Post a New Video
My Videos
My Favorites
My Groups
My Collections
My Account
Help
Sign Out
Don't want to see Ads? Register for your free dotSUB account here!
Hey! You must have JavaScript turned off or an old version of Adobe's Flash.
Get the latest version Flash.
The Trap: 1.Fuck you buddy
Duration:
59 minutes and 32 seconds
Country:
United Kingdom
Language:
English
Genre:
Documentary
Producer:
BBC
Director:
Adam Curtis
Views:
914
(62
embedded)
Posted by:
avelas on Dec 27, 2008
BBC The Trap: What happened to our dream of freedom 1.Fuck you buddy by Adam Curtis
Report this video as offensive
Translate and Transcribe
-
Sign In/Register for dotSUB to translate this video.
Share
- Embed Video
- Embed normal player
- Embed a smaller player
- Advanced Embedding Options
-
Embedding OptionsSize:Language:Embed Code
- Embed transcript
- Embed transcript in:
-
Invite a user to dotSUB
Your invitation to join dotSUB was successfulThere was an error inviting that user to dotSUB
Video Transcription
Show in new window
- ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΣΕ ΠΡΟΔΙΔΟΥΝ
- ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΕΙΣ ΜΟΝΟ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ
- Ο ύψιστος πολιτικός στόχος στην καρδιά της εποχής μας είναι η ιδέα της προσωπικής ελευθερίας.
- Πιστεύω ότι η ελευθερία είναι το μέλλον όλης της ανθρωπότητας.
- Στη Βρετανία η κυβέρνησή μας έχει ξεκινήσει μια επανάσταση
- που θα ελευθερώσει τον άνθρωπο από τον έλεγχο παλιών ελίτ και γραφειοκρατιών.
- Ένας νέος κόσμος όπου είμαστε ελεύθεροι να διαλέξουμε τη ζωή μας
- και όχι να παγιδευόμαστε από τάξη ή εισόδημα σε προγεγραμμένους ρόλους.
- Να ελευθερώσουμε τη Βρετανία από όλες τις παλιές ταξικές διακρίσεις,
- παλιές δομές, παλιές προκαταλήψεις...
- Να ελευθερώσουμε το άτομο...
- Και στο εξωτερικό, στο Ιράκ και το Αφγανιστάν,
- η Βρετανία και η Αμερική έχουν βαλθεί στο να
- ελευθερώσουν τους ανθρώπους από την τυραννία.
- Για τους ηγέτες αυτού του κινήματος αυτό είναι το πρώτο βήμα
- για μια παγκόσμια επανάσταση για δημοκρατία.
- Αν γυρίσει κανείς πίσω και δει σε τι κατέληξε
- είναι ένα πολύ παράξενο είδος ελευθερίας.
- Η απόπειρα να απελευθερώσουν τους ανθρώπους από τη γραφειοκρατία
- έφερε την άνοδο ενός νέου, όλο και πιο ελεγχόμενου συστήματος διαχείρισης,
- καθοδηγούμενου από στόχους και αριθμούς.
- Ενώ οι κυβερνήσεις υπόσχονταν να δώσουν ελευθερία επιλογής σε όλους τους τομείς
- κατάφεραν μια αύξηση των ανισοτήτων και μια δραματική κατάρρευση στην κοινωνική κινητότητα.
- Η συνέπεια ήταν η επιστροφή της δύναμης των τάξεων και του πλεονεκτήματος.
- Και στο εξωτερικό, η προσπάθεια για δημοκρατία οδήγησε όχι μόνο σε
- αιματηρό χάος αλλά στην απόρριψη της Αμερικανο-ηγούμενης εκστρατείας για ελευθερία.
- Είμαστε εδώ για τη γ*****νη ελευθερία σας!
- Και συσπείρωσε έναν αντι-δημοκρατικό εξουσιαστικό ισλαμισμό.
- Αυτό με τη σειρά του ενέπνευσε τρομοκρατικές επιθέσεις στην ίδια τη Βρετανία.
- Σαν απάντηση, η κυβέρνηση ανέστειλε παλαιούς νόμους
- σχεδιασμένους να προστατεύουν την ελευθερία μας.
- Αυτή είναι μια σειρά ταινιών για το πώς αυτός ο παράξενος
- και παράδοξος κόσμος δημιουργήθηκε.
- Ξεκινά στις σκοτεινές τρομακτικές μέρες του Ψυχρού Πολέμου.
- Και θα δείξει το πώς αυτό που έχουμε σήμερα είναι μια πολύ στενή
- και παράξενη αντίληψη της ελευθερίας που γεννήθηκε από
- την παράνοια εκείνης της εποχής.
- Βασίζεται σε μια εικόνα των ανθρώπων σαν εγωιστικά, απομονωμένα
- και καχύποπτα όντα που συνεχώς κατασκοπεύουν και συνθέτουν στρατηγικές
- εναντίον των άλλων.
- Θα δείξουμε πώς πολιτικοί και επιστήμονες πίστεψαν ότι αυτή
- η ιδέα για την ανθρώπινη φύση μπορεί να γίνει η βάση
- για ένα καινούριο είδος ελεύθερης κοινωνίας.
- Αλλά αυτό που κανείς από αυτούς δεν κατάλαβε είναι ότι
- σ' αυτό το σκοτεινό και δύσπιστο όραμα κρύβονταν
- οι σπόροι ενός νέου επαναστατικού συστήματος κοινωνικού ελέγχου.
- Θα χρησιμοποιούσε το λεξιλόγιο της ελευθερίας
- αλλά στην ουσία θα παγίδευε εμάς και τους ηγέτες μας
- σε έναν στενό και άδειο κόσμο.
- Η ΠΑΓΙΔΑ
- ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ ΣΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΜΑΣ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
- ♫...ελευθερία...ελευθερία...♫
- Μέρος 1ο: Άντε γ***σου φιλαράκι
- Στο τέλος του 2ου Παγκοσμίου η Αμερική και οι αμερικανικές ταινίες
- πανηγύριζαν όχι μόνο τη νίκη αλλά αυτό που πολλοί πίστευαν
- ότι θα είναι η αρχή μιας νέας εποχής.
- Τότε ελευθερία δε σήμαινε μόνο απελευθέρωση από τους Ναζί, αλλά και από το
- οικονομικό χάος και αβεβαιότητα που είχε δημιουργήσει η ύφεση τη δεκαετία του '30.
- Οι κυβερνήσεις τώρα πίστευαν ότι ο ρόλος τους ήταν
- να διαχειρίζονται και να ελέγχουν την οικονομία.
- Και να προστατεύουν την κοινωνία από την επικίνδυνη ιδιοτέλεια στην καρδιά του καπιταλισμού.
- Δεν προσκυνούσαμε πλέον το βωμό του ασύδοτου καπιταλισμού, όχι.
- Είχαμε περάσει από την ύφεση της δεκαετίας του '30, από τον 2ο παγκόσμιο,
- τώρα μιλούσαμε για το ρόλο της κυβέρνησης σαν εξισορροπητικό παράγοντα
- στην οικονομία. Το άτομο ήταν σημαντικό, αλλά η κυβέρνηση θα φρόντισε
- να μην υποπέσουμε σε άλλη οικονομική ύφεση.
- Στα επόμενα χρόνια οι γραφειοκρατίες στην καρδιά της πολιτείας διογκώθηκαν.
- Η δουλειά τους ήταν να ρυθμίζουν τον καπιταλισμό για το καλό όλων.
- Σε μία εποχή αισιοδοξίας, λίγοι ήταν αυτοί
- που αμφισβητούσαν το νέο όραμα.
- Αλλά ένας εξέχων άνθρωπος ήταν πεπεισμένος ότι θα οδηγούσε στην καταστροφή.
- Ήταν ένας Αυστριακός αριστοκράτης, ο Φρίντριχ φον Χάυεκ,
- που είχε ξεφύγει από τους Ναζί και τώρα δίδασκε στο πανεπιστήμιο του Σικάγο.
- Ο Χάυεκ ήταν πεπεισμένος ότι η χρήση της πολιτικής για να σχεδιάσεις την κοινωνία
- είναι πολύ πιο επικίνδυνη από οποιοδήποτε πρόβλημα που παράγει ο καπιταλισμός.
- Γιατί αναπόφευκτα οδηγεί στην τυραννία και στο τέλος της ελευθερίας.
- Το τρομακτικό παράδειγμα που έθετε ήταν η Σοβιετική Ένωση.
- Στην αναζήτηση μιας ουτοπίας οι Σοβιετικοί ηγέτες προσπάθησαν
- να σχεδιάσουν και να ελέγξουν τα πάντα.
- Αλλά αυτό τους οδήγησε στην τυραννία και τη δικτατορία.
- Το ίδιο θα συνέβαινε τώρα αναπόφευκτα και στη Δύση, έλεγε.
- Ήταν, όπως έλεγε, "ο δρόμος για τη σκλαβιά".
- Ο μόνος τρόπος να αποφευχθεί η καταστροφή ήταν
- να γυρίσουμε στο χρόνο σε μία χρυσή εποχή ελεύθερης αγοράς,
- όπου οι άνθρωποι ακολουθούσαν το προσωπικό τους συμφέρον,
- η κυβέρνηση έπαιζε μικρό ή κανέναν ρόλο.
- Μέσα από αυτό θα προέκυπτε αυτό που ο Χάυεκ ονόμαζε
- αυτο-καθοδηγούμενο αυτόματο σύστημα,
- μια αυθόρμητη τάξη δημιουργούμενη από εκατομμύρια ανθρώπους
- που κυνηγούν το δικό τους προσωπικό όφελος.
- Θα ωφελήσουμε μέγιστα τους συνανθρώπους μας
- αν ωθούμαστε μόνο από την πάλη για κέρδος.
- Γι' αυτό το σκοπό πρέπει να επιστρέψουμε σε ένα αυτόματο σύστημα που μας ρυθμίζει
- αυτο-καθοδηγούμενο αυτόματο σύστημα που από μόνο του μπορεί
- να ανακτήσει την ελευθερία και την ευημερία, αυτή είναι η βασική μου σύλληψη.
- Δεν είναι μια φιλοσοφία βασισμένη ουσιαστικά στον εγωισμό;
- Ο αλτρουισμός πού υπεισέρχεται;
- Δεν υπεισέρχεται...
