Watch videos with subtitles in your language, upload your videos, create your own subtitles! Click here to learn more on "how to Dotsub"

Annotated captions of Julian Assange: Why the world needs WikiLeaks in Polish

Last Modified By Time Content
michalina 00:00
00:02

Chris Anderson: Julian, witam.

michalina 00:02
00:04

Mówi się, że Twoje dziecko, WikiLeaks,

michalina 00:04
00:06

w ostatnich dwóch latach

michalina 00:06
00:09

udostępniło więcej tajnych dokumentów

michalina 00:09
00:11

niż cała reszta medów na świecie razem wziętych.

michalina 00:11
00:13

Czy możliwe, że to prawda?

michalina 00:13
00:15

Julian Assange: Właśnie, czy możliwe, że to prawda?

michalina 00:15
00:18

To martwi -- nie sądzisz? -- że wszytskie inne media na świecie

michalina 00:18
00:20

tak źle się spisują,

michalina 00:20
00:22

że mała grupka aktywistów

michalina 00:22
00:24

może udostępnić więcej

michalina 00:24
00:26

informacji tego typu

michalina 00:26
00:28

niż cała prasa światowa razem wzięta.

michalina 00:28
00:30

CA: Jak to działa?

michalina 00:30
00:33

Jak ludzie udostępniają dokumenty?

michalina 00:33
00:36

I jak chronicie ich prywatność?

wonszjemienso 00:36
00:38

JA: To są -- na tyle, na ile możemy to stwierdzić --

michalina 00:38
00:40

klasyczni donosiciele.

michalina 00:40
00:42

Udostępniamy im kilka sposobów

michalina 00:42
00:44

na dostarczenie informacji.

michalina 00:44
00:46

Używamy najnowszych metod szyfrowania

michalina 00:46
00:48

aby przemieszczać dane w internecie, ukrywać ślady,

michalina 00:48
00:50

wykorzystujemy jurysdykcje,

michalina 00:50
00:53

takie, jak Szwecja i Belgia,

michalina 00:53
00:56

aby zapewnić ochronę prawną.

michalina 00:57
00:59

Informacje dostajemy mailem,

michalina 00:59
01:02

zwykłą pocztą,

michalina 01:02
01:04

zaszyfrowane lub nie,

michalina 01:04
01:07

sprawdzamy je jak standardowa organizacja prasowa, formatujemy --

michalina 01:07
01:10

co czasem jest nie lada problemem,

michalina 01:10
01:12

mówimy tu o gigantycznych

michalina 01:12
01:14

bazach danych informacji --

michalina 01:14
01:16

publikujemy,

michalina 01:16
01:18

a później się bronimy

michalina 01:18
01:21

przeciw nieuniknionym atakom prawnym i politycznym.

michalina 01:21
01:23

CA: Więc zadajecie sobie trud sprawdzenia,

michalina 01:23
01:25

czy dokumenty są wiarygodne.

wonszjemienso 01:25
01:27

Ale w istocie

michalina 01:27
01:30

prawie nigdy nie znacie tożsamości informatora.

michalina 01:30
01:33

JA: Tak, dokładnie. Bardzo rzadko wiemy kto to.

michalina 01:34
01:37

I jeśli dowiadujemy się na którymś etapie,

michalina 01:37
01:40

unicestwiamy takie informacje najszybciej jak się da.

michalina 01:40
01:42

(Dzwoni telefon) Cholera.

michalina 01:42
01:46

(Śmiech)

michalina 01:46
01:48

CA: To chyba CIA pyta się o hasło potrzebne

michalina 01:48
01:50

do założenia konta w TED.

michalina 01:50
01:53

(Śmiech)

wonszjemienso 01:53
01:55

Właściwie, weźmy jakiś prawdziwy przykład.

michalina 01:55
01:57

To jest coś,

michalina 01:57
01:59

co ujawniliście parę lat temu.

michalina 01:59
02:01

Jeśli mogę prosić o ten dokument...

michalina 02:01
02:03

Ta historia wydarzyła się parę lat temu w Kenii.

michalina 02:03
02:06

Czy możesz powiedzieć nam, co ujawniłeś i co się stało?

michalina 02:06
02:08

JA: To jest tzw. Raport Krolla (Kroll Report).

michalina 02:08
02:11

Był to raport tajnych służb

michalina 02:11
02:13

zlecony przez kenijski rząd,

michalina 02:13
02:16

po jego wybraniu w 2004 roku.

michalina 02:16
02:18

Przed rokiem 2004, Kenią rządził

michalina 02:18
02:20

Daniel arap Moi,

michalina 02:20
02:22

przez około 18 lat.

