The Trap: 3.We will force you to be free

Don't want to see Ads? Register for your free dotSUB account here!

Duration: 59 minutes and 17 seconds

Year: 2007

Country: United Kingdom

Language: English

License: CC - Attribution Non-commercial No Derivatives

Genre: Documentary

Producer: BBC

Director: Adam Curtis

Views: 344 (35 embedded)

Posted by: avelas on Dec 27, 2008

BBC The Trap: What happened to our dream of freedom 3.We will force you to be free by Adam Curtis

Report this video as offensive

Translate and Transcribe

Embed Video
Embed normal player
Embed a smaller player
Advanced Embedding Options
Embedding Options

Size:

Language:

Embed Code
Embed transcript
Embed transcript in:
Invite a user to dotSUB

Your invitation to join dotSUB was successful

There was an error inviting that user to dotSUB

Video Transcription

Show in new window

Αυτή η σειρά ταινιών έχει παρουσιάσει την άνοδο ενός στενού και παράξενου είδους ελευθερίας.
Οι προηγούμενες δύο ταινίες έδειξαν πώς πολιτικοί από τη δεξιά και την αριστερά
πίστεψαν σε ένα απλουστευμένο μοντέλο των ανθρώπων ως συμφεροντολογικά, σχεδόν μηχανιστικά όντα.
Από αυτό παρήχθη μία νέα απλουστευμένη ιδέα για την πολιτική.
Οι πολιτικοί δεν είχαν πλέον τη φιλοδοξία να αλλάξουν τον κόσμο
αντ'αυτού έβλεπαν ότι η δουλειά τους ήταν μονάχα να φέρουν σ' αυτά τα ελεύθερα άτομα αυτό που ήθελαν.
Ταυτόχρονα, κι εμείς φτάσαμε να θεωρούμε τους εαυτούς μας απλοποιημένα όντα
των οποίων η συμπεριφορά και τα αισθήματα μπορούν να αναλυθούν αντικειμενικά
από επιστημονικά συστήματα που μας έλεγαν ποιός είναι ο "κανονικός" τρόπος να νιώθουμε.
Και εμείς και οι ηγέτες μας πιστέψαμε ότι αυτός είναι ο πραγματικός ορισμός της ελευθερίας, δεν υπάρχει άλλος.
Όμως υπάρχει.
Υπάρχει μια εναλλακτική ιδέα της ελευθερίας, αλλά την κρύψαμε και την ξεχάσαμε
διότι μπορεί να γίνει τόσο τρομακτική και επικίνδυνη.
Είναι το όνειρο όχι μόνο του να αλλάξεις τον κόσμο, αλλά να μεταμορφώσεις και τους ανθρώπους.
Και αλλάζοντάς τους, μπορείς τότε να τους ελευθερώσεις από τους εαυτούς τους.
Αυτό το φιλμ θα γυρίσει και θα αναγείρει αυτή την ξεχασμένη ιδέα της ελευθερίας.
Θα δείξει γιατί είναι τόσο επικίνδυνη και γιατί κρύφτηκε.
Αλλά θα δείξει επίσης γιατί αυτή η ιδέα μας κρατάει ακόμα, διότι εμπνέει τους ανθρώπους,
προσφέρει ελπίδα και νόημα με τρόπο που η δικιά μας στενή εκδοχή της ελευθερίας
επίτηδες σχεδιάστηκε να αποκλείσει.
Οι αρχιτέκτονες του παρόντος κόσμου μας μάς έστησαν μια τρομερή παγίδα.
Προσπαθώντας να μας προστατεύσουν από τους κινδύνους του άλλου είδους ελευθερίας
μας οδήγησαν μέσα σε έναν κόσμο χωρίς νόημα.
Η ΠΑΓΙΔΑ
ΤΙ ΣΥΝΕΒΗ ΣΤΟ ΟΝΕΙΡΟ ΜΑΣ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
Μέρος 3ο: Θα σας αναγκάσουμε να είστε ελεύθεροι
ΟΞΦΟΡΔΗ 1956
Για να καταλάβουμε αυτές τις δύο ιδέες για την ελευθερία και πώς έφτασαν να αντιτίθενται
πρέπει να πάμε πίσω στην Οξφόρδη της δεκαετίας του '50
και σε έναν άνθρωπο που έκανε περισσότερα από καθέναν για να τις ορίσει.
Ήταν ένας από τους σημαντικότερους φιλελεύθερους διανοητές του 20ου αιώνα.
Λεγόταν Ησαϊας Μπερλίν.
Ο Μπερλίν ήταν μια λαμπρή προσωπικότητα. Γεννήθηκε στην Αγία Πετρούπολη και έγινε μάρτυρας της Ρωσικής επανάστασης.
Η οικογένειά του τότε έφυγε στη Βρετανία, και ο Μπερλίν μεγάλωσε και έγινε μια από τις
κυρίαρχες προσωπικότητες του Βρετανικού κατεστημένου.
Κατά τη διάρκεια του Πολέμου υπηρέτησε σαν διπλωμάτης στην Αμερική
και γνώρισε πολλούς από τους νεαρούς πολιτικούς που αργότερα θα κυβερνούσαν την Αμερική στον Ψυχρό Πόλεμο.
Τη δεκαετία του '50 έγινε πολιτικός φιλόσοφος στην Οξφόρδη και διασημότητα.
Παρουσιαζόταν στο Vogue και εμφανιζόταν τακτικά στο BBC.
Στην καρδιά της σκέψης του Μπερλίν ήταν το ερώτημα της ατομικής ελευθερίας και πώς να την προστατέψεις.
Το θέμα είναι το ερώτημα της ελευθερίας...
Θέλεις να αισθάνεσαι ελεύθερος να κάνεις λάθη...
Εν τέλει αυτό που αντιτίθεμαι είναι να σου φέρονται σαν σχολιαρόπαιδο, να σου πουν τι είναι καλό για σένα,
η αίσθηση ότι σε τραβούν σε μια προκαθορισμένη κατεύθυνση από οποιονδήποτε,
κυβερνήσεις, η ιδέα είναι ότι οι άνθρωποι είναι παιδιά, πρέπει πρώτα να τους μαζέψουμε, να δημιουργήσουμε θεσμούς,
να τους κάνουμε να υπακούν σε διαταγές, και ελπίζουμε αργότερα να καταλάβουν πόσο καλά κάναμε γι' αυτούς
και θα λογικευτούν εν καιρώ... Είναι ακριβώς ό,τι η βρετανική αυτοκρατορία ένιωθε για τους έγχρωμους στην Αφρική,
είναι ακριβώς ό,τι νιώθουν οι δάσκαλοι απέναντι στα παιδιά, και πάντοτε καταλήγει σε κακές συνέπειες στο τέλος.
Και για τον Μπερλίν η μεγαλύτερη απειλή για την ατομική ελευθερία στον κόσμο ήταν η Σοβιετική Ένωση.
Τον Οκτώβριο του 1956 ο Ουγκαρικός λαός επαναστάτησε και ανέτρεψε την κομμουνιστική του κυβέρνηση.
Σε απάντηση, σοβιετικές δυνάμεις εισέβαλαν και καταπίεσαν με τη βία την εξέγερση,
σκοτώνοντας χιλιάδες.
Η σοβιετική πράξη σόκαρε τον κόσμο και για τον Μπερλίν καθόριζε το κεντρικό παράδοξο της εποχής.
Πώς μπορούσε το σοβιετικό σύστημα που είχε σχεδιαστεί και χτιστεί
πάνω στο όνειρο της απελευθέρωσης των ανθρώπων από την τυραννία
να έχει γίνει μια τόσο πιεστική και τυραννική δύναμη στον κόσμο;
Ο Μπερλίν πίστευε ότι είχε την απάντηση, και βάλθηκε να εξηγήσει τι είχε συμβεί.
Και έτσι θα προσέφερε αυτό που πίστευε ότι ήταν μια καλύτερη και ασφαλέστερη ιδέα για την ελευθερία.
Το 1958 ο Μπερλίν έδωσε μια διάλεξη στην Οξφόρδη που ονόμαζε "Δύο έννοιες της ελευθερίας".
Θα γινόταν ένα από τα βασικά ιδεολογικά θεμέλια του Ψυχρού Πολέμου.
Υπάρχουν, έλεγε, δύο πολύ διαφορετικά είδη ελευθερίας,
το ένα το ονόμαζε θετική ελευθερία και το άλλο αρνητική ελευθερία.
Και για τις εξηγήσει ο Μπερλίν πήγε πίσω στο παρελθόν.
Και οι δύο προέρχονταν, έλεγε, από το ίδιο κίνητρο, περισσότερο από 200 χρόνια πριν,
στον καιρό της Γαλλικής Επανάστασης, που τα άτομα ήθελαν να ελευθερωθούν από
την καταπίεση των τυράννων και δεσποτών.
Η θετική ελευθερία, εξηγούσε ο Μπερλίν, γεννήθηκε από τα πιστεύω αυτών που ηγούντο αυτών των επαναστάσεων
ότι για να είναι πραγματικά ελεύθεροι, οι άνθρωποι έπρεπε να μεταμορφωθούν,
έπρεπε να γίνουν καλύτερα ορθολογικά όντα.
Και μόνο οι ηγέτες ήξεραν τι πρέπει να είναι αυτό το ιδεώδες ανθρώπινο ον και πώς να το δημιουργήσεις.
Αυτό, έλεγε ο Μπερλίν, οδηγούσε σε τρομακτική λογική σε όλες τις επαναστάσεις:
Οι μάζες που δεν καταλάβαιναν ποιά είναι η πραγματική ελευθερία έπρεπε να εξαναγκαστούν.
Στο αποκορύφωμα της Γαλλικής Επανάστασης ο Ροβεσπιέρος το εξήγησε.