- Οι ιδέες του Χάυεκ απερρίφθησαν από πολιτικούς και οικονομολόγους
- Η ιδέα ότι μπορούσες να δημιουργήσεις κοινωνική τάξη
- σε ένα σύγχρονο περίπλοκο κόσμο απλά εξαπολύοντας
- το προσωπικό συμφέρον φαινόταν ως αποτυχημένη και ξεπερασμένη ιδέα.
- Αλλά απόδειξη ότι μπορεί να έχει δίκιο
- επρόκειτο να προκύψει από την πιο απρόσμενη πηγή.
- Από επιστήμονες μαχόμενους με τις νέες
- τρομακτικές αβεβαιότητες του Ψυχρού Πολέμου.
- Αυτή είναι η καρδιά ενός γιγάντιου θωρακισμένου οχυρού 30 μίλια βόρεια της Ν.Υόρκης.
- Χτισμένο στα τέλη της δεκαετίας του '50 στέγαζε το μεγαλύτερο
- υπολογιστή στον κόσμο συνδεδεμένο με ένα σύστημα ραντάρ
- σε όλο τον κόσμο, που μόνιμα παρακολουθούσε τη Σοβιετική Ένωση.
- Κάθε δευτερόλεπτο χιλιάδες πληροφορίες έφταναν σε αυτό το δωμάτιο
- για να αναλυθούν για σημάδια κινδύνου.
- Οι πυρηνικοί στατηγιστές που σχεδίασαν αυτό το σύστημα
- ήξεραν ότι είχαν να κάνουν με ένα εντελώς νέο είδος σύρραξης.
- Καμία πλευρά δεν μπορούσε να το αφήσει να ξεφύγει από τον έλεγχο λόγω των τρομακτικών συνεπειών.
- Γι' αυτό ήθελαν να βρουν έναν τρόπο να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες
- για να μπορούν να προβλέπουν τι πρόκειται να κάνουν οι Σοβιετικοί.
- Για να το κάνουν αυτό στράφηκαν σε μία νέα ιδέα που λεγόταν Θεωρία Παιγνίων.
- Η Θεωρία Παιγνίων είχε αναπτυχθεί σαν ένας τρόπος να αναλύονται με μαθηματικό τρόπο παιχνίδια πόκερ.
- Έβλεπε το παιχνίδι σαν σύστημα όπου ο κάθε παίκτης
- προσπαθεί να καταλάβει τι νομίζει ο άλλος ότι θα κάνει.
- Από αυτό η Θεωρία Παιγνίων έδειχνε λογικά
- ποιές είναι οι βέλτιστες κινήσεις για κάθε παίκτη.
- Ήταν ένα είδος πολέμου που δεν είχε ξανασυμβεί και όπως ξέρουμε
- θα ήταν τόσο καταστροφικός που είναι αδύνατο να σκεφτείς όλες του τις συνέπειες.
- Ήθελαν να πιστεύουν ότι υπήρχε λογικός τρόπος να προσεγγίσεις έναν τόσο "εικονικό" πόλεμο
- και φαινόταν να τους τον προσφέρει η Θεωρία Παιγνίων,
- ότι μπορούσες να "ενσωματώσεις" τον εχθρό στο δικό σου τρόπο σκέψης.
- Ότι θα μπορούσες μαθηματικά να καταλάβεις τι θα κάνει ο εχθρός σου
- στο σημείο εκείνο που εσύ και ο εχθρός σου θα παίξετε ακριβώς την ίδια στρατηγική.
- Το κέντρο για την ανάπτυξη πυρηνικής στρατηγικής ήταν μια στρατιωτική ερευνητική οργάνωση, η RAND.
- Οι επιστήμονες στη RAND χρησιμοποιούσαν τη Θεωρία Παιγνίων για τη δημιουργία μαθηματικών μοντέλων
- για να προβλέπουν πώς θα συμπεριφέρονταν οι Σοβιετικοί με βάση αυτά που έβλεπαν τους Αμερικάνους να κάνουν.
- Από αυτό προήλθε η θεμελιώδης δομή της πυρηνικής εποχής.
- Εκατοντάδες πύραυλοι προστατευόμενοι σε υπόγεια φυλάκια
- σμήνη βομβαρδιστικών στον αέρα 24 ώρες τη μέρα.
- Όπως και σε ένα παιχνίδι, ήταν στρατηγικές κινήσεις, για να πείσουν
- τους Σοβιετικούς ότι αν επιτεθούν η Αμερική θα είχε πάντα
- αρκετούς πυραύλους για να καταστρέψει κι εκείνους.
- Και στους κανόνες αυτού του παιχνιδιού ο φόβος και το συμφέρον
- εμπόδισε τους Ρώσους να επιτεθούν, και δημιούργησε μια
- σταθερή ισορροπία που λεγόταν η ευαίσθητη ισορροπία του τρόμου.
- Προτείνοντας πυραύλους υπογείως, πυραύλους σε υποβρύχια κτλ
- ήταν ένας τρόπος να κρατάς τη σταθερότητα.
- Το εξηγούσα ως εξής:
- προσπαθούμε σκληρά να μειώσουμε την πιθανότητα πυρηνικού πολέμου
- δημιουργώντας ισχυρά κίνητρα για τους Ρώσους να μην ξεκινήσουν πυρηνικό πόλεμο
- διότι προσπαθούμε να τους δώσουμε κίνητρα να μην επιτεθούν είτε πυρηνικά ή συμβατικά
- οπότε ναι τα κίνητρα είναι πολύ σημαντικά.
- Πίσω από τη Θεωρία Παιγνίων ήταν μια σκοτεινή άποψη για τα ανθρώπινα όντα
- που ωθούνταν μόνο από το προσωπικό συμφέρον
- μονίμως ύποπτοι για τους τριγύρω.
- Αλλά ήταν ένας μαθηματικός της RAND που θα έφτανε αυτό το όραμα πολύ μακρύτερα.
- Ήθελε να αποδείξει ότι μπορείς να παράξεις σταθερότητα
- μέσα από υποψία και εγωιστικό συμφέρον όχι μόνο
- στον Ψυχρό Πόλεμο αλλά και σε ολόκληρη την κοινωνία.
- Ήταν η μαθηματική ιδιοφυΐα Τζόν Νας. Ο Νας
- παρουσιάζεται στην Χολυγουντιανή ταινία "Ένας υπέροχος άνθρωπος" σαν βασανισμένος ήρωας.
- Στην πραγματικότητα ο Νας ήταν δύσκολος και οξύς.
- Ήταν διαβόητος στη RAND για την εφεύρεση αδυσώπητων παιχνιδιών
- το πιο γνωστό το έλεγε "Άντε γαμήσου φιλαράκι"
- όπου ο μόνος τρόπος να νικήσεις ήταν να προδώσεις αλύπητα τον συμπαίκτη σου.
- Ο Νάς πήρε τη Θεωρία Παιγνίων και προσπάθησε να την εφαρμόσει
- σε όλα τα είδη των ανθρωπίνων σχέσεων.
- Για να το καταφέρει αυτό έκανε τη θεμελιώδη υπόθεση ότι η ανθρώπινη συμπεριφορά
- ήταν ακριβώς όπως στον εχθρικό ανταγωνιστικό κόσμο της πυρηνικής απειλής.
- Ότι οι άνθρωποι μονίμως παρακολουθούσαν ο ένας τον άλλο
- και για να καταφέρουν αυτό που ήθελαν θα εξομοίωναν τις στρατηγικές τους με των άλλων.
- Με μία σειρά εξισώσεων με τις οποίες θα κέρδιζε το Νόμπελ
- ο Νας έδειξε ότι ένα σύστημα οδηγούμενο από υποψία και εγωισμό
- δε θα κατέληγε απαραίτητα σε χάος.
- Έδειξε ότι πάντα υπάρχει ένα σημείο ισορροπίας όπου το συμφέρον του καθενός
- ισορροπούσε τέλεια ενάντια των υπολοίπων.
- Η "ισορροπία" που λέμε είναι ότι αυτό που κάνω ταιριάζει τέλεια με αυτό που κάνεις εσύ
- και αυτό που κάνεις ή αυτό που ο άλλος κάνει εφαρμόζει τέλεια σε αυτό που κάνω εγώ ή οποιοσδήποτε άλλος.
- Ψάχνουν ξεχωριστές βελτιστοποιήσεις, σαν παίκτες πόκερ.
- Είναι κάθε παίκτης εντελώς μόνος του;
- Αυτή είναι η προϋπόθεση, ότι είναι μόνοι τους, είναι διαχωρισμένοι.
- Κάνοντας κάτι που είναι πολύ εγωιστικό.
- Και μετά αυτό που κάνουν όλοι έρχεται σε συμφωνία και υπάρχει μία συνέπεια για τον κάθε παίκτη.
- Αυτή είναι η "ισορροπία".
- Αλλά είναι δεδομένο ότι δεν είναι μια ιδέα συνεργασίας.
- Αλλά η σταθερότητα, η "ισορροπία" θα συνέβαινε μόνο αν όλοι οι εμπλεκόμενοι συμπεριφέρονταν εγωιστικά.
- Γιατί αν συνεργάζονταν το αποτέλεσμα θα ήταν απρόβλεπτο και επικίνδυνο.
- Ένα διάσημο παιχνίδι αναπτύχθηκε στη RAND για να δείξει ότι σε κάθε συναλλαγή ο εγωισμός
- πάντα έφερνε ασφαλέστερο αποτέλεσμα.
- Λεγόταν το δίλημμα του φυλακισμένου.
- Υπάρχουν πολλές εκδοχές αλλά όλες περιείχαν δύο πλευρές που είχαν να επιλέξουν
- αν θα εμπιστεύονταν ή θα πρόδιδαν ο ένας τον άλλον.
- ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΟΥ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΥ
- Φανταστείτε ότι έχετε κλέψει το πιο πολύτιμο διαμάντι του κόσμου
- και έχετε συμφωνήσει να το πουλήσετε σε έναν επικίνδυνο γκάνγκστερ.
- Σας προτείνει να βρεθείτε να ανταλλάξετε τα λεφτά με το διαμάντι
- αλλά φοβάστε ότι μπορεί να σας σκοτώσει.
- Οπότε του λέτε ότι θα το κρύψετε κάπου μακριά
- και του λέτε να κάνει το ίδιο.
- Μετά θα του τηλεφωνήσετε και ο ένας θα πει στον άλλον την κρυψώνα.