michalina 02:22
02:25

Był kenijskim soft-dyktatorem.

wonszjemienso 02:25
02:27

I kiedy Kibaki doszedł do władzy --

michalina 02:27
02:29

poprzez koalicję sił,

michalina 02:29
02:31

które próbowały uprzątnąć korupcję w Kenii --

michalina 02:31
02:33

zlecono wykonanie tego raportu,

michalina 02:33
02:35

który wraz z jeszcze jednym, powiązanym raportem,

michalina 02:35
02:37

kosztował około 2 milionów funtów.

michalina 02:37
02:40

Kiedy rząd położył rękę na dokumencie,

michalina 02:40
02:42

użył go do wywarcia wpływu politycznego na Moi,

wonszjemienso 02:42
02:44

który był najbogatszym człowiekiem

wonszjemienso 02:44
02:47

-- który nadal jest najbogatszym człowiekiem -- w Kenii.

michalina 02:47
02:50

To Święty Graal kenijskiego dziennikarstwa.

michalina 02:50
02:53

Więc pojechałem tam w 2007 roku

michalina 02:53
02:55

i udało nam się zdobyć ten raport

michalina 02:55
02:57

zaraz przed wyborami --

michalina 02:57
03:00

-- wyborami powszechnymi z 28 grudnia.

michalina 03:02
03:05

Kiedy udostępniliśmy raport,

michalina 03:05
03:08

a stało się to trzy dni po wyborze nowego prezydenta, Kibaki,

michalina 03:08
03:10

który zdecydował zaprzyjaźnić się

michalina 03:10
03:12

z człowiekiem, którego miał oczyścić z zarzutów,

wonszjemienso 03:12
03:14

Danielem arap Moi.

michalina 03:14
03:17

To wtedy raport

michalina 03:17
03:19

stał się kłopotliwym ciężarem

michalina 03:19
03:22

dla prezydenta Kibaki.

michalina 03:23
03:26

CA: I -- w skrócie --

michalina 03:26
03:29

treść dokumentu przeciekła do Kenii,

michalina 03:29
03:32

nie poprzez oficjalne media, ale nieoficjalnie.

michalina 03:32
03:35

I twoim zdaniem, to zmieniło bieg wyborów.

michalina 03:35
03:38

JA: Tak. Sprawa dostała się na okładkę Guardiana,

michalina 03:38
03:41

a następnie została przedrukowana we wszytskich państwach

michalina 03:41
03:44

sąsiadujących z Kenią, w prasie tanzańskiej i południowoafrykańskiej.

michalina 03:44
03:46

Tak informacje dotarły z zewnątrz.

michalina 03:46
03:48

A to, po kilku dniach,

michalina 03:48
03:50

sprawiło, że kenijska prasa poczuła, że może bezpiecznie o tym mówić.

michalina 03:50
03:53

I tak, przez 20 dni kenijska telewizja emitowała wiadomości,

michalina 03:53
03:56

które, według raportu kenijskiego wywiadu,

michalina 03:56
03:58

zmieniły liczbę głosów o 10 procent,

michalina 03:58
04:00

co zaważyło o wyniku wyborów.

michalina 04:00
04:02

CA: Wow, czyli twój przeciek

wonszjemienso 04:02
04:04

naprawdę dokonał zmian na świecie?

michalina 04:04
04:06

JA: Tak.

michalina 04:06
04:10

(Oklaski)

michalina 04:10
04:12

CA: Tutaj -- Pokażemy

michalina 04:12
04:15

krótki fragment sfilmowanego

wonszjemienso 04:15
04:17

nalotu na Bagdad.

michalina 04:17
04:19

Cały film jest dłuższy.

michalina 04:19
04:21

Ale tutaj mamy krótki fragment.

michalina 04:21
04:24

To jest -- ostrzegam, że to jest drastyczny materiał.

michalina 04:24
04:27

Radio: ...po prostu k****, jak ich dostaniesz, strzelaj.

michalina 04:27
04:31

Widzę cel, z czetry samochody, wzdłuż...

michalina 04:31
04:34

Czysto. Dobra, strzelam.

michalina 04:34
04:37

Daj znać, kiedy ich będziesz miał. Strzelamy.

michalina 04:37
04:39

Oświetl ich.

wonszjemienso 04:39
04:41

No już, strzelaj!

michalina 04:41
04:44

(Strzały z karabinu maszynowego)

michalina 04:44
04:47

Strzelaj dalej. Strzelaj dalej.