Η τρομοκρατία από μια επαναστατική κυβέρνηση, έλεγε, είναι πολύ διαφορετική
από την τρομοκρατία που χρησιμοποιούσαν οι τύραννοι στο παρελθόν.
Διότι τώρα σήμαινε την καταστροφή αυτών που η ηθική διαφθορά τους εμπόδιζε την άνοδο μιας νέας κοινωνίας αρετής.
Η τρομοκρατία έχει γίνει, έλεγε, ο δεσποτισμός της ελευθερίας ενάντια στην τυραννία.
Ο Σαιν-Ζυστ το έθεσε πιο απλά: Πρέπει να εξαναγκάσουμε τους ανθρώπους να είναι ελεύθεροι.
Από τη γαλλική τρομοκρατία ως τις εικονικές δίκες και τις μαζικές εκτελέσεις στη Σοβιετική Ένωση,
αυτή η λογική οδηγούσε πάντα, έλεγε ο Μπερλίν, στη φρίκη και στο αντίθετο της ελευθερίας.
Η θετική ελευθερία, έλεγε, θα αποτύγχανε πάντα, γιατί οδηγείτο από μια λανθασμένη άποψη:
ότι υπάρχει μία αληθής απάντηση σε όλα τα ανθρώπινα προβλήματα.
Άπαξ και πιστεύουμε ότι υπάρχει "Η τελική απάντηση" στα ανθρώπινα προβλήματα
αν είναι η τελική απάντηση τότε καμία θυσία δεν είναι πολύ μεγάλη γι' αυτή,
και ακόμα και αν χρειαστεί να σκοτώσουμε κόσμο γι' αυτήν, αυτή είναι ο μοναδικός σκοπός,
και η μόνιμη χαρά και η ευτυχία του ανθρωπίνου γένους είναι μόνο εκεί...
Αν πιστεύουμε ότι υπάρχει μια μοναδική απάντηση σε μια ερώτηση,
Η Αληθής Απάντηση, όλες οι άλλες απαντήσεις είναι λάθος,
και ότι όλες αυτές οι απαντήσεις μπορούν να συνδυαστούν αρμονικά και να δημιουργήσουν το τέλειο σύμπαν,
τότε υπάρχει πειρασμός, αν νομίζουμε ότι την έχουμε, να κάνουμε αποτρόπαιες πράξεις.
Ενάντια σ'αυτό το διεφθαρμένο ιδανικό, ο Μπερλίν όρισε την άλλη ιδέα του για την ελευθερία, την αρνητική ελευθερία.
Η αρνητική ελευθερία, έλεγε, είναι η ελευθερία όλων των ατόμων να κάνουν αυτό που θέλουν και τίποτα περισσότερο.
Πρέπει να υπάρχει κυβέρνηση και νόμοι για να διασφαλίσουν ότι οι πράξεις ενός ατόμου
δεν αλληλεπιδρούν με τις ελευθερίες ενός άλλου ατόμου,
αλλά από κει και πέρα η εξουσία πρέπει να περιορίζεται.
Η αρνητική ελευθερία ήταν μια ελευθερία επίτηδες χωρίς ιδανικά
εκτός από τις επιθυμίες του ατόμου και την ελευθερία του να τις ικανοποιεί.
Όπως έδειξαν τα δύο τελευταία φιλμ αυτό ήταν παρόμοιο όραμα
με τις ιδέες των οικονομολόγων και τεχνοκρατών του Ψυχρού Πολέμου.
Είχαν προτείνει την ιδέα μιας κοινωνίας αποτελούμενης μόνο από εκατομμύρια
ιδιοτελή άτομα, η μαθηματική δομή της οποίας θα οδηγήσει αυτόματα σε σταθερότητα και τάξη.
Αυτό που έκανε ο Μπερλίν ήταν να δώσει σ'αυτό το όραμα μια την αίσθηση πεπρωμένου και ιστορικά αναπόφευκτου.
Αντιπαρατάσσοντας την αρνητική ελευθερία στην θετική ελευθερία με την αναπόφευκτη φρίκη της,
ο Μπερλίν έλεγε ότι αυτό το είδος κοινωνίας ήταν η μόνη ασφαλής εναλλακτική
για τη Δύση στον Ψυχρό Πόλεμο.
Ήταν το είδος της ελευθερίας για το οποίο η Δύση μαχόταν.
Η διάλεξη του Μπερλίν δημοσιεύτηκε και έγινε καθοριστικό όραμα
για μια γενιά που βάλθηκε να εκπαιδεύσει τις μάζες ότι όλες οι απόπειρες επανάστασης
όσο αποπλανητικές και ρομαντικές, θα καταλήγουν πάντα σε καταστροφή.
Και ότι η εξουσία έπρεπε πάντα να περιορίζεται.
Τι είναι αυτό που ακούω; Αυτή η νότα επείγοντος, αγανάκτησης, πνευματικής πείνας;
Ναι, είναι Μπετόβεν, είναι ο ήχος του Ευρωπαίου ανθρώπου
για μια ακόμα φορά να προσπαθεί να φτάσει κάτι πέραν της εμβέλειάς του...
Ω, ελευθερία, ελευθερία, έλα σε μας ξανά..
Αυτή η έκκληση έχει αντηχήσει απ' άκρη σ' άκρη όλων των αμέτρητων επαναστατικών κινημάτων του τελευταίου αιώνα.
Υπέφεραν από την πιο τρομερή απ' όλες τις ψευδαισθήσεις, θεωρούσαν τους εαυτούς τους ενάρετους,
και στο τέλος καταστράφηκαν από τα κακά πράγματα που δημιούργησαν.
Και το άλλο μισό μήνυμα από τους διανοούμενους του Ψυχρού Πολέμου
ήταν ότι το σύστημα πρέπει να δημιουργείται ώστε να περιορίζει την εξουσία των πολιτικών
ειδικά αυτών των ηγετών που έλεγαν ότι θέλουν να κάνουν καλό για εμάς
διότι αναμφίβολα θα γίνονταν τύραννοι.
Κάθε τύραννος στην ιστορία έχει πει ότι θέλει εξουσία να κάνει καλό στους άλλους,
το αναγκαίο πράγμα είναι να ελέγχουμε και να σταματάμε τους ανθρώπους από το να έχουν δύναμη
μισώ την κυβέρνηση, μισώ την εξουσία, πιστεύω ότι η ύπαρξη του ανθρώπου όσον αφορά στο να πετύχει κάτι
είναι το να αντιστέκεται στην εξουσία, να ελαχιστοποιεί την εξουσία,
να κατασκευάζει συστήματα κοινωνίας όπου η εξουσία είναι ο ελάχιστος παράγοντας.
Ο Ησαϊας Μπερλίν ήξερε ότι επρόκειτο να είναι δύσκολο να πετύχεις και να διατηρήσεις
αυτή την αρνητική ιδέα της ελευθερίας
και στη διάλεξή του και καθ' όλη τη ζωή του προειδοποιούσε για τον κίνδυνο που θα αντιμετώπιζε.
Αυτοί που θα προωθούν την αρνητική ελευθερία δεν έπρεπε ποτέ να πιστέψουν ότι είναι ένα απόλυτο ιδανικό.
Γιατί ένα τέτοιο πιστεύω σε μια τελική απάντηση πάντα οδηγεί σε επιβολή και το αντίθετο της ελευθερίας.
Αλλά αυτό ήταν ακριβώς αυτό που επρόκειτο να συμβεί.
Και η προειδοποίηση του Μπερλίν θα γινόταν προφητεία.
Ειρωνικά, αυτή η διαφθορά της αρνητικής ελευθερίας θα ξεκινούσε με την επάνοδο θετικής ελευθερίας.
Μετά τη Σοβιετική καταστροφή, μια νέα και ακόμα πιο ακραία εκδοχή θετικής ελευθερίας
επρόκειτο να ανέλθει στον 3ο κόσμο.
Θα ήταν ένα επαναστατικό όραμα μεταμόρφωσης των ατόμων μέσω της βίας.
Θα εξαπλωνόταν και θα ξεκινούσε να αποσταθεροποιεί την ισορροπία δύναμης στον κόσμο.
Σε απάντηση, οι ακόλουθοι της αρνητικής ελευθερίας στη Δύση
αποφάσισαν ότι έπρεπε να αντιμετωπίσουν και να αντιστρέψουν αυτή την τάση.
Από αυτό θα ξεπηδούσε μια παράξενη μεταλλαγμένη ιδέα
θα χρησιμοποιούσε βίαιες επαναστατικές τεχνικές για να δημιουργήσει έναν κόσμο αρνητικής ελευθερίας.
Στα τέλη τις δεκαετίας του '50 μια σειρά απελευθερωτικών πολέμων ξεκίνησε.
Άνθρωποι που κυβερνούνταν από αποικιακές δυνάμεις άρχισαν να ελευθερώνονται.
Μία από τις πρώτες ήταν η Αλγερική επανάσταση ηγούμενη από μια μαρξιστική ομάδα, την FLN.
Μέσα από την πάλη αναδείχτηκε μια ισχυρή νέα προσωπικότητα,
ο μαύρος διανοούμενος Φράντς Φάνον, που έγινε ο ηγετικός ιδεαλιστής της επανάστασης.
Ο Φάνον πίστευε ότι η Δύση διατηρούσε τον έλεγχό της μπαίνοντας μέσα στα μυαλά των ανθρώπων
μετατρέποντάς τους σε παθητικά ζόμπι.
Ο μόνος τρόπος για τα άτομα να ελευθερωθούν από αυτό, έλεγε,
ήταν μέσω της βίας, συμπεριλαμβανομένης της τρομοκρατίας.
Η βία δεν ήταν μόνο μια μάχη ενάντια στο στρατό,
αλλά η ίδια η εμπειρία του ένοπλου αγώνα θα ήταν, έλεγε ο Φάνον, καθαρτική.
Θα ξυπνούσε τους επαναστάτες από τις μεθόδους ελέγχου της Δύσης
και θα τους μετέτρεπε σε αυτό που ονόμαζε "νέους ανθρώπους".
Μια διάσημη ταινία "Η μάχη της Αλγερίας" φτιάχτηκε, που δραματοποιούσε τις ιδέες του Φάνον.
Αυτό είναι το κομμάτι που ενδιαφέρει τον Φάνον, η κατάκτηση της ελευθερίας από τους καταπιεσμένους,