- Αλλά πριν κάνετε το τηλεφώνημα συνειδητοποιείτε ότι μπορείτε να τον προδώσετε.
- Κρατάτε το διαμάντι και πάτε να πάρετε τα λεφτά
- ενώ ο γκάνγκστερ ψάχνει μάταια.
- Αλλά την ίδια στιγμή σκέφτεστε ότι θα σκέφτεται κι αυτός το ίδιο.
- Ότι αυτός μπορεί να προδώσει εσάς.
- Δεν υπάρχει τρόπος να προβλέψετε πώς θα συμπεριφερθεί ο άλλος.
- Αυτό είναι το δίλημμα.
- Αυτό που έδειχναν οι εξισώσεις του Νας ήταν ότι το λογικό ήταν πάντα να προδώσεις τον άλλον
- γιατί έτσι στη χειρότερη κρατάς το διαμάντι ενώ στην καλύτερη
- κρατάς και το διαμάντι και τα λεφτά.
- Αλλά αν εμπιστευτείς τον άλλον διατρέχεις τον κίνδυνο να χάσεις τα πάντα
- γιατί μπορεί να σε προδώσει.
- Αυτό που εξέφραζε το δίλημμα του φυλακισμένου είναι η παράξενη λογική του Ψυχρού Πολέμου.
- Η βέλτιστη λύση, να ξεφορτωθείς τα όπλα σου, με την προϋπόθεση ότι οι Ρώσοι θα κάνουν το ίδιο δεν μπορούσε να συμβεί.
- Γιατί δεν μπορείς να εμπιστευτείς ότι δε θα σε εξαπατήσουν.
- Οπότε αντ' αυτού προτιμούσες την σταθερότητα που δημιουργείται από επικίνδυνα όπλα και στις δύο πλευρές.
- Αυτό που έκανε ο Νας είναι να μετατρέψει αυτό σε μια θεωρία για το πώς λειτουργεί η κοινωνία ολόκληρη.
- Είχε φοβερές επιπτώσεις στην πολιτική γιατί έδειχνε ότι μπορείς να έχεις
- μια κοινωνία βασισμένη στην προσωπική ελευθερία χωρίς να καταλήξει σε χάος.
- Αλλά το τίμημα αυτής της ελευθερίας θα σήμαινε έναν κόσμο όπου κάθε άνθρωπος
- θα πρέπει να είναι ύποπτος και δύσπιστος απέναντι στους συνανθρώπους του.
- Η ισορροπία Νας είναι σημαντική γιατί ένας μεγάλος φόβος της πολιτικής είναι ότι
- το προσωπικό συμφέρον θα φέρει το απόλυτο χάος
- και αυτό που παρουσιάζει η ισορροπία Νας είναι ότι το λογικό κυνήγι του συμφέροντος
- ακόμα και απέναντι σε αδιάλλακτους επιθετικούς εχθρούς
- θα οδηγήσει σε ένα είδος τάξης στην οποία οι παίκτες συμφωνούν στις στρατηγικές που παίζουν
- και τις αντιλαμβάνονται πολύ καλά.
- Αλλά από την άλλη είναι επίσης παρανοϊκή διότι είναι η ιδέα ενός ανθρώπου
- να κάθεται μόνος του σε ένα δωμάτιο
- να σκέφτεται τι σκέφτεται ο αντίπαλος, ο οποίος είναι πλήρως αδιάλλακτος και εχθρικός
- και αποφασισμένος να τον καταστρέψει.
- Όμως υπήρχε ένα μικρό πρόβλημα με τις εξισώσεις του Νας.
- Δεν φαίνονταν να συμβαδίζουν με το πώς οι άνθρωποι αλληλο-συμπεριφέρονται στην πραγματικότητα.
- Όταν το δίλημμα του φυλακισμένου δοκιμαζόταν στις γραμματείς στη RAND
- καμία δεν έπαιζε τη λογική στρατηγική.
- Αντί να προδίδουν η μία την άλλη, πάντα εμπιστεύονταν η μία την άλλη
- και αποφάσιζαν να συνεργαστούν.
- Και αυτό που κανείς δεν συνειδητοποιούσε ήταν ότι ο Τζόν Νας υπέφερε από παρανοϊκή σχιζοφρένεια.
- Είχε ψευδαισθήσεις όπου πίστευε ότι όποιοι τριγύρω του φορούσαν κόκκινη γραβάτα
- ήταν κομουνιστές κατάσκοποι.
- Και ότι ήταν μέλος μιας μυστικής οργάνωσης που θα έσωζε τον κόσμο.
- Δεν θέλεις να παραδεχτείς ότι είσαι τρελός
- βλέπεις τους άλλους σαν τρελούς αλλά θες να σκέφτεσαι ότι εσύ δεν είσαι τρελός
- ότι είσαι λογικός
- και πίστευα ότι υπήρχε μια μυστική οργάνωση ανθρώπων
- ή μυστικές πεποιθήσεις σε κάποιες κατηγορίες ανθρώπων
- και πίστευα ότι είχα κάποια σχέση με αυτό.
- Άκουγα φωνές... και τελικά κατάλαβα ότι δεν άκουγα τίποτα
- παρά κάτι που είχα δημιουργήσει στο μυαλό μου
- μιλούσα στον εαυτό μου...
- Το 1959 ο Νας εισήχθη σε ψυχιατρικό νοσοκομείο
- όπου θα περνούσε τα επόμενα 10 χρόνια παλεύοντας τη σχιζοφρένεια.
- Αλλά παρά τα προφανή προβλήματα με τις θεωρίες του Νας
- οι νεαροί τεχνοκράτες στη RAND ήταν πεπεισμένοι ότι μέσα σε αυτές
- βρισκόταν οι ρίζες ενός νέου τρόπου κοινωνικής ισορροπίας βασισμένου στο ελεύθερο άτομο.
- Γιατί οι εξισώσεις προσέφεραν μία επιστημονική βάση για το εναλλακτικό όραμα
- το οποίο είχε επικαλεστεί ο Φρίντριχ φον Χάυεκ.
- Αλλά προς το παρόν αυτές οι ιδέες παρέμεναν περιορισμένες σε μερικούς διανοητές
- στην καρδιά του πυρηνικού εδραιώματος.
- Αλλά οι ιδέες του Νας επρόκειτο να επεκταθούν με τον πιο απρόσμενο τρόπο.
- Χιλιάδες μίλια μακριά ένας ριζοσπαστικός ψυχίατρος είχε ένα όραμα:
- Ήθελε να ελευθερώσει τους ανθρώπους από όλα τα δεσμά
- που πίστευε πως έλεγχαν τη ζωή τους χωρίς να το καταλαβαίνουν.
- Για να τους ελευθερώσει, όπως και ο Νας, θα αμβισβητούσε και θα υπέσκαπτε
- θεμελιωδώς τις παλιές ιδέες της εμπιστoσύνης και της αγάπης.
- Είναι η αγάπη πιθανή; Είναι η ελευθερία πιθανή; Είναι η αλήθεια πιθανή;
- Είναι πιθανόν να είναι κανείς ο πραγματικός του εαυτός με κάποιον άλλον;
- Είναι πιθανόν να είσαι άνθρωπος πλέον; Είναι πιθανόν να είσαι άτομο; Υπάρχουν τελικά τα άτομα;
- Ο Ρ.Ντ. Λάνγκ ξεκίνησε σαν ψυχίατρος σε ψυχιατρικές κλινικές στη Γλασκόβη τη δεκαετία του '50.
- Ήταν ένας βίαιος και τρομακτικός κόσμος όπου οι γιατροί προσπαθούσαν
- όσο μπορούν να ελέγχουν και να διαχειρίζονται τους σχιζοφρενείς.
- Ο Λάνγκ είχε προσέξει ότι οι ψυχίατροι σπάνια μιλούσαν στους σχιζοφρενείς.
- Σαν πείραμα πήρε 12 γυναίκες και τους μιλούσε επί μήνες για αυτές και τις ζωές τους.
- Τα αποτελέσματα ήταν δραματικά.
- Μετά από μόλις λίγους μήνες και οι 12 ήταν αρκετά καλά για να φύγουν από το νοσοκομείο.
- Εντός ενός χρόνου ανακάλυψε ότι όλες είχαν επιστρέψει στο νοσοκομείο.
- Η απόπειρα θεραπείας είχε αποτύχει.
- Μετά από αυτό το πείραμα αυτές οι γυναίκες έφυγαν από το νοσοκομείο
- και μετά από ένα χρόνο επέστρεψαν όλες,
- κανείς δεν ήξερε γιατί είχαν έρθει αρχικά ούτε γιατί ξαναήρθαν.
- Αυτό μετέστρεψε την εστίασή μου και την προσοχή μου από την έρευνα
- προς τις πραγματικές συνθήκες μέσα στις οποίες αυτό που λέμε τρελά εκκολάπτεται.
- Ο Λάνγκ άρχισε να ερευνά τις οικογένειες των σχιζοφρενών.
- Η έρευνά του τον οδήγησε σε έναν κρυφό κλειστό κόσμο
- όπου μελέτησε πώς τα μέλη της οικογένειας συμπεριφέρονταν το ένα στο άλλο.
- Και πείστηκε ότι οι ρίζες της τρέλας κρύβονταν σε αυτόν τον ανεξερεύνητο κόσμο.
- Οι γιατροί και οι νοσοκόμες που χρησιμοποιούσαν χημικά και ηλεκτροσόκ
- για να επιστρέψουν τους ασθενείς στις οικογένειές τους έκαναν τρομερό λάθος.
- Τους έστελναν πίσω στον ιδιωτικό τρόμο που είχε πρωτο-δημιουργήσει την τρέλα.
- Αν αυτό ήταν αλήθεια τότε οι γιατροί, ενώ πίστευαν ότι έκαναν το καθήκον τους,
- για το τι είναι καλύτερο για τον ασθενή, ήταν στην πραγματικότητα βίαιοι καταπιεστές.
- Νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό να θυμάται ένας γιατρός το καθήκον του
- να δώσει στον ασθενή το καλύτερο γι' αυτόν, μακροπρόθεσμα, που δεν είναι πάντα αυτό που ζητάει ο ασθενής.
- Αν θες να γυρίσεις σπίτι στους συγγενείς σου, πρέπει να είναι επαρκώς βέβαιοι
- ότι θα ταιριάξεις επαρκώς καλά στο σπίτι τους έτσι ώστε να συνεχίσουν να ζουν φυσιολογικά.