michalina 04:47
04:50

(Strzały z karabinu maszynowego)

michalina 04:50
04:53

Strzelaj dalej.

michalina 04:53
04:55

Hotel...Bushmaster Dwa-Sześcć, Bushmaster Dwa-Sześć,

wonszjemienso 04:55
04:57

musimy się ruszyć, teraz!

michalina 04:57
05:00

Dobrze, nawiązaliśmy walkę z ośmioma osobnikami.

wonszjemienso 05:00
05:03

Tak, widzimy dwa ptaszki [helikoptery], ciągle strzelamy.

michalina 05:03
05:05

Roger. Mam ich.

michalina 05:05
05:07

Dwa-Sześć, tu Dwa-Sześć, manewrujemy.

michalina 05:07
05:09

Ups, przepraszam. Co się stało?

wonszjemienso 05:09
05:11

Cholera, Kyle. Dobra, hahaha, trafiłem ich.

michalina 05:14
05:17

CA: Jakie były konsekwencje?

michalina 05:17
05:20

JA: Dla ludzi, którzy pracowali nad tym projektem,

michalina 05:20
05:22

poważne.

michalina 05:22
05:24

Ostatecznie wysłaliśmy dwóch ludzi do Bagdadu,

michalina 05:24
05:26

żeby dalej badali ten temat.

michalina 05:26
05:29

To jest tylko pierwszy z trzech ataków,

michalina 05:29
05:31

które nastąpiły w tej scenie.

michalina 05:31
05:33

CA: A w ataku zginęło 11 osób,

michalina 05:33
05:35

włączając dwóch pracowników Reutersa?

michalina 05:35
05:37

JA: Tak. Dwóch pracowników Reutersa,

michalina 05:37
05:40

a dwoje małych dzieci odniosło obrażenia.

michalina 05:40
05:43

W sumie zabito około 18 do 26 ludzi.

michalina 05:43
05:45

CA: A publikacja tego materiału

michalina 05:45
05:47

wywołała powszechne oburzenie.

michalina 05:47
05:49

Co , twoim zdaniem, było tym kluczowym elementem,

michalina 05:49
05:52

który wywołał oburzenie?

michalina 05:52
05:54

JA: Nie wiem, chyba ludzie dostrzegają

michalina 05:54
05:57

olbrzymią różnicę sił.

michalina 05:57
05:59

Widać ludzi idących sobie spokojnie ulicą,

wonszjemienso 05:59
06:02

a w chwilę później, w rogu, helikopter,

michalina 06:02
06:04

strzelający do wszystkich

michalina 06:04
06:06

30-milimetrowymi pociskami --

michalina 06:06
06:09

szukający wymówki dla tego, co robi --

wonszjemienso 06:09
06:11

i zabija ludzi pomagających rannym.

wonszjemienso 06:11
06:14

I tych dwóch dziennikarzy przypadkowo wciągniętych w zamieszanie,

michalina 06:14
06:16

którzy na pewno nie byli rebeliantami, po prostu taką mają pracę.

michalina 06:18
06:21

CA: Ale w USA aresztowano

michalina 06:21
06:23

analityka wywiadu, Bradleya Manninga.

wonszjemienso 06:23
06:26

I rzekomo przyznał podczas rozmowy na chacie,

michalina 06:26
06:29

że przekazał ci to nagranie

wonszjemienso 06:29
06:31

razem z 280,000

michalina 06:31
06:33

tajnych dokumentów z ambasady USA.

michalina 06:33
06:36

On to zrobił?

michalina 06:36
06:38

JA: Odmówiliśmy przyjęcia tych dokumentów.

michalina 06:38
06:40

Jakieś pięc dni temu

michalina 06:40
06:42

został oskarżony

wonszjemienso 06:42
06:45

o posiadanie 150,000 dokumentów

michalina 06:45
06:47

i przekazanie 50 w niepowołane ręce.

michalina 06:47
06:50

Udostępniliśmy

wonszjemienso 06:50
06:52

na początku tego roku

michalina 06:52
06:55

dokument z ambasady USA w Rejkiawiku.

wonszjemienso 06:56
06:58

Ale to nie musi mieć związku.

michalina 06:58
07:00

Mam na myśli to, że byłem częstym gościem tej ambasady.

michalina 07:00
07:02

CA: Jeśli otrzymałeś te tysiące

michalina 07:02
07:05

dokumentów z ambasady USA...

wonszjemienso 07:05
07:07

JA: Już byśmy je opublikowali. (CA: Czyżby?)

michalina 07:07
07:10

JA: Tak. (CA: Dlaczego?)