και πίστευε ότι υπήρχε κάτι απελευθερωτικό στην ίδια την πράξη της ένοπλης κατάκτησης,
της νίκης έναντι στον εχθρό και του αυτοσεβασμού που θα ανεγείρετο από έναν αυτονομιστικό αγώνα αυτού του είδους.
Κατασκευάζοντας το "νέο άνθρωπο" εντελώς, τον απελευθερωμένο μέσα από αυτό τον αγώνα.
λες και τα τραύματα του παρελθόντος θα ξεπλύνονταν,
λες και ο επαναστατικός πόλεμος θα ήταν ένα είδος καθαρισμού των πάντων,
και παντελής λευκή σελίδα, ξεκίνημα από την αρχή.
Πίσω από τις ιδέες του Φάνον ήταν μια πολύ συγκεκριμένη δυτική ιδέα για την ελευθερία,
οι υπαρξιστικές ιδέες του φιλοσόφου Ζαν Πωλ Σαρτρ.
Ο Φάνον είχε εκπαιδευτεί στο Παρίσι τη δεκαετία του '50 και είχε γίνει φίλος με τον Σαρτρ.
Είχε επηρεαστεί βαθιά από την ιδέα του Σαρτρ ότι τα άτομα είναι παγιδευμένα σε μια στενή και κρύα έννοια της ελευθερίας,
υπό την πίεση της κοινωνίας που τους περιβάλλει.
Για να πετύχεις την πραγματική ελευθερία, έλεγε ο Σαρτρ, έπρεπε κανείς να βρει τρόπους να διαπεράσει αυτή την ψευδαίσθηση.
Και ο Φάνον μετέτρεψε αυτή την ιδέα σε μια επαναστατική θεωρία.
Οι ιδέες του έγιναν η καθοδηγητική δύναμη πίσω από σχεδόν όλες τις επαναστάσεις του 3ου κόσμου τις δεκαετίες του '60 και '70.
Ενέπνευσε τον Τσε Γκεβάρα, τον Γιασέρ Αραφάρ και ............... στην Νότια Αφρική.
Και οι ιδέες του Φάνον επίσης ενέπνευσαν τον ίδιο τον Σαρτρ.
Ο Σαρτρ πίστευε ότι μπορούσαν να εφαρμοστούν όχι μόνο στον 3ο κόσμο αλλά και στην ίδια τη Δύση.
Πείστηκε ότι μόνο μέσω επαναστατικής βίας τα άτομα στη Δύση μπορούσαν
να ελευθερωθούν από τον έλεγχο της μπουρζουαζικής κοινωνίας.
Πρέπει να καταλάβετε ότι όλοι οι επαναστάτες καταλαβαίνουν σήμερα ότι δεν υπάρχει τρόπος να
ανατρέψουν τη μοντέρνα κοινωνία παρά μέσω της βίας, για τον απλό λόγο ότι η κοινωνία αυτή αμύνεται με καταστολή και βία.
Υπερασπίζομαι έναν επαναστατικό σκοπό γιατί ο προσωπικός μου στόχος, όπως και όλων εδώ,
είναι να ανατρέψουμε την μπουρζουαζική κοινωνία.
Μέσα από ιδέες σαν αυτές ήρθαν κύματα τρομοκρατικών επιθέσεων στην Ευρώπη στις αρχές της δεκαετίας του '70.
Αυτοί που ηγούντο των επιθέσεων πίστευαν ότι η τρομοκρατία ήταν ένας τρόπος
να σπάσει το μπουρζουαζικό προσωπείο προς μια νέα ελευθερία.
Τότε, το 1975 η λογική αυτής της ιδέας έφτασε στην πιο ακραία της ενσάρκωση,
όταν οι επαναστάτες Ερυθροί Χμερ απελευθέρωσαν την Καμπότζη.
Ο ηγέτης τους, Πολ Ποτ είχε επίσης μελετήσει επαναστατικές θεωρίες στο Παρίσι,
και πίστευε ότι ο μόνος τρόπος για την Καμποζιανή κοινωνία να φτάσει την ουτοπία,
ήταν να καταστρέψει το σύνολο της μπουρζουαζικής κοινωνίας και να ξεκινήσει από την αρχή, πίσω στη "χρονιά μηδέν".
Εντός ωρών από την άφιξή του στην πρωτεύουσα Πνομ Πενχ, οι Ερυθροί Χμερ
ξεκίνησαν να σφαγιάσουν όλη τη μεσαία τάξη, περίπου 3 εκατομμύρια κόσμο εν τέλει,
διότι κατά την λογική του Πολ Ποτ εμπόδιζαν τον υπόλοιπο λαό να γίνουν πραγματικά ελεύθερα άτομα.
Ο Πολ Ποτ κάλεσε επίσης πολλούς Καμπόζιους που ζούσαν στη Γαλλία, διανοητές, επαγγελματίες, γιατρούς, δασκάλους,
να γυρίσουν πίσω στην Καμπότζη το 1975-1976 τα βοηθήσουν στο νέο καθεστώς να χτίσει μια νέα κοινωνία,
και πολλοί από αυτούς όταν γύρισαν πίσω σφαγιάσθηκαν, δολοφονήθηκαν στο αεροδρόμιο όταν έφτασαν με τα αεροπλάνα.
Ένα είδος καταστροφής κάθε αντιπαράθεσης, κάθε διανοητή, κάθε διαφορετικής άποψης,
η κοινωνία που θα έφτιαχνε ο Πολ Ποτ δε θα είχε καμία αντιπολίτευση εντός ή εκτός Καμπότζης.
Το χάος που προκάλεσαν αυτές οι επαναστάσεις ξεκίνησε επίσης να αποσταθεροποιεί την ισορροπία δύναμης στον κόσμο.
Και αυτό αναπόφευκτα θα τις έφερνε αντιμέτωπες με την Αμερική και την παγκόσμια μάχη της ενάντια στον κομμουνισμό.
Αλλά αυτή η σύρραξη θα έφερνε την ανάδειξη, στην Αμερική, μίας νέας στρατιωτικής ιδέας ελευθερίας,
και την πίστη ότι ήταν το καθήκον των ΗΠΑ να εξαπλώσουν αυτή την ελευθερία στον κόσμο, με τη βία αν είναι απαραίτητο.
Μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο οι αμερικανικές κυβερνήσεις αγωνίζονταν να περιορίσουν την εξάπλωση του κομμουνισμού,
και το κύμα επαναστάσεων στον 3ο κόσμο ήταν ένα νέο επικίνδυνο μέτωπο σ' αυτή τη μάχη.
Για να το αναχαιτίσουν τις δεκαετίες του '60 και '70 οι αμερικανικές κυβερνήσεις υιοθέτησαν μια αδίστακτη στρατηγική
υποστηρίζοντας δικτάτορες και τυράννους σε όλον τον κόσμο που προσφέρονταν να συγκρατήσουν αυτές τις επαναστατικές τάσεις.
Το έκαναν αυτό καταστέλλοντας ή σκοτώνοντας χιλιάδες από τον ίδιο τους το λαό.
Ο κύριος αρχιτέκτονας αυτής της πολιτικής ήταν ο Χένρι Κίσινγκερ, υπουργός εξωτερικών υπό τον πρόεδρο Νίξον.
Χρησιμοποίησε την ισχύ της Αμερικής για να υποστηρίζει δικτάτορες σαν τον στρατηγό Πινοσέ στη Χιλή,
και τον Φέρντιναντ Μάρκος στις Φιλιππίνες.
Ο Κίσινγκερ ήξερε ότι αυτοί οι δικτάτορες χρησιμοποιούσαν βασανιστήρια και μαζικές δολοφονίες για να μείνουν στην εξουσία.
Αλλά στην θεωρία του που λεγόταν ρεάλ πολιτίκ αυτό ήταν το τίμημα για να περιοριστεί η Σοβιετική τυραννία.
Κατά τη δεκαετία του '70 μια ομάδα νέων ριζοσπαστικών ανεδείχθη στην Ουάσινγκτον,
που πίστευαν ότι αυτό ήταν λάθος.
Το να υποστηρίζει η Αμερική βασανιστήρια και σκοτωμούς ήταν διαφθορά των ιδανικών της.
Έγιναν γνωστοί ως οι νεο-συντηρητικοί και αυτό που τους ένωνε ήταν το όραμα μιας νέας ηθικής στην εξωτερική πολιτική.
Η Αμερική έπρεπε να χρησιμοποιεί ενεργά την μεγάλη της δύναμη για να εξαπλώσει τη δημοκρατία στον κόσμο.
Ένας από αυτούς ήταν ο Μάικλ Λεντίν. Αποκαλούσε τον εαυτό του δημοκρατικό επαναστάτη.
Στοχεύαμε σε μια επέκταση της ζώνης της ελευθερίας στον κόσμο.
Και εν μέρει είχε να κάνει με το να μαχόμαστε τον κομουνισμό και εν μέρει να μαχόμαστε άλλες μορφές τυραννίας.
Αλλά αυτό ήμασταν, αυτό είμαστε ακόμα. Αυτό που θέλουμε είναι "κάτω η τυραννία".
Θέλουμε ελεύθερες χώρες, πιστεύουμε ότι η Αμερική είναι καλύτερα αν ζούμε σε έναν κόσμο αποτελούμενο κυρίως από ελεύθερες χώρες,
που στρέφονται προς τον λαό τους για την πηγή της εξουσίας και για την επικύρωση των αποφάσεων.
Και πιστεύουμε ότι αν όλος ο κόσμος ήταν έτσι τότε θα ήμασταν πολύ πιο ασφαλείς, είμαστε δημοκρατικοί επαναστατιστές,
θέλαμε να εξαπλώσουμε την ελευθερία όπου μπορούσαμε. Και δεν μισούσαμε μόνο τους κομμουνιστές δικτάτορες, τους μισούσαμε όλους!
Και τότε το 1979 η Ιρανική επανάσταση έδειξε δραματικά ότι η αμερικανική πολιτική υποστήριξης δικτατόρων δεν δούλευε.
Ο λαός του Ιράν ξεσηκώθηκε και ανέτρεψε τον Σαχ του Ιράν.
Ο Σαχ είχε μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις στον κόσμο, που του την είχαν δώσει οι Αμερικάνοι.