- Στις αρχές της δεκαετίας του '60 ο Λάνγκ ξεκίνησε μια ψυχιατρική πρακτική στην οδό Χάρλυ στο Λονδίνο.
- Προσέφερε ριζοσπαστικές νέες θεραπείες για τη σχιζοφρένεια και γρήγορα έγινε διάσημος στα ΜΜΕ.
- Η έρευνά του στις αιτίες της σχιζοφρένειας τον έπεισε ότι ένα ευρύτερο φάσμα
- ανθρώπινων προβλημάτων προκαλούνταν από την καταπίεση της οικογενειακής ζωής.
- Ο Λάνγκ αποφάσισε να ερευνήσει πώς η εξουσία και ο έλεγχος ασκούνταν
- μέσα στον κόσμο φυσιολογικών οικογενειών.
- Για να το κάνει αυτό θα χρησιμοποιούσε τις τεχνικές της Θεωρίας Παιγνίων.
- Είχε μάθει για τη Θεωρία Παιγνίων σε μια επίσκεψη
- στο ψυχιατρικό ινστιτούτο ερευνών στο Πάλο Άλτο της Καλιφόρνια.
- Μία ομάδα ερευνητών επιστημόνων εκεί προσπαθούσαν να χρησιμοποιήσουν
- τη Θεωρία Παιγνίων σαν έναν τρόπο να αναλύουν τις ανθρώπινες αλληλεπιδράσεις.
- Ο Λάνγκ είδε σε αυτό το τέλειο εργαλείο
- να καταλάβει τι συνέβαινε μεταξύ των μελών των οικογενειών στη Βρετανία.
- Ο Λάνγκ χρησιμοποίησε τη Θεωρία Παιγνίων στην ανάλυση οικογενειών
- τον ενδιέφεραν τα παιχνίδια όχι με την έννοια της διασκέδασης
- αλλά με την έννοια του να παίζεις με κανόνες κάποιους σαφείς και κάποιους αφανείς
- και κατά μία έννοια μυστικούς.
- Πίστεψε ότι ανακάλυψε έναν καινούριο τρόπο να βλέπουμε τις ανθρώπινες σχέσεις,
- αυτά τα μυστικά παιχνίδια που έχουν οι άνθρωποι.
- Αυτός ήταν ένας τρόπος ώστε να γίνει αντικείμενο επιστημονικής έρευνας
- μπορούσε να ποσοτικοποιηθεί, να δώσεις ερωτηματολόγια στον κόσμο,
- ναι ήταν όντως η εφαρμογή της Θεωρίας Παιγνίων, ακριβώς.
- Ο Λάνγκ πήρε 20 ζευγάρια στη Βρετανία και με μία σειρά περίπλοκων ερωτήσεων
- ανέλυσε πώς ο ένας έβλεπε τον άλλον κάθε στιγμή στην καθημερινή ζωή.
- Συνεχώς ρωτώντας τι πίστευε ο καθένας ότι ήταν ο πραγματικός σκοπός του άλλου.
- Με βάση τη Θεωρία Παιγνίων, κωδικοποίησε τις απαντήσεις και τις ανέλυσε με υπολογιστή.
- Έτσι παρήγαγε πίνακες που έδειχναν πως ακριβώς όπως και στον Ψυχρό Πόλεμο
- τα ζευγάρια χρησιμοποιούσαν τις καθημερινές τους ενέργειες σαν στρατηγικές
- για να χειραγωγήσουν ο ένας τον άλλον.
- Τα συμπεράσματά του ήταν πώς πράξεις που φαίνονταν σαν καλοσύνη και αγάπη
- ήταν στην πραγματικότητα όπλα που χρησιμοποιούσαν εγωιστικά για έλεγχο και εξουσία.
- Ο Λάνγκ πίστευε ότι η οικογένεια ήταν ένα πεδίο άσκησης στρατηγικής.
- Η αγάπη ήταν ένα μέσο που χρησιμοποιούσε το άτομο για να εξουσιάσει ένα άλλο άτομο.
- Σ' αγαπάω αλλά δημιουργώ όρους γι' αυτή την αγάπη που είναι αδύνατον να εκπληρώσεις
- οπότε δεν μπορείς να κάνεις κάτι για να κερδίσεις την αγάπη μου κι ας σου λέω ότι πρέπει να την κερδίσεις.
- Από αυτή την έρευνα ο Λάνγκ υποστήριζε ότι η μοντέρνα οικογένεια
- όχι μόνο δεν ήταν θεσμός φροντίδας και θαλπωρής αλλά μια σκοτεινή αρένα
- όπου οι άνθρωποι έπαιζαν συνεχή εγωιστικά παιχνίδια ο ένας με τον άλλο.
- Από αυτό τον πόλεμο προέκυπτε σταθερότητα και κοινωνία σε περιορισμένη ύπαρξη και έννοια για όλα τα εμπλεκόμενα άτομα.
- Η λεγόμενες φυσιολογικές οικογένειες που έχω μελετήσει είναι σαν να μπαίνεις σε θαλάμους αερίων με μονοξείδιο του άνθρακα.
- Οι άνθρωποι νουθετούν τα παιδιά τους να "προσαρμοστούν" στη ζωή
- δηλητηριάζοντας τους εαυτούς τους σε ένα υπαρξιακό επίπεδο που ονομάζουν Ζωή.
- Ο Λάνγκ όξυνε τις απόψεις του με τις ανακαλύψεις του.
- Πίστεψε ότι η πάλη για εξουσία και έλεγχο μέσα στην οικογένεια ήταν άρρηκτα δεμένη
- με την πάλη για εξουσία και έλεγχο στον κόσμο.
- Σε μία βίαιη και διεφθαρμένη κοινωνία η οικογένεια είχε μετατραπεί σε μηχανή για τον έλεγχο των ανθρώπων.
- Ο Λάνγκ πίστευε ότι αυτή ήταν η αντικειμενική πραγματικότητα που αποκαλύφθηκε
- με τις επιστημονικές του μεθόδους, πάνω απ'όλα με τη Θεωρία Παιγνίων.
- Μα αυτές οι μέθοδοι από μόνες τους περιείχαν παρανοϊκές παραδοχές
- για το πώς είναι πραγματικά οι άνθρωποι.
- Παραδοχές γεννημένες από την εχθρικότητα του Ψυχρού Πολέμου.
- Και ο Λάνγκ στην ουσία βοηθούσε να διαδοθούν αυτές οι παρανοϊκές ιδέες
- και σε άλλους τομείς της κοινωνίας.
- Στον τρόπο που βλέπουμε τους εαυτούς μας και τις μεταξύ μας σχέσεις.
- Περνούσε το μήνυμα ότι "Έχω δει πράγματα που δεν μπορείς ούτε να φανταστείς."
- "Ένα κρύο και γυμνό τοπίο εκεί έξω από το οποίο θα κάνω το καλύτερο για να σε προστατέψω."
- "Και θα μπούμε εκεί μαζί και θα προστατεύουμε ο ένας τον άλλον σ'αυτό το επικίνδυνο τοπίο."
- "Άλλα μην έχεις αυταπάτες ότι είναι κάτι περισσότερο ή καλύτερο από αυτό γιατί αυτό είναι."
- Ο Λάνγκ έγραψε μία σειρά βιβλίων με τίτλους όπως "Η πολιτική της εμπειρίας"
- που έγιναν τεράστια μπεστ σέλερ
- και έγινε ένας από τους ηγέτες του νέου κινήματος κατά του πολιτισμού.
- Ο στόχος ήταν να κάνουν τους ανθρώπους να καταλάβουν
- ότι κανένας κρατικός θεσμός του μεταπολεμικού κόσμου δεν ήταν αξιόπιστος.
- Αυτοί που ισχυρίζονταν ότι είχαν σαν κίνητρο το δημόσιο καθήκον και την επιθυμία να βοηθήσουν
- ήταν μέρος του συστήματος που προσπαθούσε να ελέγξει το μυαλό σου και να καταστρέψει την ελευθερία σου.
- Το μυαλό τους είναι σαν κελί είναι καταπιεσμένοι δεν έχουν καμία ελευθερία,
- δεν έχουν καμία ελευθερία να κάνουν ακριβώς αυτό που θέλουν σ' αυτό το σύστημα.
- Έπρεπε ο καθένας να φυλάγεται συνεχώς, να μην εμπιστεύεται κανέναν
- ούτε καν αυτούς που έλεγαν ότι τον αγαπούν.
- Οι άνθρωποι νομίζουν ότι οφείλουν να εμπιστεύονται ή να πιστεύουν αυτόν που αγαπάνε
- επειδή τους αγαπάει, μα δεν βλέπω να έχει νόημα αυτό.
- Αυτό που έκαναν ο Λάνγκ και το αντι-πολιτιστικό κίνημα
- ήταν να καταστρέφουν τους θεσμούς της Βρετανίας στο όνομα της ελευθερίας.
- Επρόκειτο να βρουν τους πιο απρόσμενους συμμάχους.
- Θα συμμαχούσε μαζί τους μια ομάδα οικονομολόγων της πολιτικής Δεξιάς
- που είχαν ακριβώς τον ίδιο σκοπό, και που θα γίνονταν πολύ δυνατοί.
- Όλοι αυτοί εμπνέονταν από τις ιδέες του Φρίντριχ Χάυεκ
- και πολλοί είχαν επίσης δουλέψει στη RAND
- και έφερναν μαζί τους πολύπλοκες μαθηματικές τεχνικές όπως η Θεωρία Παιγνίων.
- Θα χρησιμοποιούσαν αυτές τις τεχνικές για να αποδείξουν επιστημονικά ότι
- η ιδέα του δημοσίου καθήκοντος που διέπει τη δημόσια ζωή στη Βρετανία για γενιές
- ήταν μια κενή και διεφθαρμένη υποκρισία.
- Οι ιδέες τους θα ξεκινούσαν να αφανίσουν τους παλιούς θεσμούς του Βρετανικού κράτους.
- Και θα εισήγαγαν τις παρανοϊκές παραδοχές του Ψυχρού Πολέμου
- ακόμα βαθύτερα στην καρδιά της Βρετανικής κοινωνίας.
- Στις αρχές της δεκαετίας του '70 οι κυβερνητικές γραφειοκρατίες άρχισαν να καταρρέουν.
- Οι άνθρωποι γύρω τους κατηγόρησαν μια ανερχόμενη οικονομική κρίση.