michalina 07:10
07:12

JA: Ponieważ tego typu informacje

michalina 07:12
07:15

ujawniają prawdziwy stan,

michalina 07:15
07:17

powiedzmy,

michalina 07:17
07:19

tego, jakie są arabskie rządy,

wonszjemienso 07:19
07:22

prawdę o pogwałceniu praw człowieka w rządach.

michalina 07:22
07:24

Jeśli spojrzymy na odtajnione dokumenty,

michalina 07:24
07:26

to znajdziemy w nich materiały właśnie tego typu.

wonszjemienso 07:26
07:28

CA: Omówmy więc to dokładniej.

michalina 07:28
07:30

Jaka jest twoja ogólna filozofia?

michalina 07:30
07:32

Dlaczego zachęcanie do

michalina 07:32
07:35

ujawniania tajnych informacji jest dobre?

michalina 07:36
07:39

JA: Nasuwa się pytanie, które informacje są ważne dla świata,

michalina 07:39
07:41

jaki rodzaj informacji

wonszjemienso 07:41
07:43

może dokonać zmiany na lepsze.

michalina 07:43
07:45

A informacji jest mnóstwo.

michalina 07:45
07:47

Więc kiedy pojawiają się informacje,

michalina 07:47
07:50

które tak skrzętnie ukrywane są przez organizacje,

michalina 07:50
07:52

to świetny znak,

michalina 07:52
07:54

że kiedy inforamcja zostaje ujawniona,

michalina 07:54
07:56

wyjdzie to na dobre.

michalina 07:56
07:58

Ponieważ organizacje, które znają te informacje najlepiej,

michalina 07:58
08:00

które znają je od podszewki,

michalina 08:00
08:03

wkładają pracę w to, aby je ukryć.

michalina 08:03
08:05

Właśnie tego dowiedzieliśmy się z doświadczenia.

wonszjemienso 08:05
08:08

Właśnie taka jest historia dziennikarstwa.

michalina 08:08
08:11

CA: Ale czy wiąże się z tym ryzyko,

michalina 08:11
08:14

dla pojedynczych osób

michalina 08:14
08:16

lub ogółu społeczeństwa,

michalina 08:16
08:18

że taki przeciek

michalina 08:18
08:20

spowoduje niechciane konsekwencje?

michalina 08:20
08:22

JA: Dotychczas nic takiego nie miało miejsca wskutek naszych publikacji.

michalina 08:22
08:24

Prowadzimy politykę uodparniania na szkody.

michalina 08:24
08:26

Mamy sposób na obchodzenie się z informacjami,

michalina 08:26
08:28

które mają jakieś osobiste --

wonszjemienso 08:28
08:30

informacje wskazujące na konkretną osobę.

michalina 08:31
08:34

Ale są też tajemnice uzasadnione --

michalina 08:34
08:37

na przykład historia przebytych chorób;

michalina 08:37
08:39

to jest tajemnica uzasadniona.

wonszjemienso 08:39
08:41

Ale zgłaszają się aktywni donosiciele, którzy

michalina 08:41
08:44

są naprawdę w pewnym sensie pozytywnie zmotywowani.

michalina 08:44
08:46

CA: A więc są pozytywnie zmotywowani.

michalina 08:46
08:48

A co byś powiedział, na przykład,

wonszjemienso 08:48
08:51

wiesz, czyjemuś rodzicowi --

wonszjemienso 08:51
08:54

którego syn służy w armii USA

wonszjemienso 08:54
08:56

i [rodzic] mówi: "Wiesz co,

michalina 08:56
08:58

wyciągnąłeś to, co ktoś i tak chciał wyciągnąć.

michalina 08:58
09:00

Materiał pokazuje amerykańskiego żołnierza

wonszjemienso 09:00
09:02

śmiejącego się z konania ludzi.

wonszjemienso 09:02
09:04

To sprawia -- już sprawiło,

michalina 09:04
09:06

że miliony ludzi na całym świecie myślą,

michalina 09:06
09:08

że amerykańscy żołnierze są nieludzcy.

wonszjemienso 09:08
09:10

Ale to nie prawda. Mój syn taki nie jest. Jak śmiesz?"

michalina 09:10
09:12

Co byś na to odpowiedział?

michalina 09:12
09:14

JA: Tak, dużo tego dostajemy.

michalina 09:14
09:16

Ale pamiętaj, że ludzie w Bagdadzie,

michalina 09:16
09:19

ludzie w Iraku, ludzie w Afganistanie --

michalina 09:19
09:21

nie muszą oglądać tego filmu;

michalina 09:21
09:23

oglądają takie sceny codziennie.