Αλλά αποδείχτηκε αβοήθητη αντιμέτωπη με την νέα ισλαμική ιδεολογία του Αγιατολάχ Χομεϊνί.
Πολλοί στη Δύση έβλεπαν τον Χομεϊνί σαν την ανάσταση μιας σκοτεινής, σχεδόν μεσαιωνικής δύναμης.
Αλλά αυτό ήταν λάθος. Η ιρανική επανάσταση για ακόμα μια φορά οδηγείτο από δυτικές ιδέες πολιτικής ελευθερίας.
Πίσω του κρύβονταν οι ιδέες ενός νέου Ιρανού δασκάλου ονόματι Αλί Σαριάτι.
Ο Σαριάτι είναι μια πολύ σημαντική ιστορική φυσιογνωμία,
γιατί από μόνος του συνέθεσε τις ιδέες του Ζαν Πωλ Σαρτρ και του Φραντς Φάνον
με αμιγές Ισλάμ για να παράξει μια εντελώς νέα επαναστατική ιδεολογία.
Και ήταν αυτή η ιδεολογία που βρισκόταν πίσω από το ριζοσπαστικό όραμα του Αγιατολάχ Χομεϊνί για πολιτικό Ισλάμ.
Όπως τόσοι επαναστάτες ο Σαριάτι είχε σπουδάσει στο Παρίσι στις αρχές της δεκαετίας του '60,
και είχε εντυπωσιαστεί από τις ιδέες του Σαρτρ για πραγματική ελευθερία,
και τις θεωρίες του Φάνον για το πώς να χρησιμοποιήσεις ένοπλο αγώνα για να την πετύχεις.
Ο Σαριάτι μετέφρασε Σαρτρ και Φάνον στα φαρσί.
Αυτό που προσέθεσε σε αυτές τις θεωρίες ήταν η ιδέα ότι αμιγές Ισλάμ
μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να δώσει νόημα και σκοπό στον ένοπλο αγώνα, και την ουτοπία του θα πετύχαινε.
Αυτή είναι μία ριζοσπαστικά νέα ερμηνεία.
Από τον καιρό του 7ου αιώνα, το αμιγές Ισλάμ ήταν μία α-πολιτική και παθητική δύναμη.
Οι ηγέτες του, οι Αγιατόλας έλεγαν στο λαό ότι δεν πρέπει να αναμιγνύονται στον πολιτικό αγώνα,
πρέπει να περιμένουν υπομονετικά και να υπομένουν όλες τις κακουχίες μέχρι την άφιξη του αληθινού Ιμάμη.
Αλλά ο Σαριάτι είχε μετατρέψει το Ισλάμ σε μια επαναστατική πολιτική δύναμη
που για ακόμα μια φορά προσφερόταν να απελευθερώσει τους ανθρώπους και να τους μεταμορφώσει στο Εδώ και στο Τώρα.
Αυτές ήταν οι ιδέες που ο Αγιατολάχ Χομεϊνί είχε ξεσηκώσει και χρησιμοποιήσει για να ανατρέψει το σύμμαχο της Αμερικής.
Και στα συνθήματα που φώναζαν στους δρόμους στην Τεχεράνη
αυτό που ακούς είναι οι δυτικές ιδέες θετικής ελευθερίας και οι θεωρίες του Φράντς Φάνον.
Ο κύριος Ρέηγκαν υποστηρίζει την ελευθερία και υποστηρίζει το λαό.
Κυρίες και κύριοι, ο επόμενος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, Ρόναλντ Ρέηγκαν!
Το 1980 ο Ρόναλντ Ρέηγκαν έγινε υποψήφιος για πρόεδρος.
Το μήνυμα της εκστρατείας του ήταν απλό. Υποσχέθηκε ελευθερία, εντός και στο εξωτερικό.
Όταν εκλέχθηκε πολλοί από τους νέους νεο-συντηρητικούς πήραν μέρος στην κυβέρνησή του.
Και οι ιδέες τους έγιναν κεντρικές στη νέα εξωτερική πολιτική.
Τον Οκτώβριο του 1981 ο νέος υπουργός εξωτερικών Αλεξάντερ Χέιγκ
ανακοίνωσε στη γερουσία μια νέα ηθική σταυροφορία για την Αμερική:
να επεκτείνει την ελευθερία στον κόσμο, με τη βία αν χρειαστεί.
Υπάρχουν πράγματα για τα οποία εμείς οι Αμερικανοί πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να παλέψουμε.
Αυτή χώρα γεννήθηκε με ένοπλη σύρραξη, και οι ελευθερίες που απολαμβάνουμε σήμερα
είναι συνέπεια ένοπλης σύρραξης, ή ξεσηκωμού αν θέλετε.
Υπάρχουν πράγματα που να αξίζει να παλέψουμε γι' αυτά, πρέπει να το καταλάβουμε αυτό,
πρέπει να δομήσουμε την πολιτική μας με βάση αυτή την αξιόπιστη και δικαιολογημένη προϋπόθεση.
Ο πρόεδρος Ρέηγκαν υπέγραψε μια σειρά οδηγιών που ξεκίνησαν αυτό που ονομάστηκε "Επιχείρηση Δημοκρατία".
Είχε δύο μέρη. Το ένα εγκαθιστούσε μια σειρά οργανισμών που η δουλειά τους ήταν
να προωθούν ανοιχτά την ιδέα της δημοκρατίας στο εξωτερικό.
Αυτό ξεκίνησε να υποστηρίζει ομάδες όπως η "Μοναχικότητα" στη Πολωνία.
Αλλά επίσης βοήθησε να ανατραπούν οι δικτάτορες που είχαν υπάρξει σύμμαχοι των Αμερικανών.
Η κυβέρνηση Ρέηγκαν ανάγκασε τον Φέρντιναντ Μάρκος και τον στρατηγό Πινοσέ να κηρύξουν εκλογές, που οδήγησαν στην πτώση τους.
Επανάσταση στις Φιλιππίνες καθώς οι Αμερικανοί εγκαταλείπουν τον Μάρκος.
Και τώρα ο Λευκός Οίκος θέλει να ξεφορτωθεί τον άνθρωπο που για τόσον καιρό έχει υπάρξει σύμμαχός τους.
Αλλά την ίδια στιγμή οι Αμερικανοί ξεκίνησαν αυτό που ονόμαζαν "σχολεία για δημοκρατία"
για να εκπαιδεύσουν τους νέους πολιτικούς σε αυτές τις χώρες.
Αλλά η δημοκρατία που οι Αμερικανοί ήθελαν να δημιουργήσουν ήταν επίτηδες απλοποιημένη.
Ένας από τους ιδεολογιστές που ενέπνευσαν την Επιχείρηση Δημοκρατία, ο Σάμιουελ Χάντινγκτον,
που αργότερα θα γινόταν διάσημος για τη φράση "ο πόλεμος των πολιτισμών" το διευκρίνισε:
Ήταν ένα μέτριο είδος δημοκρατίας, έλεγε, όπου ο λαός επιτρέπεται να ψηφίζει, αλλά τίποτα άλλο δεν έχει αλλάξει.
Οι ευρύτερες ιδέες τις δημοκρατίας, της επαναδιανομής της γης και του πλούτου,
και της δημιουργίας ισότητας δεν έπρεπε να επιχειρηθεί. Γιατί αυτό μπορεί να γίνει μόνο μέσω εξαναγκασμού,
και ακολουθώντας τη λογική του Ησαϊα Μπερλίν, αυτό θα οδηγούσε αναπόφευκτα στην τυραννία.
Και αυτό ακριβώς συνέβη. Η δημοκρατία ήρθε στις Φιλιππίνες,
αλλά η πραγματική εξουσία απλά μετατοπίστηκε σε μια καινούρια ομάδα ελίτ.
Οι τεράστιες ανισότητες και η διαφθορά παρέμεινε ως είχε.
Ήταν ένα μέτριο είδος ελευθερίας.
Το άλλο μέρος της Επιχείρησης Δημοκρατία ήταν η χρήση στρατιωτικών δυνάμεων σε μυστικές επιχειρήσεις
για να ανατραπούν ξένα καθεστώτα που εμπόδιζαν την ελευθερία.
Ο κύριος στόχος ήταν η κυβέρνηση της Νικαράγουα, οι σαντινίστας.
Οι σαντινίστας ήταν μαρξιστές επαναστάτες που είχαν καταλάβει την εξουσία το 1979.
Αλλά από τότε διεξήγαγαν εκλογές και είχαν εκλεγεί δημοκρατικά.
Η κυβέρνηση Ρέηγκαν όμως το απέρριπτε σαν προσωπείο. Και μια επιχείρηση στήθηκε
για να εξαναγκάσουν το σωστό είδος δημοκρατίας, ανατρέποντας τους σαντινίστας αν είναι αναγκαίο.
Ο υπεύθυνος ήταν ένας ηγετικός νεο-συντηρητικός, ο Έλιοτ Αμπραμς.
Αυτό που γυρεύουμε είναι δημοκρατία στη Νικαράγουα. Και μια Νικαράγουα σε ειρήνη με τους κατοίκους της και με τους γείτονές της.
Αυτό μπορεί να μην χρειαστεί αλλαγή της κυβέρνησης αλλά αυτό που χρειάζεται είναι αλλαγή πολιτικής της κυβέρνησης, το λιγότερο.
-Θέλετε να παραδοθούν στις ΗΠΑ... -Θέλουμε να σταματήσουν να υποσκάπτουν τους γείτονές τους και να καταπιέζουν το λαό της Νικαράγουα.
Τώρα, αυτό προϋποθέτει την ανατροπή της κυβέρνησης; Όχι, εάν αλλάξουν τη συμπεριφορά τους.
Και αυτό είναι το ερώτημα, τι πρέπει να κάνεις για να τους κάνεις να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους...
Η απάντηση είναι πίεση.
Οι Αμερικανοί ξεκίνησαν να χρηματοδοτούν και να εκπαιδεύουν έναν αντι-επαναστατικό στρατό, τους κόντρας.
Αλλά υπήρχε τεράστια πολιτική αντιπαράθεση στις ΗΠΑ.
Για να την αντιμετωπίσουν, οι ηγέτες της Επιχείρησης Δημοκρατία βάλθηκαν να φοβίσουν το αμερικανικό κοινό.