- Αλλά ήταν σαφές ότι κάτι πολύ πιο θεμελιώδες είχε πάει στραβά.
- Οι υποτιθέμενοι θεσμοί για να βοηθούν τους ανθρώπους είχαν γίνει καταστροφικοί.
- Οι άνθρωποι σε αυτούς φαίνονταν να έχουν στραφεί εναντίον των ανθρώπων που έπρεπε να υπηρετούν.
- "Οικονομικοί περιορισμοί" "Μπορείς να μου τον δώσεις λίγο; Είναι επείγον!"
- "Δεν μπορώ να σας το πω αυτό." "Δεν μου επιτρέπεται να το δημοσιοποιήσω."
- "Δεν παρέχουμε κάτι τέτοιο" "Μη διαθέσιμο"
- Μια ομάδα οικονομολόγων της δεξιάς στην Αμερική εξέδωσαν
- μία θεωρία που όπως έλεγαν εξηγούσε γιατί συνέβαινε αυτό.
- Στην καρδιά αυτής της ιδέας ήταν η Θεωρία Παιγνίων
- Έλεγαν ότι η θεμελιώδης πραγματικότητα για τη ζωή και την κοινωνία
- ήταν αυτή εκατομμυρίων ανθρώπων που συνεχώς παρακολουθούν και μηχανορραφούν εναντίων των άλλων.
- Όλοι ψάχνουν μόνο το δικό τους όφελος.
- Μία παραδοχή είχε γίνει μία πραγματικότητα.
- Το εγωιστικό μοντέλο της ανθρώπινης συμπεριφοράς ανεπτυγμένο τον Ψυχρό Πόλεμο
- για να δουλέψουν οι μαθηματικές εξισώσεις,
- είχε υιοθετηθεί από τους οικονομολόγους σαν θεμελιώδης αλήθεια
- για το σύνολο των ανθρωπίνων σχέσεων.
- Μονίμως προσπαθούμε να καταλάβουμε τις προθέσεις του άλλου,
- μονίμως προσπαθούμε να κρύψουμε τις δικές μας προθέσεις, είτε σκόπιμα είτε αληθινά,
- μονίμως προσπαθούμε να βρούμε τρόπους να κάνουμε πιστευτές υποσχέσεις
- και μερικές φορές να κάνουμε πιστευτές απειλές,
- απειλώντας τη Σοβιετική Ένωση, απειλώντας ένα άτακτο ζώο,
- απειλώντας ένα παιδί, απειλώντας έναν γείτονα,
- νομίζω ότι αυτό που κάνουμε είναι χάραξη στρατηγικής.
- Τι νομίζει ότι νομίζω ότι νομίζει ότι νομίζω ότι θα κάνει; Πρέπει επέλθει ένα είδος ισορροπίας.
- Αυτό που μπορούμε και οι δύο να αναγνωρίσουμε είναι η προφανής λύση.
- Σύμφωνα με τους οικονομολόγους αυτό σήμαινε ότι η πίστη των πολιτικών και γραφειοκρατών
- ότι δούλευαν για το δημόσιο συμφέρον ήταν σκέτη φαντασία.
- Γιατί για να το κάνουν αυτό έπρεπε να δημιουργήσουν κοινούς στόχους
- για την κοινωνία βασιζόμενοι στην αυτοθυσία και τον αλτρουισμό.
- Αλλά σε έναν κόσμο που οδηγείτο από εκατομμύρια ύποπτα εγωιστικά άτομα
- τέτοια σύλληψη δεν μπορεί να υπάρξει.
- Από αυτό προήλθε μία θεωρία, η "Δημόσια Επιλογή"
- και μία ομάδα οικονομολόγων αποφασισμένων να καταστρέψουν
- το όνειρο των πολιτικών ότι δουλεύουν για το δημόσιο συμφέρον.
- Ο ηγέτης τους λεγόταν Τζέημς Μπιουκάναν.
- Δεν υπάρχει μετρήσιμη έννοια με νόημα που να μπορεί να ονομαστεί "δημόσιο συμφέρον"
- γιατί πώς ισορροπείς διαφορετικά συμφέροντα διαφορετικών ομάδων και τα οφέλη που θα έχουν;
- Το δημόσιο συμφέρον που επικαλείται ένας πολιτικός δεν σημαίνει ότι υπάρχει,
- είναι η δικιά του άποψη για το καλό της χώρας,
- και να βγαίνεις να ονομάζεις κάτι "το δημόσιο συμφέρον" λες και υπάρχει τέτοιο πράγμα, είναι μία υποκρισία...
- αυτό προσπαθούσα να καταρρίψω.
- Το 1975 η κυρία Θάτσερ έγινε ηγέτης του συντηρητικού κόμματος.
- Και οι ιδέες του Μπιουκάναν είχαν ισχυρή επίδραση στην ίδια και τους ριζοσπαστικούς συνεργάτες της.
- Μια ομάδα δεξιών διανοητών που συμβούλευαν την κ.Θάτσερ έφερε τον Μπιουκάναν στο Λονδίνο για μια σειρά σεμιναρίων.
- Και εξήγησε αναλυτικά γιατί το Βρετανικό κράτος αποτύγχανε.
- Ήταν σκέτη Θεωρία Παιγνίων.
- Επειδή δεν υπήρχε σαφής ορισμός του δημοσίου συμφέροντος οι γραφειοκράτες
- και οι πολιτικοί μηχανορραφούσαν για το δικό τους προσωπικό συμφέρον,
- χτίζοντας τη δύναμή τους και τις δικές τους αυτοκρατορίες.
- Ισχυρίζονταν ότι βοηθούσαν άλλους αλλά στην ουσία ήταν το άκρως αντίθετο.
- Και το αποτέλεσμα ήταν οικονομικό χάος και κατάρρευση της κοινωνίας.
- Ήταν χάος, δεν υπάρχει άλλη λέξη και η "Δημόσια Επιλογή" ήρθε και μας είπε το γιατί.
- Ήταν γιατί το προσωπικό συμφέρον των ομάδων που έχουν τον έλεγχο των διαδικασιών
- είναι τέτοιο που καθοδηγούν αυτές τις διαδικασίες στο δικό τους όφελος εις βάρος της κοινωνίας.
- Όταν οι δημόσιοι λειτουργοί και πολιτικοί λένε πως κοιτούν το δημόσιο συμφέρον
- οι λέξεις είναι αυτές του δημοσίου καθήκοντος, οι πράξεις είναι προσωπικού συμφέροντος,
- μεγιστοποιώντας το προσωπικό πλεονέκτημα.
- "Αυτό σίγουρα δεν είναι αλήθεια, εγώ και το προσωπικό εδώ ενδιαφερόμαστε πολύ για τους ανθρώπους..."
- "Πιστεύω ότι φοβάστε, ότι δεν ξέρετε αν κάνετε ή όχι το σωστό..."
- "Αν δεν θέλετε να απαντήσω, μπορώ να πάω σπίτι μου, είναι θαυμάσιο απόγευμα
- δεν χρειάζεται να είμαι εδώ, αλλά αν θέλετε να απαντήσω θα μείνω..."
- Όσο οι Βρετανοί οικονομολόγοι ανέρχονταν
- η πολιτική και γραφειοκρατική ελίτ που κυριαρχούσε μεταπολεμικά
- βρέθηκε υπό επίθεση και από τη δεξιά και από την αριστερά.
- Ενώ κάποτε ήταν ήρωες που θα δημιουργούσαν καινούριο κόσμο
- τώρα κατηγορούνταν ως φορείς ελέγχου, όχι ελευθερίας.
- Διοικούμασταν από άνδρες που ζούσαν με αυταπάτες,
- αυταπάτες ότι μπορείς να έχεις ελευθερία με κυβερνητικά διατάγματα...
- Κι αυτές οι νέες θεωρίες άρχισαν να διαδίδονται στη φαντασία του κόσμου.
- Ένας συγγραφέας, της ομάδας συμβούλων της κ.Θάτσερ ξεκίνησε τη συγγραφή μιας κωμικής σειράς
- που θα προωθούσε τις θεωρίες της Δημόσιας Επιλογής.
- Εκτός από αστείο, ήταν ιδεολογική προπαγάνδα για ένα πολιτικό κίνημα.
- Χάμφρυ πρέπει να συρρικνώσουμε το δυναμικό της υπηρεσίας. Πόσους έχουμε σε αυτό το τμήμα;
- Δύο χιλιάδες; Τρεις χιλιάδες;!
- Περίπου 23 χιλιάδες νομίζω, υπουργέ μου.
- 23 χιλιάδες;! Στο τμήμα διοικητικών υποθέσεων!
- 23 χιλιάδες άνθρωποι απλά να διοικούν άλλους διοικητές;;!
- Πρέπει να κάνουμε μελέτη να δούμε ποιόν μπορούμε να ξεφορτωθούμε.
- Κάναμε μία πέρσι, έδειξε ότι χρειαζόμαστε άλλους πεντακόσιους ανθρώπους.
- Η αυταπάτη που καταδείκνυε η θεωρία της Δημόσιας Επιλογής ήταν ότι
- η κυβέρνηση δουλεύει μόνο για το καλό του πολίτη.
- Και αυτό παρουσιαζόταν στο "Μάλιστα κύριε υπουργέ" δείχνοντας πως ό,τι είχε να αποφασίσει η κυβέρνηση
- ήταν μια διαμάχη μεταξύ δύο συνόλων ιδιωτικών συμφερόντων
- των πολιτικών και των δημοσίων υπαλλήλων προσπαθώντας ο καθένας για το δικό του καλό
- και γι' αυτό τα οικονομικά της Δημόσιας Επιλογής που εξηγούν γιατί συμβαίνει αυτό
- ήταν στην καρδιά κάθε επεισοδίου του "Μάλιστα κ.υπουργέ" και "Μάλιστα κ.πρωθυπουργέ".
- Ταυτόχρονα ο Λάνγκ συνέχιζε την επίθεση σε αυτό που έβλεπε εκείνος σαν τη διεφθαρμένη ελίτ.
- Θα χρησιμοποιούσε την ανερχόμενη δύναμή του για να επιτεθεί σε ένα από τα
- ισχυρότερα επαγγέλματα στην Αμερική: Το ιατρικό και ψυχιατρικό κατεστημένο.
- Τα αποτελέσματα θα ήταν δραματικά αλλά η κατάληξη πολύ διαφορετική από αυτό που σκόπευε ο Λάνγκ.