michalina 09:23
09:26

A więc nie zmieni to ich opinii. Nie zmieni ich postrzegania.

michalina 09:26
09:28

To są rzeczy, które widzą codziennie.

michalina 09:28
09:31

Zmienią się postrzeganie i opinia ludzi,

michalina 09:31
09:33

którzy płacą za to wszystko.

wonszjemienso 09:33
09:36

I o to nam chodzi.

michalina 09:36
09:39

CA: Znalazłeś sposób na rzucenie światła,

michalina 09:39
09:42

na to, co widzisz,

michalina 09:42
09:45

na te ciemne sekrety przedsiębiorstw i rządu.

michalina 09:46
09:48

Światło jest dobre.

michalina 09:48
09:50

Ale czy nie dostrzegasz ironii w tym, że

michalina 09:50
09:52

aby rzucić to światło,

michalina 09:52
09:54

musisz sam

michalina 09:54
09:57

utrzymywać swoje żródła w sekrecie?

michalina 09:57
10:00

JA: Nie całkiem. Nie spotkaliśmy się

michalina 10:00
10:03

jeszcze z bunotwnikami w WikiLeaks.

michalina 10:04
10:07

Nie mamy żródeł, które są buntownikami wobec innych źródeł.

michalina 10:08
10:11

Gdyby się pojawili, znaleźlibyśmy się w niełatwej sytuacji.

wonszjemienso 10:11
10:14

Z założenia działamy w taki sposób,

michalina 10:14
10:16

że ludzie czują się

michalina 10:16
10:18

moralnie zobligowani

wonszjemienso 10:18
10:21

do kontynuowania naszej misji, a nie by jej szkodzić.

michalina 10:22
10:25

CA: Właściwie, to jestem zainteresowany, na podstawie tego, co usłyszeliśmy dotychczas --

michalina 10:25
10:28

Ciekawi mnie, jaka jest opinia słuchaczy wykładów TED.

michalina 10:30
10:32

Może mają parę poglądów na temat

michalina 10:32
10:34

WikiLeaks i Juliana.

michalina 10:34
10:37

Wiesz, bohater -- bohater ludzi --

michalina 10:37
10:40

wnosi to ważne światło.

michalina 10:40
10:42

Niebezpieczny intrygant.

michalina 10:43
10:46

Kto jest za bohaterem?

michalina 10:47
10:50

Kto jest za intrygantem?

michalina 10:51
10:53

JA: Przestańcie, musi ktoś być.

michalina 10:54
10:56

CA: To łagodny tłum, Julianie, łagodny tłum.

wonszjemienso 10:56
10:58

Musimy się bardziej postarać. Jeszcze jeden przykład.

michalina 10:58
11:01

Tutaj mamy coś, czego jeszcze nie opublikowałeś,

wonszjemienso 11:01
11:04

ale myślę, że dla to zrobisz. Dla TED.

michalina 11:04
11:06

Ta historia, która właśnie się wydarzyła, jest bardzo intrygująca, prawda?

michalina 11:06
11:08

Co to jest?

michalina 11:08
11:10

JA: To próbka tego, co robimy

michalina 11:10
11:12

właściwie każdego dnia.

michalina 11:12
11:15

Pod koniec zeszłego roku -- w listopadzie --

michalina 11:15
11:17

nastąpiła seria wybuchów szybów

michalina 11:17
11:19

w Albanii,

michalina 11:19
11:22

takich jak wybuch na platformie w Zatoce Meksykańskiej,

michalina 11:22
11:24

ale nie tak dużych.

michalina 11:24
11:27

Dostaliśmy raport --

michalina 11:27
11:30

coś w rodzaju analizy inżynierskiej tego, co się stało --

michalina 11:30
11:33

w którym było napisane, że strażnicy

michalina 11:33
11:36

z rywalizujących, konkurencyjnych spółek naftowych

michalina 11:36
11:39

zaparkowali tam ciężarówki i wysadzili je w powietrze.

wonszjemienso 11:40
11:43

Uczestniczyła w tym też część albańskiego rządu itd.

michalina 11:44
11:45

A raport inżynierski

michalina 11:45
11:47

nie był w ogóle opisany,

michalina 11:47
11:49

Tak więc, był to dla nas niezmiernie trudny dokument.

michalina 11:49
11:51

Nie mogliśmy go zweryfikować, bo nie wiedzieliśmy,

michalina 11:51
11:53

kto go napisał i kto wiedział, o czym był.