Μια υπηρεσία ονόματι Γραφείο Δημόσιας Διπλωματίας εγκαταστάθηκε,
που εξαπέλυε αυτό που ονομαζόταν λευκή προπαγάνδα.
Παρήγαγε φακέλους και έδινε πληροφορίες στους δημοσιογράφους που αποδείκνυαν
ότι Σοβιετικά πολεμικά αεροσκάφη είχαν φτάσει στη Νικαράγουα για να επιτεθούν στην Αμερική.
Μια άλλη είδηση, από πηγές υπηρεσιών πληροφοριών έλεγε ότι οι Σοβιετικοί είχαν δώσει χημικά όπλα στους σαντινίστας.
Ο πρόεδρος Ρέηγκαν εμφανίστηκε στην τηλεόραση με χάρτες για να δείξει
πόσο γρήγορα μια τέτοια χημική επίθεση θα μπορούσε να εξαπολυθεί στην ίδια την Αμερική.
Ήταν μόνο θέμα χρόνου.
Οι απλές ερωτήσεις είναι: Θα υποστηρίξουμε την ελευθερία σ' αυτό το ημισφαίριο ή όχι;
Θα προστατεύσουμε τα ζωτικά μας συμφέροντα σ'αυτό το ημισφαίριο ή όχι;
Θα σταματήσουμε την εξάπλωση του κομμουνισμού σ'αυτό το ημισφαίριο ή όχι;
Θα δράσουμε όσο υπάρχει ακόμα καιρός;
Ο Ρέηγκαν επίσης είπε στην Αμερική ότι η Νικαράγουα ήταν τμήμα ενός άξονα
κακόβουλων κρατών, μαζί με το Ιράν και τη Βόρεια Κορέα,
που μαζί λειτουργούσαν ένα παγκόσμιο δίκτυο τρομοκρατίας.
Αυτοί που διοικούσαν το γραφείο της Δημόσιας Διπλωματίας αποκαλούσαν αυτή την τεχνική διαχείρισης της αντίληψης.
Το σκεπτικό ήταν ότι αν μπορούσες να ελέγξεις την αντίληψη του αμερικανικού λαού περί των γεγονότων
αυτό θα σε βοηθούσε να τους φέρεις στο πλευρό σου. Αν νόμιζαν ότι κάτι είναι μεγάλη απειλή γι'αυτούς,
το αντιλαμβάνονταν έτσι, τότε θα αντιδρούσαν με συγκεκριμένο τρόπο, θα υποστήριζαν πιο επιθετική πολιτική.
Προσπαθείς να πείσεις τον αμερικανικό λαό ότι αυτοί οι τύποι σε έχουν βάλει στο μάτι,
οπότε είχαμε ακραίους ισχυρισμούς, ότι οι σαντινίστας, που ήταν μια αξιοθρήνητη δύναμη,
έχοντας πάει στη Νικαράγουα και βλέποντάς τους,
ότι με κάποιον τρόπο θα μπορούσαν να απειλούν το Τέξας, ή τη Διώρυγα του Παναμά...
Σήμερα το Ελ Σαλβαδόρ και η Γουατεμάλα, αύριο οι Ηνωμένες Πολιτείες...
Μπορείς να πάρεις μικρές απειλές και να τις κάνεις τεράστιες απειλές, μπορείς να κάνεις τους σαντινίστας
να φαίνονται λες και θα κατακτήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Αυτό που συνέβαινε ήταν ότι οι νεο-συντηρητικοί άρχισαν να πιστεύουν ότι η ιδέα τους για την ελευθερία ήταν απόλυτη.
Και αυτό τότε δικαιολογούσε το ψέμα και την υπερβολή έτσι ώστε να εξαναγκάσουν αυτό το όραμα.
Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα.
Ενώ παρουσίαζαν τους κόντρα σαν μαχητές της ελευθερίας, ήταν πασίγνωστο ότι χρησιμοποιούσαν
φόνους, εκτελέσεις και βασανιστήρια. Επίσης φέρονταν να χρησιμοποιούν αεροπλάνα της CIA
για να εισάγουν λαθραία κοκαϊνη πίσω στις ΗΠΑ.
Και για να χρηματοδοτήσουν τους κόντρα, οι νεο-συντηρητικοί ήταν διατεθειμένοι
να συνεργαστούν και με τον εχθρό της Αμερικής, τους ηγέτες της Ιρανικής επανάστασης.
Το 1985 αυτοί που διοικούσαν την επιχείρηση στη Νικαράγουα, πραγματοποίησαν
μυστικές συναντήσεις με τους Ιρανούς ηγέτες στην Ευρώπη.
Κανόνισαν να πουλήσουν στους Ιρανούς αμερικανικά όπλα. Σε αντάλλαγμα, οι Ιρανοί θα απελευθέρωναν
Αμερικανούς αιχμαλώτους που κρατούνταν στο Λίβανο.
Τότε τα χρήματα από αυτές τις πωλήσεις θα χρησιμοποιούνταν από τους διοικητές
της Επιχείρησης Δημοκρατία για να χρηματοδοτήσουν τους κόντρα.
Το μοναδικό πρόβλημα ήταν πως αυτό ήταν εντελώς παράνομο, και ο πρόεδρος το γνώριζε.
Ο αντιπρόεδρος είχε αντίρρηση μ' αυτό το σχέδιο στο Ιράν, κύριε Πρόεδρε;
Όχι...
Αυτό που είχε αρχίσει να προκύπτει ήταν το πρόβλημα με την επέκταση της ιδέας της αρνητικής ελευθερίας στον κόσμο.
Για να το καταφέρουν, οι ηγέτες της Επιχείρησης Δημοκρατία
στράφηκαν όχι μόνο σε μεθοδεύσεις και βία,
αλλά και σε υπονόμευση του ιδεώδους της δημοκρατίας στην Αμερική,
ακριβώς αυτό που προσπαθούσαν να δημιουργήσουν στο εξωτερικό.
Ήταν η διαφθορά της ελευθερίας για την οποία είχε προειδοποιήσει ο Ησαϊας Μπερλίν.
Αλλά όλα αυτά τα προβλήματα θα έμπαιναν στο περιθώριο
γιατί η δυτική ιδέα της ελευθερίας επρόκειτο να θριαμβεύσει στον Ψυχρό Πόλεμο.
Η τσεχική τηλεόραση μόλις ανακοίνωσε ότι η κομουνιστική κυβέρνηση έχει παραιτηθεί.
Το 1989 στην Ανατολική Ευρώπη ο λαός ξεσηκώθηκε και ανέτρεψε τους κομουνιστές ηγέτες τους.
Ήταν μια αξιοσημείωτη σειρά επαναστάσεων,
οδηγούμενων από την επιθυμία για ελευθερία και το τέλος της τυραννίας.
Το δυναμικό που είχαν αυτές οι επαναστάσεις ήταν αήττητο.
Μέχρι που το Δεκέμβριο του 1991 η Σοβιετική ένωση αποσυντέθηκε εντελώς.
Και ο Μπόρις Γιέλτσιν έγινε πρόεδρος της Ρωσίας.
Για πολλούς στη Δύση, πάνω απ'όλα στην Αμερική,
αυτός ήταν ο θρίαμβος της φιλελεύθερης δημοκρατίας και των ιδανικών της.
Αυτό το πιστεύω συνοψίστηκε στο επικό επιχείρημα του πολιτικού φιλοσόφου Φράνσις Φουκουγιάμα
ότι ο κόσμος είχε έλθει στο Τέλος Της Ιστορίας,
όλες οι ανταγωνιζόμενες ιδεολογίες, έλεγε, είναι πλέον νεκρές,
και η φιλελεύθερη δημοκρατία θα εξαπλωνόταν χωρίς αντίπαλο σε όλον τον κόσμο.
Αυτό που βλέπουμε να συμβαίνει σε αυτόν τον αιώνα, στην αρχή υπήρχαν πολλοί ανταγωνιστές
στη φιλελεύθερη δημοκρατία, κληρονομικές μοναρχίες, φασιστικές δικτατορίες,
κομουνιστικά ολοκληρωτικά καθεστώτα, και σχεδόν όλοι αυτοί οι κύριοι ανταγωνιστές έχουν εξαφανιστεί
μέχρι το τέλος του 20ου αιώνα, με κάποιον τρόπο δείχνει ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία έχει εξαπλωθεί
και ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία είναι η καλύτερη οργάνωση πολιτικής
με την οποία οι άνθρωποι μπορούν να αναγνωριστούν σε παγκόσμια και ορθολογική βάση.
Μετά από αυτό θα ερχόταν μια επική επαναστατική απόπειρα να επαναδομηθεί ο κόσμος.
Ο στόχος θα ήταν να δημιουργηθεί μια ουτοπία βασισμένη στην ιδέα της αρνητικής ελευθερίας.
Θα ήταν ένας κόσμος όπου όλοι οι άνθρωποι θα ήταν ελεύθεροι να κάνουν ό,τι θέλουν
χωρίς πλέον καταπίεση από ελίτ ή τυράννους.
Θα ήταν ο θρίαμβος της ιδέας του Ησαϊα Μπερλίν για την ελευθερία,
και θα ξεκινούσε στη Ρωσία.
Το 1992 η αμερικανική κυβέρνηση ενέκρινε το νομοσχέδιο για την Υποστήριξη της Ελευθερίας.
Ο στόχος του ήταν να βοηθήσει τη Ρωσία να αναδομηθεί.
Μαζί με εκατομμύρια δολάρια βοήθεια, ήρθε μια ομάδα νέων αμερικανών συμβούλων
οικονομολόγοι και πολιτικοί θεωρητικοί που είχαν ένα ριζοσπαστικό όραμα για το τι ήταν απαραίτητο.
Το ονόμασαν θεραπεία σοκ.
Ο στόχος ήταν να αφαιρεθεί μονομιάς κάθε έλεγχος του κράτους στη ρωσική οικονομία.
Όλες οι επιδοτήσεις τιμών θα καταργούνταν
και όλες οι κρατικές βιομηχανίες θα ιδιωτικοποιούνταν εν μία νυκτί.
Ηγέτης τους ήταν ένας οικονομολόγος από το Χάρβαρντ ονόματι Τζέφρι Σάκς.