- Οι ιδέες του θα υπέσκαπταν τις παλιές κυρίαρχες ιατρικές ελίτ,
- αλλά αντί να ελευθερώσει τους ανθρώπους, αυτό που θα προέκυπτε
- θα ήταν ένα επαναστατικό νέο σύστημα τάξης και ελέγχου
- καθοδηγούμενου από την αντικειμενική δύναμη των αριθμών.
- Ο Λάνγκ ήταν πλέον διάσημος στην Αμερική και ένας από τους ηγέτες του λεγόμενου αντι-ψυχιατρικού κινήματος.
- Η ψυχιατρική, όπως έλεγε, ήταν ψεύτικη επιστήμη, χρησιμοποιούμενη σαν σύστημα πολιτικού ελέγχου
- για να ισορροπήσουν μια βίαιη κοινωνία που καταρρέει.
- Οι ορισμοί που έδινε στη λογική και την τρέλα δεν είχαν επαφή με την πραγματικότητα.
- Η τρέλα ήταν απλά μία βολική ταμπέλα για να φυλακίζουν αυτούς που ήθελαν να ελευθερωθούν.
- Εκατοντάδες νέοι ψυχίατροι πήγαν στις ομιλίες του Λάνγκ, και ένας από αυτούς εμπνεύστηκε.
- Και αποφάσισε να βρει έναν τρόπο να αποδείξει αν αυτό που λέει ο Λάνγκ είναι αλήθεια.
- Μπορούσαν οι ψυχίατροι στην Αμερική να ξεχωρίσουν τη λογική από την τρέλα;
- Ονομαζόταν Ντέιβιντ Ρόζενχαμ και οργάνωσε ένα δραματικό πείραμα.
- Μάζεψε 8 ανθρώπους μαζί με τον ίδιο, κανένας από τους οποίους δεν είχε ποτέ ψυχιατρικά προβλήματα.
- Κάθε άτομο τότε στάλθηκε σε κάποιο ψυχιατρικό νοσοκομείο στη χώρα.
- Σε μία συμφωνημένη στιγμή, παρουσιάστηκαν όλοι στα νοσοκομεία τους
- και είπαν τους εφημερεύοντες ψυχιάτρους ότι ακούν μία φωνή μέσα στο κεφάλι τους που λέει τη λέξη "Θαντ".
- Αυτό ήταν το μοναδικό ψέμα που έπρεπε να πουν. Κατά τα άλλα
- έπρεπε να φέρονται και να αντιδρούν τελείως φυσιολογικά.
- Και τότε τι έγινε;
- Διαγνώστηκαν όλοι σαν τρελοί και τους κράτησαν στο νοσοκομείο.
- Όλοι τους;
- Όλοι.
- Και ήταν κανείς τους τρελός;
- Όχι. Δεν υπήρχε κανείς που να μπορεί να τους κρίνει σαν τρελούς.
- Είπα στους φίλους μου, στη οικογένειά μου, θα πάω και θα γυρίσω. Αυτό είναι όλο.
- Θα καθήσω κάνα δυό μέρες και μετά θα βγω. Κανείς δεν περίμενε να μείνω μέσα δυο μήνες!
- Μετά την εισαγωγή τους, και οι 8 ψευδο-ασθενείς φέρονταν τελείως φυσιολογικά.
- Αλλά τα νοσοκομεία αρνούνταν να τους αφήσουν ελεύθερους.
- Και διέγνωσαν 7 με σχιζοφρένεια και 1 με μανιώδη κατάθλιψη.
- Σε όλους δόθηκαν ισχυρά ψυχοτροπικά φάρμακα.
- Κατάλαβαν ότι δεν υπήρχε τίποτα που να μπορούν να κάνουν για να πείσουν τους γιατρούς ότι ήταν λογικοί.
- Και γρήγορα έγινε σαφές ότι ο μόνος τρόπος να φύγουν ήταν να συμφωνήσουν ότι είναι τρελοί
- και να παριστάνουν ότι καλυτερεύουν.
- Ο μόνος τρόπος να βγω ήταν να λέω πως έχουν δίκιο.
- Έλεγαν πως είμαι τρελός, ναι, είμαι τρελός, αλλά καλυτερεύω.
- Αυτή ήταν μια αποδοχή του τρόπου που με έβλεπαν εκείνοι.
- Όταν ο Ρόζενχαμ τελικώς πήρε εξιτήριο και ανέφερε το πείραμα
- υπήρξε μεγάλη αντίδραση. Κατηγορήθηκε για απάτη.
- Ένα μεγάλο νοσοκομείο τον προκάλεσε να στείλει κι άλλους ψεύτικους εγγυόμενοι ότι θα τους καταλάβουν αυτή τη φορά.
- Ο Ρόζενχαμ συμφώνησε. Και μετά από ένα μήνα το νοσοκομείο ανακοίνωσε περήφανα ότι είχαν ανακαλύψει 41 ψεύτικους.
- Ο Ρόζενχαμ τότε αποκάλυψε ότι δεν είχε στείλει κανέναν στο νοσοκομείο.
- Η επίδραση του πειράματος "Θαντ" ήταν καταστροφική για την αμερικάνικη ψυχιατρική.
- Κατέρριψε την ιδέα ότι είναι μία πλεονεκτική ελίτ με ειδικές γνώσεις.
- Αλλά οι υπεύθυνοι κατάλαβαν ότι δεν μπορούσε η ψυχιατρική απλά να παραιτηθεί.
- Κάποιος τρόπος έπρεπε να βρεθεί να κατανοούνται και να διαχειρίζονται τα ανθρώπινα αισθήματα σε μια μοντέρνα κοινωνία.
- Και όπως ο Λάνγκ στράφηκαν στην αντικειμενική αγνότητα της μαθηματικής ανάλυσης.
- Ξεκίνησαν να δημιουργήσουν ένα επιστημονικό σύστημα
- να διαγιγνώσκουν ανθρώπους με πνευματικά προβλήματα
- στο οποίο κάθε ανθρώπινη κρίση θα αντικατασταθεί από ένα σύστημα
- βασισμένο στη δύναμη των αριθμών.
- Παραιτήθηκαν από την ιδέα ότι μπορούσαν να καταλάβουν και να θεραπεύσουν το ανθρώπινο μυαλό.
- Αντ' αυτού η αμερικανική ψυχιατρική έφτιαξε ένα νέο σύστημα μετρήσιμων κατηγοριών
- που βασιζόταν μόνο στην επιφανειακή συμπεριφορά των ανθρώπων.
- Πολλές έπαιρναν νέα ονόματα, όπως διαταραχή έλλειψης συγκέντρωσης και διαταραχή παθολογικής εμμονής.
- Η ψυχιατρική λέει δε ξέρουμε τις αιτίες αυτών των προβλημάτων
- οπότε μετά λέει έτσι μοιάζουν. Έτσι μοιάζει η κατάθλιψη, έτσι μοιάζει η ADHD...
- έτσι μοιάζει το μετατραυματικό στρές, έτσι μοιάζει η πολλαπλή προσωπικότητα,
- το αν υπάρχουν με κάποιον τρόπο ή αν υπάρχουν με τον ίδιο τρόπο ή αν είναι ιδίου τύπου πράγματα
- δεν είχε σημασία. Έτσι μοιάζουν.
- Σημασία είχε ότι οι διαταραχές μπορούσαν να παρατηρηθούν, άρα να καταγραφούν.
- Οι ψυχίατροι έφτιαξαν ένα σύστημα με το οποίο η διάγνωση μπορεί να γίνει κυριολεκτικά από υπολογιστή.
- Τα παρατηρήσιμα χαρακτηριστικά της κάθε διαταραχής καταγράφηκαν με ακρίβεια.
- Και ερωτηματολόγια σχεδιάστηκαν που ρωτούσαν τους ανθρώπους αν είχαν αυτά τα συμπτώματα.
- Η απάντηση ήταν απλά Ναι ή Όχι.
- Οπότε μπορούσαν να ερωτηθούν από αυτόματες συνεντεύξεις, όχι από ψυχιάτρους.
- Ο υπολογιστής μετά θα αποφάσιζε αν οι άνθρωποι ήταν φυσιολογικοί ή όχι.
- Ο συνεντευξιάζων ρωτάει συγκεκριμένες ερωτήσεις και τις σημειώνει,
- αυτός ο άνθρωπος δεν κάνει διάγνωση,
- τα δεδομένα περνούν στον υπολογιστή, το πρόγραμμα του υπολογιστή τότε
- βλέπει το μοτίβο και κάνει τη διάγνωση.
- Οπότε η διάγνωση γίνεται από τον υπολογιστή, δεν χρειάζεται κάποια κλινική εξέταση.
- Οι ψυχίατροι τότε αποφάσισαν να δοκιμάσουν αυτό το σύστημα.
- Στο τέλος της δεκαετίας του '70 έστειλαν συνεντευξιαστές παντού στην Αμερική με τα ερωτηματολόγια.
- Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι τυχαία επιλεγμένοι ερωτήθηκαν.
- Μέχρι τότε οι ψυχίατροι ασχολούνταν μόνο με ανθρώπους που ένιωθαν ότι χρειάζονται βοήθεια.
- Αυτή ήταν η πρώτη φορά που βγήκε κάποιος να ρωτήσει συνήθεις ανθρώπους πώς σκέφτονται και νιώθουν.
- Τα αποτελέσματα, αφού επεξεργάστηκαν από υπολογιστές, ήταν εκπληκτικά.
- Περισσότεροι από 50% των Αμερικανών υπέφεραν από κάποιο είδος ψυχικής διαταραχής.
- Αυτές οι μελέτες αποκάλυψαν πολύ υψηλά ποσοστά διαταραχών.
- Είναι πολύ μεγάλα τα ποσοστά. Ο μισός πληθυσμός έχει κάποια ψυχική διαταραχή κάποια στιγμή,
- 17% έχει κατάθλιψη κάποια στιγμή, τέτοια ποσοστά. Αυτά τα ποσοστά εκπλήσσουν τους ανθρώπους
- είναι τεράστια ποσοστά και το γενικό συμπέρασμα ήταν πως υπάρχει μια κρυφή επιδημία!
- Έγιναν περισσότερες δημοσκοπήσεις, αλλά και πάλι οι υπολογιστές έδιναν τα ίδια ανησυχητικά δεδομένα.