michalina 11:53
11:55

Byliśmy sceptycznie nastawieni, bo podejrzewaliśmy, że może

michalina 11:55
11:57

to inna spółka naftowa bawi się w wyciąganie brudów konkurencji.

michalina 11:57
11:59

Na tej podstawie, opublikowaliśmy raport z zastrzeżeniem,

michalina 11:59
12:01

że "jesteśmy sceptycznie nastawieni do tego dokumentu.

wonszjemienso 12:01
12:03

Nie wiemy, ale co możemy zrobić?

michalina 12:03
12:05

Materiał wygląda dobrze, wydaje się w porządku,

michalina 12:05
12:07

ale po prostu nie możemy go zweryfikować."

michalina 12:07
12:10

I dostaliśmy list

michalina 12:10
12:13

dosłownie w tym tygodniu,

michalina 12:13
12:16

od firmy, która go napisała,

michalina 12:16
12:19

z zapytaniem, kto dostarczył nam tych informacji --

michalina 12:19
12:22

(Śmiech)

michalina 12:23
12:26

po prostu powiedzieli "Cześć, chcemy znaleźć źródło."

michalina 12:26
12:28

A my na to: "Ale powiedzcie nam więcej.

michalina 12:28
12:31

O jakim dokumencie, dokładnie, mówicie?

michalina 12:31
12:34

Czy możecie wykazać, że mieliście prawną władzę nad tym dokumentem?

michalina 12:34
12:36

Czy jest naprawdę wasz?"

wonszjemienso 12:36
12:39

Wysłali nam zrzut ekranu

michalina 12:39
12:41

z autorem

wonszjemienso 12:41
12:44

w identyfikatorze Microsoft Word.

michalina 12:46
12:48

Tak.

michalina 12:48
12:53

(Oklaski)

michalina 12:53
12:55

Ale to zdarza się dość często.

wonszjemienso 12:55
12:57

Jedną z takich naszych metod

michalina 12:57
13:00

identyfikacji -- weryfikacji, czym jest materiał,

michalina 13:00
13:02

jest skłanianie takich ludzi do pisania listów.

wonszjemienso 13:02
13:05

CA: Tak. Dostaliście infomacje

michalina 13:05
13:07

z wewnątrz BP?

wonszjemienso 13:07
13:10

JA: Tak, mamy ich dużo, ale w tym momencie

michalina 13:10
13:13

wkładamy dużo wysiłku w zbiórkę pieniędzy i sprawy techniczne.

michalina 13:13
13:15

Dlatego liczba publikacji

michalina 13:15
13:17

z ostatnich paru miesięcy

michalina 13:17
13:19

została w pewnym sensie zminimalizowana,

michalina 13:19
13:22

w tym czasie dostosowujemy nasze systemy

michalina 13:22
13:25

do fenomenalnego zainteresowania publiczności.

michalina 13:25
13:27

To jest problem.

wonszjemienso 13:27
13:30

Tak jak każda rozwijająca się organizacja,

michalina 13:30
13:32

jesteśmy nieco oszołomieni tym,

michalina 13:32
13:34

jak szybko się rozwijamy.

michalina 13:34
13:36

Oznacza to również, że dostajemy gigantyczne ilości

michalina 13:36
13:38

ujawnionych przez donosicieli,

michalina 13:38
13:40

bardzo ważnych informacji,

michalina 13:40
13:42

ale nie mamy wsytarczającej ilości ludzi,

michalina 13:42
13:44

żeby je przetwarzać i weryfikować.

michalina 13:44
13:46

CA: To jest główne utrudnienie,

michalina 13:46
13:48

dla dziennikarzy-wolonariuszy

michalina 13:48
13:51

i/lub finansowania pensji dziennikarskich?

michalina 13:51
13:53

JA: Tak. I zaufanych ludzi.

michalina 13:53
13:55

Jesteśmy organizacją,

michalina 13:55
13:57

którą trudno bardzo szybko rozwijać,

michalina 13:57
13:59

ze względu na materiał jakim operujemy.

michalina 13:59
14:02

Musimy więc się zrestrukturyzować,

michalina 14:02
14:04

żeby pozyskać ludzi,

michalina 14:04
14:07

którzy zajmą się sprawami bezpieczeństwa narodowego najwyższej rangi,

michalina 14:07
14:09

a później materiałem niższej rangi.

michalina 14:09
14:12

CA: Czy możesz nam powiedzieć coś o sobie,

michalina 14:12
14:14

jak doszedłeś do tego wszystkiego.

michalina 14:14
14:16

Chyba czytałem gdzieś, że jako dziecko,

michalina 14:16
14:19

chodziłeś do 37 różnych szkół.

