:42
25:46

(Duartrokitje)

liridonshala 25:46
25:50

CA: Dhe kështu, ajo do të ishte përgjigjëja ime për argumentin Born Lomborg,

liridonshala 25:50
25:54

thjeshtë nëse ju shpenzoni të gjithë këtë energji për ta zgjidhur problemin e CO2-IT,

liridonshala 25:54
25:56

do t'ju a heq të gjitha synimet tjera

liridonshala 25:56
25:59

duke provuar së hequri varfërin botrore dhe malarjen e kështu më radhë,

liridonshala 25:59
26:03

është gjë e marrëzishme të hargjosh burime të mdha parash në atë drejtim

liridonshala 26:03
26:05

ku ka gjëra më të mira për të berë.

liridonshala 26:05
26:08

BG: Mirë, Çësht e vërteta të shpenzosh në Resurse dhe Zhvillim --

liridonshala 26:08
26:12

le të themi SHBA duhet të shpenzojë 10 miljardë për një vit sesa është tani --

liridonshala 26:12
26:14

nuk është dramatike.

liridonshala 26:14
26:16

Duhet të heq qafesh gjërat tjera.

liridonshala 26:16
26:19

Gjërat që përfiton në para të mëdha, në këtë, njerëzit e arsyeshem mund të mospajtohen,

liridonshala 26:19
26:22

është kur ka diqka që është jo-ekonomike dhe ju jeni duke provuar ta përkrahni atë --

liridonshala 26:22
26:25

për mua është humbje e kotë.

liridonshala 26:25
26:28

Derisa jeni shumë afër ju jeni duke e sponzoruar diagramin e mësimit

liridonshala 26:28
26:30

dhe do t'ju behet shumë e lirë,

liridonshala 26:30
26:34

Unë besoj se ne duhet të provojmë më shumë gjëra të cilat kan një potencjal

liridonshala 26:34
26:36

të jenë shumë më pak të shtrenjëta.

liridonshala 26:36
26:41

Nëse shkëmbimi që bën është " Le ta bejmë energjin supër të shtrenjët,"

liridonshala 26:41
26:43

më pas të pasurit mund ta përballojnë atë.

liridonshala 26:43
26:46

Mendoj, shumica prej nesh mund të paguajn edhe pesë herë më shumë energji sesa që paguajmë tani.

liridonshala 26:46
26:48

dhe të mos ndryshojmë stilin e jetës sonë.

liridonshala 26:48
26:50

Fatkeqësia është për ata dy miljardë.

liridonshala 26:50
26:52

Dhe madje Lomborg ka ndryshuar atë.

liridonshala 26:52
26:57

Arësyje e tij tani është, " Përse zhvillimi nuk diskutohet?"

liridonshala 26:57
26:59

Ai është akom, për gjërat që ka berë më herët,

liridonshala 26:59
27:01

aI akoma ësthë skeptik per kampin,

liridonshala 27:01
27:04

mirpo ai e zbuloi se ëshë me të vërtet i vetmuar,

liridonshala 27:04
27:07

dhe kështu është duke berë R

liridonshala 27:07
27:12

ka diqka që nuk ecen

liridonshala 27:12
27:15

Pjesa e RD-së, është qmenduarisht sa pak e fondacuarë.

liridonshala 27:15
27:18

CA: Mirë Bill, Mendoj se po flas në emër të gjithë njerëzve këtu

liridonshala 27:18
27:21

për të thën që dëshirat e tua të behen realitet. Faliminderit shumë.

liridonshala 27:21
27:23

Bg: Faliminderit.

liridonshala 27:23
27:26

(Duartrokitje)