- Έδειξαν ότι κάτω από την επιφάνεια της φυσιολογικής ζωής,
- εκατομμύρια άνθρωποι που ποτέ πριν δε θα θεωρούνταν ψυχικά ασθενείς
- ζούσαν κρυφά με υψηλά επίπεδα ψυχικού άγχους.
- Οι ψυχίατροι ξεκίνησαν μελέτες καταγραφής σε όλη τη χώρα
- για πολλούς ανθρώπους τα ερωτηματολόγια ήταν μια απελευθέρωση:
- επιτέλους αναγνωρίζονταν.
- Άκουσα στο ραδιόφωνο ότι έχουμε εθνική ημέρα καταγραφής άγχους
- έκαναν ερωτήσεις και αν είχες αυτά τα συμπτώματα που ήταν 50 συμπτώματα και είχα 49 από αυτά.
- Μου είπαν ότι αυτό που περνάω είναι σύνηθες και όταν πήγα στις συναντήσεις έβλεπα
- πυροσβέστες, εργάτες, ήταν ανακούφιση να βλέπω πως δεν τα έβγαζα από το μυαλό μου...
- Αυτές οι καινούριες κατηγορίες διαταραχών διαδόθηκαν γρήγορα στην κοινωνία
- και όροι όπως διαταραχή ασταθούς προσωπικότητας και διαταραχή παθολογικής εμμονής
- κατέκλυσαν τη φαντασία του κόσμου.
- Αλλά αυτό είχε απρόσμενες συνέπειες. Εκατομμύρια άνθρωποι χρησιμοποιούσαν τα ερωτηματολόγια
- για να παρακολουθούν και να κάνουν διαγνώσεις στον εαυτό τους.
- Τα χρησιμοποιούσαν για να αναγνωρίζουν τι είναι παρεκκλίνον ή αφύσικο στη συμπεριφορά και τα αισθήματά τους.
- Αλλά εξ'ορισμού αυτό εγκαθίδρυε ένα ισχυρό πρότυπο για το ποιές είναι
- οι φυσιολογικές συμπεριφορές και αισθήματα στα οποία έπρεπε να αποβλέπουν.
- Οι ψυχίατροι άρχισαν να δέχονται όλο και περισσότερους ανθρώπους
- απαιτώντας να τους κάνουν φυσιολογικούς.
- Αρκούσε απλά να κάνεις μερικές ερωτήσεις, να τσεκάρεις μερικά κουτάκια
- στο ερωτηματολόγιο και να πεις λοιπόν έχεις αυτή την ασθένεια!
- Ώ, έχω αυτή τη διαταραχή, ας πάω στο γιατρό μου να του πω τι χρειάζομαι!
- Και ήταν τρομερή εμπειρία και μεγάλη αλλαγή: οι περισσότεροι άνθρωποι πριν από αυτό
- δεν ήθελαν να βλέπουν τον εαυτό τους ως κατά κάποιον τρόπο ψυχιατρικά ασθενή
- αλλά τώρα μου λένε ότι έχουν ένα πρότυπο στο μυαλό τους για το πώς είναι ο φυσιολογικός άνθρωπος
- δεν ταιριάζω σε αυτό το μοντέλο θέλω να με φτιάξεις έτσι ώστε να ταιριάζω!
- Αυτό το νέο σύστημα των ψυχικών διαταραχών δημιουργήθηκε από μία επίθεση
- στην αλαζονεία και τη δύναμη της ψυχιατρικής ελίτ στο όνομα της ελευθερίας.
- Αλλά αυτό που προέκυπτε ήταν μια νέα μορφή ελέγχου.
- Οι διαταραχές και τα ερωτηματολόγια είχαν γίνει ισχυρός και αντικειμενικός οδηγός
- στο ποιά ήταν τα σωστά και πρέποντα αισθήματα σε μια εποχή ατομικισμού και αισθημάτων.
- Ήταν πολύ διαφορετικό σύστημα τάξης. Δεν έλεγε πια στους ανθρώπους κάποια ελίτ πώς να φέρονται
- αντ' αυτού χρησιμοποιούσαν τα τεστ για να παρακολουθούν τα αισθήματά τους
- και να αστυνομεύουν τη συμπεριφορά τους.
- Ήταν βέβαιοι ότι οι καινούριες κατηγορίες ήταν επιστημονικές και μπορούσαν να ελεγχθούν με τη δύναμη των αριθμών.
- Αυτοί είναι το κόμμα του χθες, και το αύριο είναι δικό μας.
- Το 1979 η κ.Θάτσερ είχε αναλάβει την εξουσία στη Βρετανία.
- Υποσχέθηκε να φτιάξει μια κοινωνία βασισμένη στο όνειρο της ατομικής ελευθερίας.
- Οι άνθρωποι θα απελευθερώνονταν από τις αλαζονικές ελίτ και κρατικές γραφειοκρατίες του παρελθόντος.
- Αλλά η κ.Θάτσερ ήξερε ότι έπρεπε να βρει νέο τρόπο να διαχειρίζεται και να ελέγχει
- αυτά τα ελεύθερα άτομα σε μια πολύπλοκη κοινωνία για να αποτρέψει το χάος.
- Για να το καταφέρει, όπως και οι ψυχίατροι στην Αμερική,
- θα στρεφόταν σε συστήματα βασισμένα στην αντικειμενική δύναμη των αριθμών.
- Αλλά πίσω από τα νέα μαθηματικά μοντέλα θα κρυβόταν πάλι
- το σκοτεινό και ύποπτο όραμα των ανθρώπων που οι ψυχροπολεμικοί στρατηγιστές είχαν υποθέσει.
- Αυτό το όραμα θα εισέβαλε τώρα στην καρδιά της βρετανικής πολιτείας.
- Η κυβέρνηση Θάτσερ ξεκίνησε στα πρώτα στάδια πουλώντας κρατικές βιομηχανίες.
- Αλλά έγινε γρήγορα σαφές ότι σε έναν σύγχρονο κόσμο
- μεγάλοι τομείς του κράτους έπρεπε να μείνουν υπό κυβερνητικό έλεγχο.
- Η κ.Θάτσερ ήθελε να ελευθερώσει κι αυτούς από τις παλιές μορφές διαχείρισης.
- Για να το κάνει αυτό θα εισήγαγε ένα σύστημα όχι πλέον οδηγούμενο από ιδέες δημοσίου καθήκοντος
- αντ' αυτού οι δημόσιοι λειτουργοί θα ενθαρρύνονταν από κίνητρα να ακολουθήσουν το συμφέρον τους.
- Ήταν όλα σύμφωνα με τις ιδέες του εφευρέτη της Δημόσιας Επιλογής, Τζέημς Μπιουκάναν.
- Πίστευε ότι οι πολιτικοί και οι γραφειοκράτες που κηρύττουν τις ιδέες του δημοσίου καθήκοντος ήταν οι πιο επικίνδυνοι.
- Τους αποκαλούσε "οι ζηλωτές". Έπρεπε να τους ξεφορτωθούμε.
- Είμαστε ασφαλέστεροι αν έχουμε πολιτικούς που είναι λίγο συμφεροντολόγοι και άπληστοι
- από την άλλη έχουμε τους ζηλωτές. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι φυσικά ο ζηλωτής
- που νομίζει ότι ξέρει καλύτερα το καλό των υπολοίπων σε αντίθεση με το να είναι "προς πώληση" θα λέγαμε.
- Με αυτή την έννοια μετά χρησιμοποιείς κίνητρα, σωστά;
- Ναι, ακριβώς. Ο ζηλωτής δεν είναι τόσο εύκολα επηρεάσιμος από χρηματικά κίνητρα ή κίνητρα θέσης
- όσο ο μη ζηλωτής. Οπότε δεν θέλεις πολλούς ζηλωτές εκειμέσα.
- Αν η επιτυχία μας εξαρτάται από την καλοσύνη των πολιτικών μας
- και των γραφειοκρατών τότε έχουμε μπλέξει άσχημα!
- Ήταν μια σκοτεινή και απαισιόδοξη άποψη της ανθρώπινης κινητοποίησης
- αλλά θα γινόταν η βάση για το νέο σύστημα διαχείρισης του βρετανικού κράτους.
- Οι προτάσεις αντιπροσωπεύουν την πιο δραστική αναμόρφωση του εθνικού συστήματος υγείας
- στη 40ετή ιστορία του. Προσφέρει νέες ευκαιρίες και θέτει νέες προκλήσεις
- για το ενδιαφέρον όλων για τη λειτουργία της υπηρεσίας.
- Το 1988 η κ.Θάτσερ ανακοίνωσε πλήρη αναμόρφωση στον τρόπο λειτουργίας του εθνικού συστήματος υγείας.
- Ο θεμελιώδης σκοπός ήταν να καταρριφθεί η εξουσία του ιατρικού καθεστώτος.
- Και να αντικατασταθεί με ένα νέο αποδοτικό σύστημα διαχείρισης.
- Για να γίνει αυτό, η κ.Θάτσερ στράφηκε σε κάποιον που είχε υπάρξει
- ένας από τους πυρηνικούς στρατηγιστές στη RAND στην καρδιά του Ψυχρού Πολέμου.
- Λεγόταν Άλεν Εντόβεν.
- Τη δεκαετία του '50 η δουλειά του Εντόβεν ήταν να σκεφτεί το αδιανόητο:
- να σχεδιάσει πώς να μάχεσαι και να νικάς έναν πυρηνικό πόλεμο.
- Για να το κάνει αυτό είχε φτιάξει ένα μαθηματικό σύστημα όπου χρησιμοποιούσε
- ισχυρά πυρηνικά όπλα σαν κίνητρα για να χειραγωγείς την άλλη πλευρά.
- Είχε σχεδιάσει γραφήματα που έδειχναν πόσους μεγατόνους βομβών να ρίξεις σε ποιές πόλεις
- και πόσους ανθρώπους θα έπρεπε να σκοτώσεις για να αποδείξεις στους Ρώσους
- ότι είναι το συμφέρον τους να έρθουν σε διαπραγμάτευση.
- Από αυτό ο Εντόβεν είχε αναπτύξει μια τεχνική που ονόμαζε ανάλυση συστημάτων.
- Ήταν μια τεχνική διαχείρισης που πίστευε ότι μπορεί να εφαρμοστεί σε κάθε είδος ανθρώπινης οργάνωσης.
- Ο στόχος της ήταν να ξεφορτωθεί όλες τις συναισθηματικές και υποκειμενικές αξίες
- που μπέρδευαν και διέφθειραν το σύστημα.