michalina 14:19
14:21

Czy to prawda?

michalina 14:21
14:24

JA: Moi rodzice pracowali w przemyśle filmowym,

michalina 14:24
14:26

a później uciekali przed sektą,

michalina 14:26
14:28

tak więc kombinacja między tymi dwoma...

michalina 14:28
14:32

(Śmiech)

michalina 14:32
14:34

CA: Psycholog mógłby powiedzieć,

michalina 14:34
14:37

że to recepta na wychowanie paranoika.

michalina 14:37
14:39

JA: Przemysł filmowy?

michalina 14:39
14:42

(Śmiech)

michalina 14:42
14:45

(Oklaski)

michalina 14:45
14:47

CA: I byłeś też --

michalina 14:47
14:49

kiedy byłeś młodszy, zostałeś hakerem

michalina 14:49
14:52

i całkiem wcześnie wpadłeś w konflikt z prawem.

wonszjemienso 14:52
14:55

JA: Właściwie, byłem dziennikarzem.

michalina 14:55
14:57

Wiesz, byłem bardzo młodym, początkującym dziennikarzem-aktywistą.

michalina 14:57
14:59

Pisałem magazyn,

michalina 14:59
15:02

za który byłem ścigany, kiedy byłem jeszcze nastolatkiem.

michalina 15:02
15:04

Tak więc, trzeba uważać z hakerstwem.

michalina 15:04
15:06

Jest coś -- jest metoda,

michalina 15:06
15:08

która może być stosowana do wielu rzeczy.

michalina 15:08
15:10

Niestety, na ten moment,

michalina 15:10
15:12

metodę tą stosuje rosyjska mafia,

michalina 15:12
15:14

w celu okradania kont waszych babć.

michalina 15:14
15:17

Także to sformułowanie nie jest --

michalina 15:17
15:19

nie jest już tak dobre jak kiedyś.

wonszjemienso 15:19
15:21

CA: Tak, nie jestem pewien,

wonszjemienso 15:21
15:24

czy okradasz czyjąś babcię.

michalina 15:24
15:26

Ale co

michalina 15:26
15:28

z twoimi podstawowymi wartościami?

michalina 15:28
15:31

Możesz w miarę nakreślić jakie są,

michalina 15:31
15:33

być może opisać jakieś zdarzenie,

michalina 15:33
15:36

które pomogło je ukształtować?

michalina 15:38
15:40

JA: Nie jestem pewny co do wydarzenia.

michalina 15:40
15:43

Ale podstawowe wartości to:

michalina 15:43
15:46

uzdolnieni, wielkoduszni ludzie

wonszjemienso 15:46
15:48

nie powodują ofiar;

michalina 15:48
15:50

oni się nimi opiekują.

michalina 15:50
15:52

Tego dowiedziałem się od ojca

michalina 15:52
15:55

i innych uzdolnionych, wielkodusznych ludzi,

michalina 15:55
15:58

którzy pojawiali się w moim życiu.

michalina 15:58
16:00

CA: Uzdolnieni, wielkoduszni ludzie nie powodują ofiar;

michalina 16:00
16:02

oni się nimi opiekują?

wonszjemienso 16:02
16:04

JA: Tak. I wiesz,

michalina 16:04
16:08

jestem wojownikiem,

michalina 16:08
16:10

więc nie znam się tak dobrze na opiekowaniu się.

michalina 16:10
16:13

Ale w pewien sposób --

michalina 16:13
16:16

Istnieje inny sposób opiekowania się ofiarami,

michalina 16:16
16:19

którym jest zamykanie w więzieniach

michalina 16:19
16:21

sprawców przestępstw.

michalina 16:21
16:23

I to jest coś,

michalina 16:23
16:25

co ujawnia się w moim charakterze

michalina 16:25
16:27

od dawna.

wonszjemienso 16:27
16:30

CA: Powiedz nam, bardzo szybko w ostatniej minucie, historię:

michalina 16:30
16:33

co stało się w Islandii?

michalina 16:33
16:36

Ogólnie, opublikowaliście tam coś,

michalina 16:36
16:39

wpadliście w konflikt z bankiem,

michalina 16:39
16:41

a później serwis z wiadomościami

michalina 16:41
16:44

dostał zakaz publikowania wydarzenia.

michalina 16:44
16:46

Zamiast tego, opublikowali Twoją wersję.

michalina 16:46
16:49

To sprawiło, że stałeś się rozpoznawalny w Islandii. Co wydarzyło się później?

michalina 16:49
16:51

JA: Tak, to jest świetny temat.