Έχουμε τις καλύτερες συγκυρίες αυτή τη στιγμή, τους καλύτερους αναμορφωτές,
τους πιο δυτικο-φέροντες ηγέτες σ'αυτή τη χώρα,
αλλά υπάρχουν άνθρωποι τριγύρω που είναι ξενόφοβοι, ακραίοι εθνικιστές,
που πιστεύουν ότι η Δύση μαχαίρωσε αυτή τη χώρα πισώπλατα,
υπάρχει ορατή πιθανότητα πολιτικής καταστροφής που παραμονεύει εδώ,
δεν είναι θέμα ημερών αλλά είναι θέμα εβδομάδων ή μηνών
και ο λαός πρέπει να έχει ελπίδα.
Οι Αμερικάνοι συμμάχησαν με μια ομάδα νέων ριζοσπαστικών
ελευθερο-οικονομιστών γύρω από τον Γιέλτσιν, και μαζί οργάνωσαν ένα σχέδιο.
Πίσω από αυτό ήταν μία θεωρία για το πώς να μεταμορφώσεις την κοινωνία δημιουργώντας νέους ανθρώπους.
Όπως δείξαμε στο προηγούμενο φιλμ ήταν η ίδια θεωρία που βρισκόταν πίσω από την άνοδο
αυτού που ονομαζόταν δημοκρατία της αγοράς στη Βρετανία και Αμερική τη δεκαετία του '80.
Η θεωρία έλεγε ότι αν κανείς κατέστρεφε όλους τους ελιτίστικους θεσμούς
που στο παρελθόν έλεγαν στους ανθρώπους τι να κάνουν,
και αντ'αυτού άφηνε τα άτομα να είναι ανεξάρτητα στην αγορά
τότε θα μετατρέπονταν σε νέο είδος ορθολογικών όντων, που διαλέγουν αυτό που θέλουν.
Από αυτό θα προέκυπτε μια νέα μορφή τάξης και ένα νέο είδος δημοκρατίας,
στην οποία η αγορά, όχι η πολιτική, θα δώσει στους ανθρώπους αυτό που θέλουν.
Αλλά τα πράγματα δεν λειτούργησαν έτσι όπως προέβλεπε η θεωρία.
Την πρώτη μέρα του σχεδίου κάθε έλεγχος τιμών άρθηκε,
και το κόστος όλων των αγαθών εκτινάχθηκε.
Εκατομμύρια άνθρωποι βρέθηκαν να μην μπορούν να αγοράσουν ούτε τα πιο βασικά αγαθά,
και χωρίς κάποιον να τους βοηθήσει.
Η μοναδική λύση για εκατομμύρια Ρώσους ήταν να βγουν στους δρόμους
και να πουλήσουν τα υπάρχοντά τους όσο-όσο.
Αν δεν πουλήσουμε τα πράγματά μας, δεν θα φάμε.
-Κάλτσες είναι αυτές; -Ναι.
Το χάος άρχισε να εξαπλώνεται καθώς το νόμισμα δεν είχε πλέον καμία αξία.
Τα εργοστάσια άρχισαν να πληρώνουν τους εργάτες με τα αγαθά που παρήγαγαν,
τα οποία ο κόσμος μετά έπρεπε να πουλήσει όπου βρει ώστε να επιβιώσει.
Θέλετε να αγοράσετε αυτό το όμορφο βάζο; Δείτε αυτό το βάζο. Μόνο 20.000.
Ύστερα, το σχέδιο των ιδιωτικοποιήσεων μπήκε σε εφαρμογή.
Σε κάθε Ρώσο δόθηκαν τίτλοι για να αγοράσουν μετοχές στις ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις,
αλλά απελπισμένοι για μετρητά, απλώς τους πούλησαν σε αδίστακτους επιχειρηματίες
προς κλάσματος της πραγματικής τους αξίας.
Και μια νέα ελίτ άρχισε να αναδεικνύεται που άρπαξε τεράστια κομμάτια της ρωσικής βιομηχανίας.
Έγιναν γνωστή ως οι ολιγάρχες.
Αντιμέτωποι με αυτό το γεγονός, οι αντιπρόσωποι στη ρωσική βουλή άρχισαν να διαμαρτύρονται,
γι' αυτό που οι ίδιοι ονόμαζαν οικονομική γενοκτονία.
Έφερε χάος και βία μέσα στο κοινοβούλιο,
και αντιμέτωποι με αυτό η ομάδα των αναμορφωτών γύρω από τον Γιέλτσιν
τον έπεισαν ότι έπρεπε να αναστείλει τη λειτουργία του κοινοβουλίου.
Από σήμερα, αναστέλλω τις νομοθετικές, διοικητικές,
και ελεγκτικές λειτουργίες του κοινοβουλίου της Ρωσικής Ομοσπονδίας.
Σε διαμαρτυρία, οι βουλευτές κατέλαβαν τη βουλή.
Η απάντηση του Γιέλτσιν ήταν σκληρή. Διέταξε τον στρατό να επιτεθεί.
Οι βουλευτές συνελήφθησαν και ο Γιέλτσιν ανακοίνωσε ότι θα κυβερνάει με διατάγματα.
Η θεραπεία σοκ συνεχιζόταν. Αλλά στο μέλλον
οι άνθρωποι επρόκειτο να εξαναγκάζονται να είναι ελεύθεροι με τη βία και τη δικτατορία.
Αυτό που συνέβη όμως ήταν ότι ο Γιέλτσιν έγινε πιστός
σε αυτούς με την πραγματική δύναμη στη νέα Ρωσία, τους ολιγάρχες.
Σε αντάλλαγμα για υποστήριξη, ο Γιέλτσιν έδωσε σε ολιγάρχες όπως ο Μπόρις Μπεριζόφσκι
τις υπόλοιπες ρωσικές βιομηχανίες, κάποιες φορές με λιγότερα από 2% της πραγματικής τους αξίας.
Και τότε, το 1998, το πείραμα ήρθε δραματικά στο τέλος του.
Η ρωσική οικονομία είναι εκτός ελέγχου απόψε και προκαλεί παγκόσμια οικονομική κρίση,
τεράστιες ουρές στη Μόσχα, σπεύδουν όλοι στις τράπεζες,
το ρούβλι έχασε σχεδόν τη μισή του αξία και οι τιμές εκτοξεύονται.
Τους βρήκα τους φοβισμένους, μπερδεμένους και θυμωμένους.
Τα χρήματά μου, λέει, δεν μου δίνουν τα ίδια μου τα χρήματα, τι πρέπει να κάνω;
Κάλεσα τον Σβαλένσκι, το διοικητή της τράπεζας, μου είπαν ότι δεν είναι μέσα, είναι φρικτό.
Οι μέρες της οικονομικής αναμόρφωσης φαίνεται να τελείωσαν μια και καλή εδώ.
Από αυτή την οικονομική καταστροφή, μια νέα τάξη αναδείχτηκε,
αλλά δεν ήταν η αυθόρμητη τάξη που ονειρεύονταν οι ουτοπιστές της ελεύθερης αγοράς,
ήταν το άκρως αντίθετο, ένας σκληρός εθνικισμός επιβεβλημένος από τον νέο πρόεδρο, Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ο Πούτιν συνέλαβε ή εξόρισε τους σημαντικότερους ολιγάρχες,
και άρχισε να καταργεί πολλές από τις δημοκρατικές ελευθερίες στη νέα Ρωσία.
Αλλά αυτό ήταν ευπρόσδεκτο από την πλειονότητα των Ρώσων, που πλέον ήθελαν τάξη, όχι ελευθερία.
Οι άνθρωποι ενδιαφέρονται να παίρνουν το μισθό τους στην ώρα του,
θέλουν ηλεκτρισμό στα σπίτια τους πάλι,
πολλοί από αυτούς δεν γοητεύονται πια από τις δημοκρατικές αξίες,
δε νοιάζονται για ελευθερία λόγου, ελευθερία τύπου, και πολλές άλλες ελευθερίες...
Η ιδέα της αρνητικής ελευθερίας, που οι φιλελεύθεροι ουτοπιστές προσπάθησαν να δημιουργήσουν στη Ρωσία,
βασιζόταν σε μια επιστημονική άποψη για τους ανθρώπους σαν ορθολογικά υπολογιστικά άτομα
που κυνηγούσαν μόνο τις δικές τους επιθυμίες και πλεονεκτήματα.
Όταν ο Ησαϊας Μπερλίν όρισε αυτό το μοντέλο, πίσω στις μέρες του Ψυχρού Πολέμου,
είχε νόημα και σκοπό ως μια ασφαλής εναλλακτική στην απειλή της κομουνιστικής τυραννίας.
Αλλά τώρα, σε αυτόν τον νέο κόσμο, η αξία που της είχε δώσει ο Μπερλίν είχε καταρρεύσει,
και η αρνητική ελευθερία αποκαλυπτόταν ως η κοντόφθαλμη ιδέα που πραγματικά ήταν.
Αυτό που ο πρόεδρος Πούτιν μπορούσε να προσφέρει στους Ρώσους ήταν άλλα πράγματα,
ασφάλεια, αξιοπρέπεια, και πάνω απ' όλα νόημα που επεκτεινόταν πέρα από τις ατομικές τους ζωές.
Υπερασπιστήκαμε την μεγάλη σοβιετική μας πατρίδα...
και διατηρήσαμε την ανεξαρτησία μας.
Έχουμε συνηθίσει να νικάμε, είναι στο αίμα μας.
Δεν είναι μόνο ο τρόπος να νικάς πολέμους, στην ειρήνη θα μας βοηθήσει εξίσου.
Και στην αρχή του 21ου αιώνα, θα γινόταν άλλη μία ηρωική απόπειρα
να εξαπλωθεί η ιδέα της αρνητικής ελευθερίας στον κόσμο.
Και μια από τις κεντρικές προσωπικότητες σ' αυτό το ουτοπικό όραμα θα ήταν ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνυ Μπλαίρ.
Λοιπόν, καλημέρα σε όλους, σε μια στιγμή ο Μάικλ θα σας μιλήσει για....
Όταν οι Νέοι Εργατικοί ήρθαν στην εξουσία, είχαν προσπαθήσει να εφαρμόσουν
το απλοποιημένο οικονομικό μοντέλο των ανθρώπων σε όλους τους τομείς της κοινωνίας.