- Και να τις αντικαταστήσει με λογικές αντικειμενικές μεθόδους, μαθηματικά ορισμένους στόχους και κίνητρα.
- Ο Εντόβεν είχε προσπαθήσει να εφαρμόσει το σύστημα τη δεκαετία του '60 όταν δούλευε ακόμα για το στρατό.
- Ο υπουργός άμυνας Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα του ζήτησε να βοηθήσει στην αναδιαμόρφωση της λειτουργίας του Πενταγώνου.
- Ο Εντόβεν ξεκίνησε απαλλάσσοντας το σύστημα από την ιδέα
- ότι ο πατριωτισμός πρέπει να είναι η κινητήρια δύναμη στην αμερικανική άμυνα.
- Και αντικαθιστώντας τον με ένα λογικό σύστημα βασισμένο σε αριθμούς.
- Η προσέγγιση που φέραμε στο Πεντάγωνο ήταν βασισμένη στην ορθολογική συμπεριφορά.
- Προηγουμένως, στα υψηλά επίπεδα ήταν πολιτικό θέμα και προσπαθούσαμε να το κάνουμε πιο πολύ αναλυτικό θέμα.
- Στην άμυνα οι περισσότεροι άνθρωποι πίστευαν ότι πρέπει να γίνεται στη βάση του πατριωτισμού
- Υπάρχει πολύ συναισθηματικό στοιχείο "είσαι πατριώτης;"... χαχα...
- Κι εγώ ήμουν εκεί με τα σλάιντς μου και το στυλ του σπασίκλα του ΜΙΤ.
- "Ιπτάμενοι!" "Μέχρι το τέλος, κύριε!"
- Τι γνώμη είχε ο στρατός γι' αυτά;
- -Νομίζω πως... -Το απεχθάνονταν ε; -Το απεχθάνονταν, ναι...
- Αυτό που αντικατέστησε τον πατριωτισμό και τις ιδέες του δημοσίου καθήκοντος
- ήταν μαθηματικά μετρήσιμα αποτελέσματα.
- Αλλά το πείραμα του ΜακΝαμάρα είχε καταστροφική κατάληξη
- όταν προσπάθησε να διεξάγει τον πόλεμο του Βιετνάμ με ορθολογικό μαθηματικό τρόπο
- με στόχους απόδοσης και κίνητρα.
- Το πιο διαβόητο παράδειγμα ήταν το μέτρημα των θυμάτων.
- Είχε σχεδιαστεί ως ορθολογικό κριτήριο για το αν η Αμερική νικούσε στον πόλεμο.
- Αλλά στην πράξη τα στρατεύματα τα επινοούσαν ή πυροβολούσαν άμαχους πολίτες
- για να εκπληρώσουν τους στόχους απόδοσης.
- Μέχρι το 1967 ο ΜακΝαμάρα είχε παραιτηθεί.
- Αλλά ο Εντχόβεν ήταν απτόητος και στη συνέχεια εφάρμοσε τα συστήματά του
- για να σχεδιάσει έναν ορθολογικό τρόπο για τη διαχείριση της δημόσιας υγείας.
- Το ξεκίνησε στην Αμερική. Αλλά το 1986 η κ.Θάτσερ του ζήτησε να έρθει να κάνει το ίδιο
- για το Εθνικό Σύστημα Υγείας στη Βρετανία.
- Ακριβώς όπως είχε αμφισβητήσει την εξουσία των στρατηγών στο Πεντάγωνο
- τώρα θα έκανε το ίδιο για τους γιατρούς στη Βρετανία.
- Και στις δύο περιπτώσεις, με το στρατό και με τους γιατρούς και εδώ και στη Βρετανία
- έχεις τη δύναμη οργανωμένων ελίτ, εξουσίας και ιεραρχίας. Το σύστημα έπρεπε να ρυθμιστεί
- με τέτοιο τρόπο ώστε να δώσεις κίνητρα για να γίνει πιο σωστή δουλειά και το ζήτημα ήταν
- πώς αναδιαμορφώνεις τα κίνητρα για να κινητοποιήσεις την ιδιοτέλεια,
- να φτιάξεις κατάλληλα κίνητρα, να επιβραβεύσεις την αποδοτικότητα και το αν μπορούμε να τη μετρήσουμε.
- Αυτή ήταν η πρόκληση στη δύναμη της οργανωμένης ιατρικής.
- Αυτό που πρότεινε για το Σύστημα Υγείας το ονόμαζε "η εσωτερική αγορά".
- Στην πραγματικότητα ήταν μια μαθηματική εξομοίωση της ελεύθερης αγοράς.
- Αριθμοί χρησιμοποιούνταν για να δημιουργηθούν μετρήσιμα αποτελέσματα και στόχοι αποδοτικότητας σε όλα τα επίπεδα.
- Ενώ ανταγωνισμός δημιουργείτο παραγόμενος από τα κίνητρα.
- Όλα αυτά μιμούνταν τις πιέσεις της ελεύθερης αγοράς στους δημόσιους λειτουργούς.
- Σ'αυτούς που θα το έφτιαχναν ήταν η δημιουργία μιας νέας ελευθερίας.
- Ελευθέρωναν εκατομμύρια δημοσίους υπαλλήλους από την αλαζονική εξουσία των παλιών ελίτ.
- Αντ' αυτού μια νέα αντικειμενική μέθοδος βασισμένη σε αριθμούς έθεταν τους στόχους
- που τα άτομα ήταν μετά ελεύθερα να πετύχουν με όποιον τρόπο ήθελαν.
- Ελευθέρωσε τα ταλέντα τους. Στο παρελθόν ήταν όργανα που έκαναν αυτό που τους έλεγαν
- τώρα ξαφνικά ήταν δημιουργικά μυαλά που επιτρεπόταν να εξετάσουν
- και να πουν "γιατί δεν κάνουμε αυτό" και αυτό το αίσθημα ελευθερίας
- που έρχεται με τη σκέψη. Αυτοί ήταν οι δικοί τους στόχοι,
- όχι κάτι που επιβαλλόταν από πάνω και αυτό ήταν σημαντικό μέρος της κινητοποίησης
- γιατί πίστευαν ότι οι στόχοι τους ανήκουν.
- Αλλά ήταν μια στενή και συγκεκριμένη μορφή ελευθερίας
- που σήμαινε απώθηση κάθε ιδέας ότι δουλεύουν για το συλλογικό καλό
- γινόμενος αντ' αυτού ένα άτομο που συνεχώς υπολογίζει ποιό είναι το συμφέρον του
- σε ένα σύστημα οδηγούμενο και καθορισμένο από αριθμούς.
- Στη ρίζα όλου αυτού ήταν απλοποιημένα εγωιστικά όντα
- που ο Τζόν Νάς είχε δημιουργήσει τη δεκαετία του '50
- για να δουλέψουν οι εξισώσεις του της Θεωρίας Παιγνίων.
- Αλλά τώρα ο σκοπός του συστήματος των στόχων και των κινήτρων
- ήταν η μεταμόρφωση των δημοσίων λειτουργών ακριβώς σε αυτά τα απλοποιημένα όντα.
- Άτομα που υπολόγιζαν μόνο το τι είναι το καλύτερο γι'αυτούς
- και δεν σκέφτονταν περαιτέρω με ευρύτερους πολιτικούς όρους.
- Υπάρχει αυτό το όραμα αυτών των ατομικών απομονωμένων ανθρώπων
- που είναι μόνο επεξεργαστές πληροφοριών, δεν υπάρχει συναίσθημα,
- ότι δεν παίρνουν τα κίνητρά τους από τη συμμετοχή στην πολιτική
- από συναισθήματα ότι είναι μέρος κάτι μεγαλύτερου από τον εαυτό τους
- τίποτα από αυτά δεν επιτρέπεται σε αυτές τις θεωρήσεις
- οπότε έχουμε μια εικόνα αυτών των μικρών επεξεργαστών
- που ίσως να ενδιαφέρονται για την οικογένειά τους ή οτιδήποτε,
- αλλά η ιδέα ότι μπορεί να ενδιαφέρονται για την ευημερία του συνόλου θεωρείται αφελής.
- Είμαστε στο κέντρο του σημείου ελέγχου, οι πύλες έχουν ανοίξει, η αστυνομία δεν εμποδίζει
- τον κόσμο καθώς πηγαίνει και έρχεται. Δεν έχω ξαναδεί τέτοια χαρά.
- Είδα τις σκηνές στην τηλεόραση χθες το βράδυ και πάλι σήμερα το πρωί
- βλέπεις τη χαρά στα πρόσωπα των ανθρώπων, βλέπεις τι σημαίνει γι' αυτούς η ελευθερία.
- Σε κάνει να συνειδητοποιείς ότι δεν μπορείς να καταπιέσεις την επιθυμία των ανθρώπων για ελευθερία.
- -Τι γνώμη έχεις για σήμερα; -Είναι υπέροχα!
- Το Νοέμβριο του 1989 το τοίχος του Βερολίνου έπεσε.
- Ο Ψυχρός Πόλεμος είχε επιτέλους λήξει.
- Μια νέα εποχή ελευθερίας είχε αρχίσει. Αλλά η μορφή
- αυτής της ελευθερίας θα καθοριζόταν από τους νικητές: τη Δύση.
- Και όπως έχουμε δείξει, η ιδέα της ελευθερίας που είχε γίνει κυρίαρχη στη Δύση
- είχε βαθιές ρίζες στην υποψία και την παράνοια του Ψυχρού Πολέμου.
- Στο επόμενο μέρος θα δείξουμε πώς αυτή η ιδέα θα καταλάβει την ίδια την πολιτική
- γιατί φαινόταν να προσφέρει μία νέα καλύτερη εναλλακτική από τη δημοκρατία.
- Αυτό στο οποίο θα καταλήξει όμως είναι διαφθορά, αυξανόμενη ακαμψία,
- και δραματική διεύρυνση των ανισοτήτων.
- Και θα φτάσουμε να πιστεύουμε ότι όντως είμαστε τα παράξενα απομονωμένα όντα
- που εφηύραν οι επιστήμονες του Ψυχρού Πολέμου για να δουλεύουν τα μοντέλα τους.
- Αυτή η κοντόφθαλμη άποψη αντί να μας ελευθερώσει θα γίνει το κελί μας.
- [ greek subtitles by Avelas ]