michalina 16:51
16:53

Islandia przechodziła kryzys finansowy,

michalina 16:53
16:55

który dotknął to państwo bardziej, niż jakiekolwiek inne na świecie.

michalina 16:55
16:57

Sektor bankowy Islandii wynosił dziesięciokrotność

michalina 16:57
16:59

PKB całej reszty gospodarki.

michalina 16:59
17:02

W każdym razie, opublikowaliśmy ten raport

michalina 17:02
17:05

w czerwcu zeszłego roku.

wonszjemienso 17:05
17:07

Ale pięć minut przed planowanym podaniem informacji o raporcie

michalina 17:07
17:09

na publicznym kanale telewizyjnym, do prowadzącego dotarł zakaz.

michalina 17:09
17:11

Tak, jak w filmie, zakaz wylądował na biurku w wiadomościach,

michalina 17:11
17:13

a prezenter wygądał, jakby chciał powiedzieć:

michalina 17:13
17:15

"To jeszcze nigdy się nie zdarzyło. Co mam robić?"

michalina 17:15
17:17

Po prostu, zamiast materiału, w całym czasie jego trwania,

michalina 17:17
17:20

pokazujemy stronę internetową, aby wypełnić czas.

michalina 17:20
17:22

I staliśmy się bardzo sławni w Islandii,

michalina 17:22
17:25

pojechaliśmy tam i rozmawialiśmy o tej sprawie.

michalina 17:25
17:27

A w społeczności pojawiło się uczucie,

michalina 17:27
17:29

że takie wydarzenia nie powinny już nigdy mieć miejsca.

michalina 17:29
17:31

W konsekwencji,

michalina 17:31
17:33

współpracując z kilkoma islandzkimi politykami

michalina 17:33
17:35

i ekspertami w sprawach prawa międzynarodowego,

michalina 17:35
17:37

zebraliśmy coś w rodzaju nowego zestwu

michalina 17:37
17:40

praw dla Islandii, który

michalina 17:40
17:43

miała się stać niebiańską przystanią

michalina 17:43
17:46

dla wolnej prasy,

michalina 17:46
17:49

z najlepszą ochroną dziennikarzy na świecie,

michalina 17:49
17:51

z nową Nagrodą Nobla

michalina 17:51
17:53

za wolność słowa.

michalina 17:53
17:55

Islandia to kraj nordycki,

michalina 17:55
17:58

więc, tak, jak w Norwegii, można ingerować w system.

wonszjemienso 17:58
18:00

I miesiąc temu,

michalina 18:00
18:03

nasz projekt został przyjęty jednomyślnie w islandzkim parlamencie.

michalina 18:03
18:05

CA: Niesamowite.

michalina 18:05
18:11

(Oklaski)

michalina 18:11
18:13

Ostatnie pytanie.

michalina 18:13
18:15

Kiedy myślisz o przyszłości,

michalina 18:15
18:17

wydaje Ci się, że będzie to raczej coś w stylu

michalina 18:17
18:19

uczestnictwa w Big Brotherze, coraz więcej kontroli,

michalina 18:19
18:21

więcej sekretów,

michalina 18:21
18:23

czy może będziemy biernymi widzami

michalina 18:23
18:25

Big Brothera,

michalina 18:25
18:28

a może to wszytsko rozegra się na dwa sposoby?

wonszjemienso 18:28
18:30

JA: Nie jestem pewien, w którą stronę się to potoczy.

michalina 18:30
18:32

Wywiera się ogromny nacisk na to,

michalina 18:32
18:35

żeby zharmonizować prawo o wolności słowa

michalina 18:35
18:38

z polityką przejrzystości na całym świecie --

michalina 18:38
18:40

w Unii Europejskiej,

michalina 18:40
18:42

między Chinami i Stanami Zjednoczonymi.

michalina 18:42
18:45

Jak potoczą się losy? Ciężko przewidzieć.

michalina 18:45
18:47

Dlatego to bardzo interesujący okres czasu.

michalina 18:47
18:49

Z niewielkim wysiłkiem,

michalina 18:49
18:52

możemy zmieniać bieg rzeczy w jedną lub drugą stronę.

michalina 18:52
18:55

CA: Wygląda na to, że reprezentuję opinię publiczności,

wonszjemienso 18:55
18:57

mówiąc: "Bądź ostrożny"

michalina 18:57
18:59

i życzymy ci dużo siły.

michalina 18:59
19:01

JA: Dziękuję, Chris. (CA: Dziękuję.)

michalina 19:01
19:11

(Oklaski)