Και οι συνεντεύξεις τύπου του πρωθυπουργού έγιναν μια ατελείωτη σειρά γραφημάτων και πινάκων
που αποδείκνυαν ότι η κυβέρνηση εκπλήρωνε τους στόχους απόδοσής της.
Αυτή ήταν η πολιτική της αρνητικής ελευθερίας, προσπαθώντας να δώσει στους ανθρώπους
απλά αυτό που ήθελαν, αλλά ο Μπλαίρ πίστευε ότι η πολιτική μπορεί να είναι περισσότερα από αυτό.
Είχε διαβάσει τη διάλεξη του Ησαϊα Μπερλίν για τις δύο ιδέες της ελευθερίας
και αφού ήρθε στην εξουσία το 1997, ο Μπλαίρ έγραψε ένα γράμμα στον Μπερλίν.
Στο γράμμα, ο Μπλαίρ ρωτά τον Μπερλίν εάν είναι πιθανό να προσπεράσουμε τη στενότητα της αρνητικής ελευθερίας.
Οι περιορισμοί της αρνητικής ελευθερίας, έγραφε ο Μπλαίρ, είναι αυτό που είχε κινητοποιήσει γενιές ανθρώπων
να δουλέψουν για την θετική ελευθερία, παρ' ό,τι συνέβη στη Σοβιετική ένωση.
Σίγουρα, ρωτάει τον Μπερλίν, απλά και μόνο επειδή ο σοσιαλισμός έχει καταρρεύσει,
δεν σημαίνει ότι η αριστερά δεν μπορεί να έχει την αυτοπεποίθηση να παλέψει ενάντια
στην εξουσία, ακαμψία και ιεραρχία, και να χτίσει μια πιο ισότιμη κοινωνία.
Ο Ησαϊας Μπερλίν ήταν στο επιθανάτιο κρεβάτι του, και δεν απάντησε ποτέ,
αλλά αυτό που τον ρωτούσε ο Μπλαίρ ήταν εάν είναι πιθανό να συνδυαστούν τα δύο είδη ελευθερίας,
και αυτό ήταν που ο Μπλαίρ θα προσπαθούσε να κάνει, όχι στην πατρίδα του, αλλά στο εξωτερικό.
Ξεκίνησε στο Κόσσοβο.
Το 1998 ο Μπλαίρ βοήθησε να πειστούν οι Αμερικάνοι να συμμετέχουν σε μια σειρά βομβαρδισμών στη Σερβία.
Ο στόχος ήταν να αναγκάσουν τον πρόεδρο Μιλόσεβιτς να σταματήσει την εθνοκάθαρση με σερβικά στρατεύματα.
Για τον πρόεδρο Κλίντον ήταν μια βραχυπρόθεσμη ανθρωπιστική αποστολή,
αλλά ο Μπλαίρ είδε κάτι πολύ βαθύτερο.
Ήταν το ξεκίνημα μιας νέας παγκόσμιας αρχής, που έπρεπε να εφαρμοστεί σε όλον τον κόσμο.
Στη μοντέρνα διασυνδεδεμένη παγκόσμια κοινωνία ο Μπλαίρ πίστευε ότι η Δύση τώρα είχε καθήκον
να επεμβαίνει σε χώρες όπου οι άνθρωποι απειλούνταν από τυραννία, και να τους φέρει ελευθερία.
Όρισε το πλαίσιο αυτού του δραματικού νέου οράματος σε μια ομιλία του στο Σικάγο το 1999.
Αυτός είναι, πιστεύω, ένας δίκαιος πόλεμος. Πράξεις γενοκτονίας δεν μπορούν να είναι αμιγώς εσωτερικό ζήτημα.
Εάν μπορούμε να καθιερώσουμε και να διαδώσουμε τις αξίες της ελευθερίας, την ισχύ του νόμου,
τα ανθρώπινα δικαιώματα σε μια ανοιχτή κοινωνία, τότε αυτό είναι και στο εθνικό μας συμφέρον.
Η διάδοση των αξιών μας, μάς καθιστά στην ουσία ασφαλέστερους.
Πιστεύει κανείς ότι η Σερβία ή το Ιράκ θα ήταν έθνη που γενούν συγκρούσεις εάν ήταν δημοκρατίες;
Αλλά ήταν τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου που θα μετέτρεπαν τις αρχές του Μπλαίρ
σε μια επαναστατική απόπειρα να ξαναφτιαχτεί ο κόσμος και να φέρουν ελευθερία σε εκατομμύρια ανθρώπους.
Το καλειδοσκόπιο σείστηκε, τα κομμάτια είναι ρευστά, σύντομα θα κατασταλάξουν ξανά.
Πριν κατασταλάξουν, ας αναμορφώσουμε τον κόσμο γύρω μας.
Πιστεύω ότι αυτή είναι μια μάχη για ελευθερία...
Από τις ερήμους της Βορείου Αφρικής, μέχρι τις φτωχογειτονιές της Γάζας, και τα βουνά του Αφγανιστάν, κι αυτοί είναι ο σκοπός μας.
Την ίδια στιγμή, οι επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου
είχαν φέρει πολλούς δημοκρατικούς επαναστάτες της δεκαετίας του '80
πάλι σε πολιτική επιρροή στην Ουάσινγκτον. Αυτοί και ο Μπλαίρ
τώρα ένωσαν τις δυνάμεις τους για να προσπαθήσουν να εξαπλώσουν τη δημοκρατία στη Μέση Ανατολή.
Όπως και τη δεκαετία του '80, οι ίδιες τεχνικές υπερβολής και φόβου
υιοθετήθηκαν για να πείσουν τον αμερικανικό λαό να το υποστηρίξει.
Αλλά ο Τόνυ Μπλαίρ βρέθηκε να αντιμετωπίζει το ίδιο πρόβλημα.
Παρ'ότι έκανε έκκληση στο βρετανικό λαό να τον εμπιστευτούν σε αυτό το ριζοσπαστικό όραμα,
πλέον κυβερνούσε μια κοινωνία δύσπιστη απέναντι στους πολιτικούς.
Όπως έχει δείξει αυτή η σειρά, το απλοποιημένο μοντέλο της οικονομικής δημοκρατίας
βασιζόταν στη θεωρία ότι όλοι, ακόμα και οι πολιτικοί, είχαν σαν μόνο κίνητρο το προσωπικό συμφέρον.
Και αυτή η αντίληψη είχε πλέον διαδοθεί μέσα στον πολιτισμό.
Αντιμέτωπος με αυτή τη δυσπιστία ο Μπλαίρ υιοθέτησε αυτό που πολλοί είδαν σαν υπερβολή και παραποίηση.
Ίσως πίστευε ότι είναι ο μοναδικός τρόπος να πετύχει το ηθικό του όραμα. Ο σκοπός αγίαζε τα μέσα.
Αυτό που λαμβάνουμε από το λαό του Ιράκ είναι αδιαμφισβήτητα ότι θέλουν να ξεφορτωθούν τον Σαντάμ Χουσεϊν
και ότι θα καλωσορίσουν τις ΗΠΑ σαν απελευθερωτές όταν το κάνουμε.
Τον Απρίλιο του 2003 αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις έδιωξαν τον Σαντάμ Χουσεϊν
και ξεκίνησαν να δημιουργήσουν μια νέα ελεύθερη κοινωνία στο Ιράκ, αλλά για να το κάνουν αυτό
θα χρησιμοποιούσαν τις ίδιες τεχνικές που είχαν χρησιμοποιήσει στη Ρωσία, τη θεραπεία σοκ.
Ο αρχηγός της αρχής πρόνοιας, Πώλ Μπρέμερ έφτασε στο Ιράκ με ένα σχέδιο μιας ομάδας ριζοσπαστικών οικονομολόγων
που ήταν ακόμα πιο ακραίο και πιο ουτοπικό από αυτό που επιχειρήθηκε στη Ρωσία.
Οι άνθρωποι θα απελευθερώνονταν από όλες τις μορφές κρατικού ελέγχου,
και ο Μπρέμερ ξεκίνησε άμεσα να διώχνει τα μέλη του κόμματος Μπαθ που διοικούσαν την Ιρακινή κοινωνία.
Ήταν μια δραματική επαναστατική κίνηση. Εν μια νυκτί οι Αμερικάνοι διέλυσαν τη δομή της ιρακινής κοινωνίας.
Αλλά αντί να προσπαθήσουν να δημιουργήσουν νέους θεσμούς,
το σχέδιο του Μπρέμερ ξεκίνησε να εγκαταστήσει την τέλεια οικονομία της αγοράς,
η οποία οι Αμερικάνοι πίστευαν ότι αυτόματα θα δημιουργούσε μια νέα δημοκρατία.
Όλες οι βιομηχανίες και δημόσιες υπηρεσίες θα ιδιωτικοποιούνταν αμέσως.
Η χώρα τότε θα άνοιγε στις διεθνείς επιχειρήσεις που σε αντάλλαγμα για τις επενδύσεις τους,
μπορούσαν να βγάλουν το 100% των κερδών τους από τη χώρα αφορολόγητα.
Μόνο ένας από τους νόμους του Σαντάμ Χουσεϊν παρέμεινε,
αυτός που περιόριζε τις συνδικαλιστικές ενώσεις.
Από αυτό υποτίθεται ότι θα προέκυπτε αυθόρμητη τάξη,
Το αποτέλεσμα ήταν το χάος.
Σπρώξε!
Θέλεις αυτό στα χέρια σου; Τότε τσακίσου φύγε!
Πηγαίνετε πίσω! Ώπα! Ώπα!
Υπάρχει μεγάλη διαφορά από το τι έπρεπε να γίνει και τι έγινε τελικά.
Πρέπει να βρούμε σ' αυτούς τους ανθρώπους φαγητό, νερό, σπίτια και μια κυβέρνηση γρήγορα!
Εδώ, στο χαμηλότερο επίπεδο της στρατιωτικής ιεραρχία, δεν το βλέπω να συμβαίνει.
Δεν βλέπω τίποτα τέτοιο να συμβαίνει, και είμαι σίγουρος ότι πλάνα γίνονται, χαρτιά τυλίγονται κτλ
αλλά αυτοί οι άνθρωποι δεν το βλέπουν, και ούτε εγώ το βλέπω, κι αυτό τους κάνει να θυμώνουν και να θέλουν να μας επιτεθούν.
-Τι προσπαθείτε να κάνετε; -Προσπαθούμε να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο αυτοί οι άνθρωποι... δεν ξέρω...
Αποτέλεσμα, επίσης, ήταν η διαφθορά σε τεράστια κλίμακα.
Περισσότερα από 350 δισεκατομμύρια δολάρια στάλθηκαν στο Ιράκ για ανακατασκευή.
Έρευνες που έχουν γίνει μέχρι τώρα δείχνουν ότι περισσότερα από 10% των χρημάτων έχει εξαφανιστεί
ή έχει απορροφηθεί από αμερικανικές επιχειρήσεις σε διεφθαρμένες τιμολογήσεις.
Τότε οι Αμερικανοί ανακοίνωσαν ότι το νέο ιρακινό σύνταγμα θα γραφόταν από ένα κυβερνόν συμβούλιο
του οποίου τα μέλη δεν θα εκλέγονταν, αλλά θα διορίζονταν από τους ίδιους τους Αμερικανούς.
Ο γηραιότερη προσωπικότητα στη σιϊτική κοινότητα, ο Αγιατολά Σιστανί, εξέδωσε μια σειρά φατουά
που δήλωναν ότι αυτό δεν ήταν πραγματική δημοκρατία.
Ο Σιστανί ανέφερε τις αρχές πίσω από τη γαλλική επανάσταση
την ιδέα ενός κοινωνικού συμβολαίου μεταξύ του λαού και των ηγετών του.
Αυτό που επιβάλουν οι Αμερικανοί, έλεγε, είναι μια στενή και περιορισμένη μορφή δημοκρατίας
που αγνοεί αυτή τη βασική αρχή.
Κάλεσε τους πιστούς του να διαμαρτυρηθούν, και προειδοποίησε ότι
εάν οι Αμερικάνοι δεν επιτρέψουν πραγματική δημοκρατία,
το άκρως αντίθετο θα ανεγείρετο για να καλύψει το κενό της,
ένας αντιδημοκρατικός ισλαμισμός.
Θέλουμε να εκφράσουμε την άποψή μας, αυτή είναι μια δημοκρατία ...
Δεν είχαμε ποτέ δημοκρατία στο παρελθόν, λέει αυτός ο άνθρωπος, δεν την αξίζουμε;
Αλλά ο Σιστανί αγνοήθηκε. Ο ξεσηκωμός ξεκίνησε.
Μαζί τους πολλοί από τους ανθρώπους που οι Αμερικάνοι είχαν διώξει.
Αυτό που συνέβαινε στο Ιράκ ήταν η παράξενη λογική της απόπειρας
να επιβληθεί η ιδέα της αρνητικής ελευθερίας με επαναστατικά μέσα.
Όπως και στη Ρωσία, αυτή η στενή αντίληψη της ελευθερίας
ήταν ανίκανη να αντιμετωπίσει τις πολυπλοκότητες μιας κοινωνίας αποτελούμενης όχι μόνο από άτομα,
αλλά και από ισχυρές ομάδες, καθοδηγούμενες από συγκρουόμενες ιδέες εθνικισμού και ισλαμισμού.
Και αντιμέτωποι με αυτή την αποτυχία, οι Αμερικάνοι άρχισαν να στρέφονται στη βία και τα βασανιστήρια,
για να προσπαθήσουν να επιβάλουν τη δικιά τους ιδέα για την ελευθερία.
-Η Γαλλία πρέπει να εξαγνιστεί από κάθε αμαρτία. Ροβεσπιέρος
Και την ίδια στιγμή, οι ισλαμιστές στράφηκαν στους φόνους και στις εκτελέσεις
για να επιβάλουν το δικό τους επαναστατικό όραμα ενός ισλαμικού κράτους.
Και η επαναστατική απόπειρα να δημιουργηθεί αρνητική ελευθερία στο εξωτερικό,
μεταμόρφωνε και τις ελευθερίες στην ίδια τη Βρετανία.
Οι δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις σας συνεχίζουν να διαπράττουν ωμά εγκλήματα
ενάντια στους ανθρώπους μου σε όλο τον κόσμο και η υποστήριξή που τους δίνετε σας καθιστά ευθέως υπεύθυνους.
Τον Ιούλιο του 2005 ισλαμιστές τρομοκράτες που ισχυρίζονταν ότι απαντούν
στην πολιτική της Βρετανίας σε Αφγανιστάν και Ιράκ βομβάρδισαν το Λονδίνο.
Η απάντηση του Μπλαίρ ήταν να προωθήσει δραματικές αλλαγές στο νόμο.
Το είδε σαν μια ευκαιρία να ενδυναμώσει με πολύ ευρύτερο τρόπο τις ιδιαίτερες ιδέες της αρνητικής ελευθερίας.
Ο Μπλαίρ πίστευε ότι το ποινικό σύστημα δικαιοσύνης προστάτευε τον κατηγορούμενο
εις βάρος του αθώου νομοταγούς ατόμου και ότι αυτό έπρεπε να αλλάξει.
Το θεμελιώδες δίλημμα είναι το εξής:
πώς συμβιβάζουμε την ελευθερία με την ασφάλεια σε αυτόν τον νέο κόσμο.
Όταν ένα έγκλημα μένει ατιμώρητο, αυτή είναι παραβίαση των ελευθεριών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων του θύματος!
Όταν δεν μπορούμε να απελάσουμε ξένους εθνικιστές, ακόμα και όταν διαπράττουν βία,
αυτή η χώρα κινδυνεύει. Ας αφήσουμε επιτέλους την ελευθερία να ανεγερθεί για το νομοταγή πολίτη σ΄ αυτή τη χώρα.
Αυτό που πρότεινε ο Μπλαίρ ήταν ότι από αντικοινωνική συμπεριφορά μέχρι την τρομοκρατία
άτομα θα μπορούν να κρατούνται ή τιμωρούνται με πολύ λιγότερες αποδείξεις από πριν,
ή ακόμα και στην υποψία ότι μπορεί να διαπράξουν ένα έγκλημα στο μέλλον.
Έχει υπάρξει τεράστια αντίθεση σ' αυτό από το νομικό επάγγελμα.
Ισχυρίζονται ότι ανοίγει το δρόμο για την αυθαίρετη χρήση εξουσίας από τις κυβερνήσεις.
Οι πολιτικοί μπορούν τώρα να αποφασίζουν ποιός είναι νομοταγής πολίτης
και ποιό είναι το άτομο του οποίου οι ιδέες μπορεί και να καταλήξουν σε επικίνδυνα εγκλήματα στο μέλλον,
και πρέπει να φυλακίζεται με λίγες ή καθόλου αποδείξεις.
Για ακόμα μια φορά, η αρνητική ελευθερία έχει μετατραπεί σε αυτό που ο Μπερλίν είχε προειδοποιήσει.
Έχει γίνει μια εκδοχή του αντιθέτου της, θετικής ελευθερίας.
Οι πολιτικοί μας ηγέτες έχουν τη δύναμη να αποφασίζουν ποιό είναι το σωστό είδος ελεύθερου ατόμου
και να τιμωρούν αυτούς που δεν προσαρμόζονται σε αυτό το ιδανικό.
Αλλά υπάρχει ένα πράγμα που κάνει τη δικιά μας ελευθερία σήμερα διαφορετική από τη θετική ελευθερία.
Η θετική ελευθερία οδηγείται από ένα όραμα ότι η ελευθερία είναι ¨για¨ κάτι,
η ελευθερία να κάνεις ή να γίνεις κάτι νέο, μέσα από το οποίο ένας καλύτερος κόσμος θα προκύψει.
Η αρνητική ελευθερία δεν έχει τέτοιου είδους όραμα. Δεν είναι ¨για¨ τίποτα.
Στην καρδιά της δεν έχει σκοπό, εκτός από το να μας κρατάει ελεύθερους από μη αναγκαίους περιορισμούς ή κινδύνους.
Αλλά με τη χρήση βίας για να δημιουργήσουν έναν κόσμο βασισμένο στην αρνητική ελευθερία,
οι δημοκρατικοί επαναστάτες στην ουσία οδήγησαν εκατομμύρια ανθρώπους στο εξωτερικό
σε έναν κόσμο χωρίς σκοπό ή νόημα.
Αυτή η ιδέα της ελευθερίας παρουσιάζεται ακόμα από πολλούς πολιτικούς και σχολιαστές
σαν αδιαμφισβήτητο παγκόσμιο απόλυτο.
Υποθέτουν ότι είναι απλά θέμα χρόνου να εξαπλωθεί σε όλον τον κόσμο.
Αλλά αυτό μπορεί να μην είναι αλήθεια.
Όπως έχει δείξει αυτή η σειρά, η ιδέα της ελευθερίας με την οποία ζούμε σήμερα
είναι μία στενή και περιορισμένη εκδοχή που γεννήθηκε μέσα σε μια συγκεκριμένη επικίνδυνη εποχή: τον Ψυχρό Πόλεμο.
Μπορεί να είχε νόημα τότε, σαν εναλλακτική στη σοβιετική τυραννία,
αλλά τώρα έχει μετατραπεί σε επικίνδυνη παγίδα.
Η κυβέρνησή μας βασίζεται σε ένα απλοποιημένο οικονομικό μοντέλο για τους ανθρώπους
που επιτρέπει την ανισότητα να ευρύνεται και δεν προσφέρει τίποτα θετικό
απέναντι στις αντιδραστικές δυνάμεις τις οποίες βοήθησε να αφυπνίσουν σε όλο τον κόσμο.
Εάν ποτέ θελήσουμε να αποδράσουμε από αυτή την περιορισμένη κοσμοεικόνα
θα πρέπει να ξαναανακαλύψουμε τις προοδευτικές θετικές ιδέες της ελευθερίας
και να συνειδητοποιήσουμε ότι ο Ησαϊας Μπερλίν έκανε λάθος.
Όλες οι προσπάθειες να αλλάξεις τον κόσμο προς το καλύτερο δεν οδηγούν απαραίτητα στην τυραννία.
[greek subtitles by Avelas] avelas_m@hotmail.com

The Trap: 3.We will force you to be free

Translate and Transcribe

Share

Video Transcription

Other videos from avelas